โค้งสุดท้ายนิรโทษกรรม! "โสภณ" สั่งบรรจุร่างกม.ฯ เป็นเรื่องด่วน จ่อปิดจบ พ.ร.บ.นิรโทษกรรม พุธนี้

5 กรกฎาคม 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานจากรัฐสภาว่า นายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร ได้บรรจุระเบียบวาระการประชุมสภาฯในวันพุธที่ 8 ก.ค.นี้ ก่อนที่จะมีการปิดสมัยประชุมสภาฯ วันที่ 11 ก.ค. 

โดยมีระเบียบวาระเรื่องด่วน สามเรื่องที่เป็นการพิจารณาร่างกฎหมายสามฉบับ และหนึ่งในนั้นคือ ร่างพระราชบัญญัติสร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. .... หรือร่างพ.ร.บ.นิรโทษกรรม ที่ให้นิรโทษกรรมคดีชุมนุมทางการเมืองในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา คือปี 2548-2568

หลังก่อนหน้านี้ ที่ประชุมวุฒิสภาเมื่อ 30 มิ.ย.มีมติด้วยเสียงข้างมาก เห็นชอบร่างพระราชบัญญัติสร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ.. และทางวุฒิสภาต้องส่งกลับไปยังสภาผู้แทนราษฎร เพื่อให้สภาฯ พิจารณาว่าเห็นชอบด้วยกับร่างที่ผ่านวุฒิสภามาหรือไม่ หลังวุฒิสภา มีการแก้ไขถ้อยคำในบางมาตรา ซึ่งหากสภาฯไม่เห็นด้วย ก็จะนำไปสู่การตั้งกรรมาธิการร่วมสองสภาฯ ฯ ที่จะทำให้การประกาศใช้ร่างพ.ร.บ.นิรโทษกรรมจะต้องขยับออกไป แต่หากสภาฯ ไม่ติดใจอะไร เห็นชอบด้วยกับการแก้ไขของ สว.ก็จะมีการนำร่างฯดังกล่าว นำขึ้นทูลเกล้าฯต่อไป

ทั้งนี้ร่างพ.ร.บ.นิรโทษกรรมดังกล่าว มีการแก้ไขในชั้นวุฒิสภา จากร่างเดิมที่ผ่านสภาฯ โดยมีการปรับแก้ไขเพิ่มเติมเพียงบางมาตราเท่านั้น เรื่องของคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุข ในมาตรา 6 ที่มี นายกฯ เป็นประธานฯ ที่ทำหน้าที่ในการพิจารณาเรื่องการให้นิรโทษกรรม กับผู้ถูกดำเนินคดีจากการชุมนุมการเมือง โดยวุฒิสภามีการเขียนเพิ่มเติมว่า”การปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุขซึ่งได้กระทำโดยสุจริตย่อมได้รับความคุ้มครอง”

และอีกมาตราที่สำคัญคือมาตรา 11 ซึ่งในวรรคแรก วุฒิสภา ยังคงไว้ซึ่งหลักสำคัญตามร่างเดิมคือ

“บรรดาการกระทำตามความในมาตรา 7 ที่ไม่ได้รับการนิรโทษกรรม ตามพระราชบัญญัตินี้ ผู้กระทำความผิดซึ่งอายุต่ำกว่าสิบแปดปีบริบูรณ์ในขณะกระทำความผิดร้องขอไม่ว่าผู้นั้นจะถูกดำเนินคดีหรือแจ้งข้อกล่าวหาแล้วหรือไม่ และคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุขเห็นเป็นการสมควรเพื่อสร้างเสริมสังคมสันติสุข ให้จัดทำแผนแก้ไขบำบัดผู้กระทำความผิดแล้วส่งแผนพร้อมความเห็นไปยังพนักงานอัยการเพื่อใช้มาตรการพิเศษแทนการดำเนินคดีอาญา หรือให้พนักงานอัยการยื่นคำร้องต่อศาลที่คดีอยู่ระหว่างการพิจารณา เพื่อให้ใช้มาตรการและสั่งยุติคดีโดยไม่ต้องมืคำพิพากษาตามกฎหมายว่าด้วยศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว และให้ศาลมีอำนาจรับฟังความเห็นของคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุขประกอบการพิจารณาสั่งใช้มาตรการดังกล่าวได้ไม่ว่าคดีอยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลชั้นใด”

