“ชวลิต” จี้สมาคมนักปกครอง บี้ มท. คืนระบบคุณธรรมแต่งตั้งผู้ว่าฯ

31 กรกฎาคม 2569 นายชวลิต วิชยสุทธิ์ ตัวแทนอดีตบิ๊กมหาดไทย ยื่นหนังสือต่อ สมาคมนักปกครองแห่งประเทศไทย ถึงนายกสมาคมฯ เรียกร้องให้เร่งปฏิรูปการบริหารงานบุคคลและ แต่งตั้งผู้ว่า ราชการจังหวัด นายอำเภอ ทั่วประเทศ ให้กลับมาโปร่งใสและเป็นไปตาม ระบบคุณธรรม อย่างแท้จริง หวังแก้ปัญหาวิกฤตศรัทธาใน กระทรวงมหาดไทย หลังเผชิญมรสุมการเมืองแทรกแซงและโยกย้ายถี่ยิบ พร้อมเสนอโมเดลศูนย์บูรณาการบริการประชาชน กอบกู้ภาพลักษณ์หน่วยงาน


ที่สมาคมนักปกครองแห่งประเทศไทย นายชวลิต วิชยสุทธิ์ อดีตข้าราชการบำนาญกระทรวงมหาดไทย ยื่นหนังสือต่อ นายสุจริต ปัจฉิมนันท์ นายกสมาคมนักปกครองแห่งประเทศไทย นำข้อเรียกร้องของอดีตข้าราชการกระทรวงมหาดไทย ที่เรียกร้องให้มีการปฏิรูปการบริหารงานบุคคลทั้งการแต่งตั้ง โยกย้าย เลื่อนระดับในตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัด รองผู้ว่าราชการจังหวัด ปลัดจังหวัด นายอำเภอ ตลอดจนการสอบเข้ารับราชการ และการสอบเลื่อนระดับ ให้เป็นไปตามระบบคุณธรรม (Merit system) ซึ่งรัฐธรรมนูญ มาตรา 76 วรรคสอง และวรรคสาม บัญญัติรับรองไว้

นายชวลิตฯ กล่าวว่า วัตถุประสงค์ของสมาคมนักปกครองแห่งประเทศไทย ที่จดทะเบียนไว้ ข้อ 1 ความว่า

"เพื่อช่วยเหลือสนับสนุนการบริหารงานบุคคล โดยให้เป็นไปตามหลักความรู้ ความสามารถ และหลักคุณธรรม เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่สมาชิก"

วันนี้ทราบว่า มีการประชุมคณะกรรมการสมาคมฯ จึงเดินทางมายื่นข้อเรียกร้องดังกล่าว เพื่อขอให้คณะกรรมการสมาคมฯ พิจารณาเสนอความเห็นไปยังกระทรวงมหาดไทย เนื่องจากในปัจจุบันเกิดวิกฤตศรัทธาในการบริหารงานบุคคลในกระทรวงมหาดไทย ที่ไม่เป็นไปตามระบบคุณธรรม (Merit System) ส่งผลให้ข้าราชการส่วนใหญ่ขาดขวัญ กำลังใจในการปฏิบัติราชการ ประกอบกับขณะนี้ใกล้เวลาแต่งตั้งโยกย้ายข้าราชการประจำปี หากไม่นำความเห็นที่จะเป็นประโยชน์ต่อกระทรวงมหาดไทยโดยส่วนรวม รัฐบาลก็จะเสียโอกาสที่จะรับเสียงสะท้อนที่จะเป็นประโยชน์ ต่อการบริหารราชการแผ่นดิน

นายชวลิต กล่าวว่า ข้อเสนอเชิงนโยบายการบริหารงานบุคคลฯ ดังกล่าวนี้ ได้รวบรวมความเห็น ข้อเสนอแนะจากอดีตข้าราชการกระทรวงมหาดไทยชั้นผู้ใหญ่ที่มีประสบการณ์ ระดับปลัดกระทรวง อธิบดี ผู้ว่าราชการจังหวัด ลงไปถึงระดับผู้อำนวยการกองการเจ้าหน้าที่ มั่นใจได้ว่า ไม่มีอคติใด ๆ กับภาคส่วนใด และมิได้มีจุดมุ่งหมายเพื่อประโยชน์ทางการเมืองแต่อย่างใด


