"สีหศักดิ์" ร่อนจดหมายถึง ข้าหลวงใหญ่ฯ โต้รายงาน “ทอม แอนดรูว์ส”

นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ มีหนังสือถึงนายโฟลเกอร์ ทืร์ค (Mr. Volker Türk) ข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ นครเจนีวา เพื่อชี้แจงกรณีที่นายทอม แอนดรูว์ส (Mr. Tom Andrews) ผู้เสนอรายงานพิเศษแห่งสหประชาชาติว่าด้วยสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในกัมพูชา ได้จัดทำร่างรายงานพิเศษแห่งสหประชาชาติว่าด้วยสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในกัมพูชาหลังสิ้นสุดการเยือนกัมพูชาอย่างเป็นทางการระหว่างวันที่ 20 ถึง 31 กรกฎาคมที่ผ่านมาว่า ประเทศไทยตระหนักดีว่า แถลงการณ์สิ้นสุดการเยือนของผู้รายงานพิเศษ เป็นส่วนหนึ่งของวิธีการทำงานตามกลไกพิเศษ (Special Procedures) แต่ฝ่ายไทย มีความผิดหวังอย่างยิ่ง ต่อความน่าเชื่อถือ และความรับผิดชอบของรายงานดังกล่าว ซึ่งได้มีข้อกล่าวหามากมายต่อประเทศไทย ทั้งที่รายงานควรจะมุ่งเน้นไปที่สถานการณ์สิทธิมนุษยชนในกัมพูชาเป็นหลัก

ฝ่ายไทยพิจารณาเห็นว่า เรื่องดังกล่าวเป็นการกระทำที่เกินขอบเขตอาณัติ ที่ได้รับมอบหมายจากคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนฯ นอกจากนี้ ฝ่ายไทยยังรู้สึกเสียใจ ที่ผู้เสนอรายงานพิเศษ ไม่ได้ให้โอกาสและเวลาที่เพียงพอแก่ประเทศไทยในการนำเสนอข้อเท็จจริงและให้มุมมอง ก่อนที่จะมีการเผยแพร่แถลงการณ์และการจัดแถลงข่าว ซึ่งมีข้อมูลที่บิดเบือนจำนวนมากโดยปราศจากการตรวจสอบอย่างถี่ถ้วน โดยเห็นว่า การกระทำดังกล่าวยังขัดต่อประมวลจริยธรรมสำหรับผู้ถืออาณัติตามกลไกพิเศษของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชน ซึ่งกำหนดให้ผู้ถืออาณัติ ต้องปฏิบัติหน้าที่ให้เป็นไปตามอาณัติของตน ด้วยพฤติกรรมที่มีจริยธรรม การดำเนินงานอย่างมืออาชีพ การหารือเชิงสร้างสรรค์ และการประเมินข้อเท็จจริงอย่างเป็นกลาง โดยอิงตามมาตรฐานสิทธิมนุษยชนที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล พร้อมย้ำว่า ที่จริงแล้ว ประเทศไทยได้เสนอข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องและมีอยู่ให้แก่สำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (OHCHR) ผ่านช่องทางที่จัดตั้งไว้อย่างสม่ำเสมอ ทั้งทางหนังสือโต้ตอบกับสำนักงานของท่าน แถลงการณ์ต่อหน้าคณะมนตรีสิทธิมนุษยชน และคำชี้แจงตอบกลับต่อหนังสือการติดต่อร่วมเมื่อเดือนมิถุนายน 2569 ดังนั้น การที่รายงานล้มเหลวในการนำข้อเท็จจริงและมุมมองจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้องทั้งหมดมาพิจารณาอย่างครอบคลุม ทำให้รายงานฉบับนี้ ออกห่างจากหลักความเป็นกลาง ความไม่ลำเอียง และความเที่ยงธรรม รวมถึงออกห่างจากอาณัติของกลไกพิเศษ ยิ่งไปกว่านั้น สิ่งที่น่ากังวลยิ่งกว่าคือ รายงานดังกล่าวได้ถูกนำไปปั้นแต่งให้เป็นข่าวหวือหวา เพื่อผลประโยชน์ทางการเมืองโดยฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

นายสีหศักดิ์ ยังได้อ้างอิงถึงการประชุมที่เจนีวา ที่ตนเองได้แสดงความเห็นว่า ความขัดแย้งระหว่างไทยและกัมพูชาตลอดจนผลกระทบที่เกิดขึ้น ไม่ได้มีจุดเริ่มต้นมาจากประเทศไทย แต่เริ่มจากการที่กัมพูชาเปิดการโจมตีเป้าหมายพลเรือน และโรงพยาบาลในประเทศไทย โดยไม่มีการยั่วยุและไม่เลือกหน้า เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2568 การโจมตีเหล่านี้ ส่งผลให้เกิดความสูญเสียชีวิต และการบาดเจ็บอย่างน่าเศร้าในหมู่พลเรือนไทย อีกทั้งยังบังคับให้พลเรือนเป็นร้อยเป็นพันคนต้องอพยพออกจากบ้านเรือนของตน แต่ประเด็นเหล่านี้ กลับไม่ได้รับการสะท้อนไว้ในแถลงการณ์ แต่นำเสนอข้อเท็จจริงและตัวเลขที่บิดเบือนจำนวนมากแทน ทั้งนี้ กระทรวงการต่างประเทศของไทย ได้ออกแถลงการณ์เกี่ยวกับเรื่องนี้แล้ว ซึ่งได้แนบมาพร้อมกันนี้เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ 

นายสีหศักดิ์ ยังย้ำว่า นับตั้งแต่เริ่มต้นความขัดแย้งระหว่างไทยและกัมพูชา ประเทศไทยได้ให้ความร่วมมืออย่างสม่ำเสมอกับกลไกพิเศษ และผู้ถืออาณัติของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (HRC) เราคาดหวังว่าท่าทีนี้จะได้รับความร่วมมือตอบแทนจากกลไกพิเศษเช่นเดียวกัน แต่เป็นที่น่าเสียดายอย่างยิ่ง ที่วิธีการทำงานของกลไกพิเศษนี้ ยังมีสิ่งที่ต้องปรับปรุงอีกมากในแง่ของความเป็นมืออาชีพและความเป็นกลาง เนื่องจากล้มเหลวในการนำข้อเท็จจริงและมุมมองที่เกี่ยวข้องของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องมาพิจารณาอย่างครอบคลุมและสมดุล ก่อนที่จะทำแถลงการณ์ต่อสาธารณะ การกระทำเช่นนี้ไม่ได้ให้ความเคารพอย่างเหมาะสมต่อประเทศไทย ในฐานะประเทศที่ได้รับผลกระทบ และสุ่มเสี่ยงที่จะยินยอมให้มีการนำอาณัติไปใช้ประโยชน์เพื่อวัตถุประสงค์ทางการเมือง ในฐานะสมาชิกของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชน ประเทศไทยยังคงมุ่งมั่น ที่จะขยายความร่วมมือกับสำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ และกลไกพิเศษของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนต่อไป