แต่ที่เป็นประเด็นคือ วุฒิสภา มีการเพิ่มวรรคสอง เข้ามาโดยเขียนล็อกไว้ว่า “ความในวรรคหนึ่งไม่ใช้บังคับกับการกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา112”

ที่ทำให้ กลุ่มอดีตแกนนำม็อบสามนิ้วและแนวร่วมที่ถูกดำเนินคดี 112 แม้ตอนที่กระทำความผิดอายุยังไม่ถึง 18 ปี ก็ไม่สามารถเข้าสู่กระบวนการนิรโทษกรรมได้ จากที่ร่างเดิมของสภาฯ ไม่มีการเขียนล็อกไว้ จากเดิมที่เพียงเขียนไว้มาตรา3 แค่ว่า “พระราชบัญญัตินี้มิให้มีผลนิรโทษกรรมแก่การกระทำความผิดฐาน ทุจริตหรือประพฤติมิชอบ การกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และการ กระทำความผิดที่ทำให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย หรือเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตราย สาหัสตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 297หรือที่เป็นการกระทำความผิดต่อส่วนตัวหรือที่เป็นการกระทำที่ต้องรับผิดต่อบุคคลใดที่มิใช่หน่วยงานของรัฐเป็นการเฉพาะรายหรือเฉพาะกลุ่ม”

ประเด็นดังกล่าว อาจทำให้พรรคประชาชน ไม่เห็นด้วยกับการเพิ่มถ้อยคำดังกล่าว ของวุฒิสภา  เพราะที่ผ่านมา พรรคประชาชน ต้องการให้มีการนิรโทษกรรมคดี 112 กับคนที่อายุต่ำกว่า 18 ปี สามารถเข้าเงื่อนไขการขอรับการนิรโทษกรรมได้

อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านี้ นายนิกร จำนง รองประธานวิปรัฐบาลจากพรรคภูมิใจไทย กล่าวไว้ว่า ส่วนตัวไม่ติดใจการแก้ไขเพิ่มเติมของวุฒิสภา เพราะไม่ได้แก้ไขในหลักการสำคัญ ที่อาจทำให้สภาฯ ผ่านความเห็นชอบร่างพ.ร.บ.นิรโทษกรรมในวันพุธนี้ แต่นายนิกร บอกไว้ว่าจะนำไปหารือในที่ประชุมวิปรัฐบาลวันจันทร์นี้ 6 ก.ค.นี้ก่อนว่าวิปรัฐบาลจะมีความเห็นอย่างไร

ด้าน นายพิสิษฐ์ อภิวัฒนาพงศ์ สมาชิกวุฒิสภา ในฐานะเลขานุการคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติสร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ.....วุฒิสภา กล่าวว่า ร่างพ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข จะไม่มีการนิรโทษกรรม 3 เรื่องคือ การกระทำความผิดฐานทุจริตหรือประพฤติมิชอบ การทุจริตทุกประเภทจะไม่รวมอยู่ในพ.ร.บ.ฉบับนี้ ยกตัวอย่างเช่น การฮั้วเลือกสว.หรือทุจริตการเลือกตั้งต่างๆ จะไม่ได้รับการนิรโทษกรรมใดๆ ทั้งสิ้น อย่างเรื่องการเลือกสว. ก็อยู่ในการพิจารณาของคณะกรรมการการเลือกตั้งที่ยังไม่ได้มีข้อสรุปออกมา นอกจากนี้ ก็จะไม่มีการนิรโทษกรรมการกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 และการกระทำความผิดที่ทำให้ผู้อื่นถึงแก่ความตายหรือเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตรายสาหัส ซึ่งกระบวนการทางคดีก็ดำเนินต่อไปจะไม่มีการนิรโทษกรรมใด