แต่วัตถุประสงค์หลัก คือ ฟื้นฟูระบบคุณธรรม (Merit System) ในการบริหารงานบุคคลในกระทรวงมหาดไทย ให้กลับคืนมา เพื่อสร้างขวัญ กำลังใจแก่ข้าราชการที่ตั้งใจปฏิบัติหน้าที่ และปรับปรุงการบริหารระดับจังหวัดและอำเภอ โดยยึดประชาชนเป็นศูนย์กลางเป้าหมายในการทำงาน เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ประชาชน ที่จะได้รับความเป็นธรรมในการปฏิบัติราชการสืบไป


โดยข้อเสนอนี้ฉบับนี้ได้ชี้ให้เห็นว่า ตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัด และนายอำเภอนั้น กฎหมายระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน ได้กำหนดหน้าที่และอำนาจไว้ให้ทำหน้าที่ 2 ประการสำคัญคือ


ในฐานะผู้แทนรัฐบาลประจำพื้นที่ที่มีหน้าที่นำนโยบายของรัฐบาลไปปฏิบัติในพื้นที่เพื่อให้เกิดผลดีแก่ประชาชน รวมทั้งทำหน้าที่ประสานงานกับส่วนราชการต่าง ๆ เพื่อปฏิบัติงานตามนโยบาย หรืองานที่ได้รับมอบหมายจากรัฐบาล ไปดำเนินการในพื้นที่จังหวัดด้วย


และอีกฐานะหนึ่งเป็นข้าราชการสังกัดกระทรวงมหาดไทย ที่มีหน้าที่ปฏิบัติงานตามที่กฎหมายในส่วนของกระทรวงมหาดไทยกำหนดไว้ เช่น กฎหมายทะเบียนราษฎร กฎหมายสัญชาติ รวมทั้งมีหน้าที่และอำนาจในการรักษาความสงบเรียบร้อยภายในพื้นที่ด้วย 



  

นายชวลิต กล่าวว่า แต่ช่วงที่ผ่านมานั้น การแต่งตั้งผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอ กลับถูกแทรกแซงจากกลุ่มการเมืองต่าง ๆ ทำให้การแต่งตั้ง โยกย้ายผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอ ไม่เป็นไปตามระบบคุณธรรม ไม่ได้คำนึงถึงความรู้ ความสามารถและประสบการณ์ รวมทั้งในช่วงที่ผ่านมามีการโยกย้ายผู้ว่าราชการจังหวัด และนายอำเภอถี่มาก ทำให้ผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอ ไม่ได้ทำงานในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง


ผู้ว่าราชการจังหวัดบางรายที่ถูกแต่งตั้งมาในระยะ ๆ หลังก็ไม่เคยผ่านงานการเป็นนายอำเภอ หรือไม่เคยทำงานในส่วนภูมิภาค หรือในพื้นที่ชนบทหรือพื้นที่ชายแดนมาก่อน ทำให้ไม่มีความรู้ ความเข้าใจสภาพปัญหาของพื้นที่ เมื่อปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนในพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นปัญหาสาธารณภัย หรือปัญหาความเป็นอยู่ของประชาชน จึงยิ่งทำให้ผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอเหล่านี้ ไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ


และแม้ว่าหลังการใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 ประเทศไทยจะมีการปฏิรูประบบบริหารราชการแผ่นดินมาครั้งหนึ่ง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 โดยมีการตั้งกระทรวงเพิ่มขึ้นจากเดิม 14 กระทรวง เป็น 20 กระทรวง รวมทั้งมีการตั้งหน่วยงานของรัฐใหม่ที่เรียกชื่ออย่างอื่นอีกหลายหน่วยงาน และมีการยกฐานะองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นครอบคลุมทั่วประเทศ จำนวน 6,397 แห่ง ทำให้ประเทศไทยมีจำนวนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมากที่สุดในโลก


ซึ่งการปฏิบัติรูปการบริหารราชการแผ่นดินดังกล่าว เป็นเพียงการปฏิรูปที่เน้น "การขยายสายบังคับบัญชาตามภารกิจของกรมหรือหน่วยงานราชการ" เท่านั้น ไม่ใช่การปฏิรูปเพื่อประชาชน ส่งผลให้หน่วยงานราชการต่าง ๆ อยู่ในสภาวะต่างคนต่างทำ โดยยึดถือภารกิจเฉพาะตามสายงานของแต่ละกรม หรือของหน่วยงานตนเอง ส่งผลให้การทำงานในพื้นที่หรือในระดับจังหวัดที่มีผู้ว่าราชการจังหวัด และนายอำเภอเป็นผู้รับผิดชอบ ก็ขาดกลไกการประสานงาน หรือการบูรณาการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ในจังหวัด จึงยิ่งทำให้ผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอ ไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ตามที่กฎหมายกำหนดไว้