"เหตุผลที่ไม่ให้มีการนิรโทษกรรมคดี 112เพราะอย่างเรื่องหนึ่งที่กรรมาธิการคุยกันเสมอก็คือ ตอนที่มีการออกคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีที่ 66/2523สมัยท่านพลเอก เปรม ติณสูลานนท์ ที่ออกมาตอนนั้นซึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวกับคอมมิวนิสต์ เรื่องความมั่นคง ส่วนเรื่อง 112 เกี่ยวข้องกับสถาบันพระมหากษัตริย์เราจึงไม่เอามารวม" นายพิสิษฐ์ กล่าว 

นายพิสิษฐ์ ซึ่งเป็นกรรมาธิการฯ ที่ได้ขอสงวนความเห็นให้มีการเพิ่มข้อความในมาตรา 11  ไม่ให้นิรโทษกรรมคดี 112 กล่าวถึงเรื่องนี้ว่ามาตรา 112 เป็นมาตราเกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์ ซึ่งหลายๆครั้งในการที่มีการชุมนุมกัน หลายฝ่ายมักจะเอามาเชื่อมโยงกัน ซึ่งจริงๆแล้ว ความขัดแย้งทางการเมืองก็คือความขัดแย้งทางการเมือง เราจะไม่ดึงเอาสถาบันเข้ามาเกี่ยวข้อง และอีกประเด็นสำคัญก็คือ ตัวมาตรา 11 มีระเบียบ กฎหมายที่รองรับขั้นตอนต่างๆอยู่ในชั้นที่ศาลสามารถที่จะเอามาพิจารณาได้อยู่แล้ว จึงไม่จำเป็นที่จะต้องเอามาใส่ไว้ในร่างนี้เพราะมีกระบวนการในการที่จะดำเนินการกับกลุ่มอายุต่ำกว่า 18 ปีลงมาอยู่แล้ว มีระบบการเยียวยา มีระบบในการตัดสินพิพากษาตามกระบวนการยุติธรรม จึงไม่จำเป็นต้องนำมาใส่ไว้  ซึ่งที่ประชุมวุฒิสภาก็เห็นด้วย

เมื่อถามถึงกรณี อาจจะมีสส.บางส่วนติดใจที่มีการไปเขียนล็อกไว้ว่าแม้บุคคลที่อายุต่ำกว่า 18 ปี แต่หากทำผิดคดี 112 ก็ไม่ให้ได้สิทธิยื่นเรื่องเพื่อให้ได้รับการนิรโทษกรรม 

นายพิสิษฐ์ กล่าวว่า ร่างพ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข จะมีบัญชีแนบท้ายพ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข(คดีความผิดที่จะได้รับการพิจารณาให้นิรโทษกรรม) ซึ่งเรื่องประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 ไม่มีอยู่ในบัญชีแนบท้าย และในร่างพ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข ก็มีการเขียนล็อกไว้อยู่แล้วการนิรโทษกรรมจะไม่รวมสองเรื่องหลักๆคือ คดีทุจริต ฯ กับเรื่องมาตรา 112 ส่วนการที่เขียนเปิดช่องในมาตรา 11 สำหรับมุมมองของผม มองว่าในเมื่อกฎหมายเขียนแบบนี้ขึ้นมาเราก็อยากจะทำให้กฎหมายไม่มีการติดขัดหรือสะดุดใดๆในอนาคตเผื่อมีใครจะไปร้อง ก็เขียนระบุให้มันชัดเจนไปเลยเพราะในมาตรา 3 กับมาตรา 7 ของร่างพ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข มีการเขียนไว้อยู่แล้วว่า ไม่ให้รวมคดี 112  ก็เขียนล็อกไปอีกชั้นหนึ่งให้มันจบไปเลย

“หลังมีการประกาศใช้ร่างพ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข การนิรโทษกรรมจะยังไม่ได้มีผลทันที แต่จะต้องมีการตั้งคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุข ที่จะมีนายกฯเป็นประธานกรรมการ ในการพิจารณาเรื่องนี้ โดยมีกรอบเวลาเขียนไว้ในตัวกฎหมาย คือไม่เกิน 180 วันแต่หากไม่สามารถดำเนินการให้แล้วเสร็จได้ภายในกำหนดเวลาก็ให้ขยายเวลาดำเนินการออกไปได้อีกไม่เกินสองครั้ง ครั้งละไม่เกินเก้าสิบวัน โดยจากที่มีการกำหนดองค์ประกอบของคณะกรรมการฯ ตามร่างกฎหมาย เชื่อว่า คณะกรรมการจะมีความพร้อมในการที่จะทำให้การนิรโทษกรรมสำเร็จลุล่วงไปด้วยความรวดเร็ว ส่วนเรื่องคดีแพ่งหากเป็นการฟ้องร้องโดยหน่วยงานรัฐเช่น บริษัทท่าอากาศยานไทย ก็ให้ยกไปเลย คือยกประโยชน์ให้กับฝ่ายที่ถูกกล่าวหาหรือตกเป็นผู้ต้องหาไป แต่ว่าหากเป็นคดีแพ่งของภาคเอกชน เช่นห้างสรรพสินค้าที่ได้รับผลกระทบจากการชุมนุม ทางเอกชนยังคงฟ้องร้องค่าเสียหายจากการชุมนุมฯ ได้เพราะ ถ้าเป็นกรณีของเอกชนจะไม่รวมไว้ในร่างพ.ร.บ.ดังกล่าว จะให้ใช้กับเฉพาะแค่หน่วยงานรัฐ หน่วยงานรัฐวิสาหกิจเท่านั้น” โฆษกวิปวุฒิสภา เผย

สำหรับ ประเทศไทย พบว่าที่ผ่านมา มีการตรากฎหมายนิรโทษกรรมมาแล้ว 23 ฉบับตั้งแต่ พ.ศ.2475 แบ่งเป็นพระราชบัญญัติจำนวน 19 ฉบับ  พระราชกำหนด 4 ฉบับ

ประกอบด้วยอาทิเช่น

1.พระราชกำหนดนิรโทษกรรมในคราวเปลี่ยนแปลงการปกครองแผ่นดิน พุทธศักราช 2475  

2.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรม ในการจัดการให้คณะรัฐมนตรีลาออกเพื่อให้มีการเปิดสภาผู้แทนราษฎรตามรัฐธรรมนูญ พุทธศักราช 2476

3.พระราชกำหนดนิรโทษกรรมแก่ผู้กระทำความผิดฐานกบฏและจลาจล พุทธศักราช 2488    

4.พระราชบัญญัติอนุมัติพระราชกำหนดนิรโทษกรรมแก่ผู้กระทำความผิดฐานกบถและจราจล พุทธศักราช 2488 พุทธศักราช 2488  

5.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรมแก่ผู้กระทำการต่อต้านการดำเนินการสงครามของญี่ปุ่น พุทธศักราช 2489

6.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรมแก่ผู้กระทำรัฐประหาร พ.ศ. 2490   

7.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรมแก่ผู้ที่ได้นำรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 กลับมาใช้ พ.ศ. 2494   

8.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรมในโอกาสครบ 25 พุทธศตวรรษ พ.ศ. 2499   

9.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรมแก่ผู้กระทำการยึดอำนาจการบริหารราชการแผ่นดิน เมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2500 พ.ศ. 2500   

10.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรมแก่ผู้กระทำการปฏิวัติ เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2501 พ.ศ. 2502    

11.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรมในโอกาสครบ 25 พุทธศตวรรษ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2502

12.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรมแก่ผู้กระทำการปฏิวัติ เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514 พ.ศ. 2515

13.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรมแก่นักเรียน นิสิต นักศึกษาและประชาชน ซึ่งกระทำความผิดเกี่ยวเนื่องกับการเดินขบวน เมื่อวันที่13 ตุลาคม พ.ศ. 2516 พ.ศ. 2516    

14.พระราชบัญญัติยกเลิกคำสั่งของหัวหน้าคณะปฏิวัติ ที่ 36/2515 ลงวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2515 พ.ศ. 2517  

15.พระราชบัญญัตินิรโทษกรรมแก่ผู้กระทำการยึดอำนาจการปกครองประเทศ เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2519 พ.ศ. 2519 เป็นต้น