ข้อเสนอครั้งนี้ไม่ใช่การเสนอให้รวบอำนาจ จากส่วนราชการต่าง ๆ ในจังหวัด ให้มาอยู่ที่ผู้ว่าฯ หรือนายอำเภอ และไม่ใช่ข้อเสนอให้เพิ่มจำนวนข้าราชการ หรือขอตำแหน่งใหม่ หรือตั้งหน่วยราชการใหม่เพิ่มขึ้น ให้เป็นภาระต่องบประมาณแผ่นดิน แต่เสนอให้ ครม.ใช้อำนาจตามกฎหมาย มีมติยกฐานะคณะกรมการจังหวัดเป็น "ศูนย์บูรณาการงานบริการประชาชนประจำจังหวัด" (Provincial Operation Center - POC)


และให้หัวหน้าส่วนราชการในสังกัดของตนเอง ที่ไปปฏิบัติราชการที่มีที่ตั้งอยู่ในจังหวัดทุกหน่วยงาน ยกเว้นหน่วยงาน ศาล อัยการ ทหารและองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ ได้ทำหน้าที่ปฏิบัติราชการแทนรัฐมนตรี ปลัดกระทรวง อธิบดีในส่วนกลาง ในการบริหารงานของส่วนราชการต่าง ๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกัน โดยให้ส่วนราชการหลาย ๆ หน่วยพิจารณาตัดสินใจร่วมกัน เพื่อให้งานการบริหารงานของรัฐบาลในพื้นที่จังหวัด หรืองานบริการประชาชน  เป็นไปตามนโยบายบริการประชาชนแบบเบ็ดเสร็จ (One Stop Service) และสอดรับกับนโยบายการปฏิบัติรูประบบราชการและลดกำลังเจ้าหน้าที่ของรัฐที่รัฐบาลกำลังจะดำเนินการอยู่แล้วนั่นเอง

ทั้งนี้ กระทรวงมหาดไทย อาจถอดบทเรียนจากการบริหารสถานการณ์วิกฤตโควิด-19 (COVID-19 Integrated Model) ซึ่ง พ.ร.บ. โรคติดต่อ ได้กำหนดให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานคณะกรรมการควบคุมโรคติดต่อ ร่วมกับหัวหน้าส่วนราชการทุกกระทรวงในจังหวัด ซึ่งทำให้การแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดโรคโควิด-19 ประสบความสำเร็จมาแล้ว
 

ในส่วนของการบริหารงานบุคคลนั้น นายชวลิตและคณะ ได้เสนอให้มีการกำหนดคุณสมบัติของข้าราชการ ที่จะได้รับการแต่งตั้ง หรือโยกข้าราชการประจำปีในเดือนสิงหาคม - กันยายน 2569 นี้ โดยผู้ที่จะได้รับการแต่งตั้งจะต้องเป็นข้าราชการกระทรวงมหาดไทย ที่เคยทำหน้าที่หัวหน้าส่วนราชการในระดับอำเภอ หรือจังหวัดมาแล้วไม่น้อยกว่า 4 ปี และต้องดำรงตำแหน่งรองผู้ว่าราชการจังหวัด มาไม่น้อยกว่า 2 ปีด้วย เพื่อให้ได้บุคคลที่มีทั้งความรู้ ความสามารถและมีประสบการณ์ในพื้นที่ภูมิภาค มาก่อนเป็นระยะเวลาพอสมควร ก่อนที่ตนเองจะต้องไปทำหน้าที่เป็นผู้ว่าราชการจังหวัด ซึ่งต้องทำหน้าที่เป็นผู้นำหน่วยงานในส่วนภูมิภาค และอยู่ใกล้ชิดกับปัญหารวมทั้งประชาชนในพื้นที่ จึงต้องมีคุณสมบัติแตกต่างจากหัวหน้าส่วนราชการอื่น หรือข้าราชการบริหารระดับสูง (ระดับ 10) ทั่วไปด้วย