“รัดเกล้า” แนะใช้เทคโนโลยีรับร้องเรียนเหยื่อถูกคุกคามทางเพศ

นางรัดเกล้า อินทวงศ์ สุวรรณคีรี สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ ในฐานะรองหัวหน้าพรรคฯ ด้านความเท่าเทียมและความยั่งยืน เข้าร่วมเวทีเสวนา “รัฐสภาปลอดการคุกคามทางเพศ” โดยความร่วมมือของสถานทูตอังกฤษ สถานทูตแคนาดา มูลนิธิเวสต์มินสเตอร์เพื่อประชาธิปไตย (WFD) และคณะกรรมาธิการพัฒนาการเมือง วุฒิสภา

 

นางรัดเกล้า กล่าวในเวทีเสวนาว่า ข้อมูลจาก Inter-Parliamentary Union ระบุว่า ผู้หญิงในรัฐสภาทั่วโลกถึง 44% เคยเผชิญการคุกคามทางเพศ สะท้อนให้เห็นว่า ปัญหาดังกล่าวไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่เกิดขึ้นในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย

ทั้งนี้ คณะกรรมาธิการพัฒนาการเมืองได้ดำเนินโครงการ “Black Box” เพื่อรวบรวมข้อมูลการคุกคามทางเพศในพื้นที่รัฐสภา โดยในระยะเวลา 72 วัน มีผู้ร่วมให้ข้อมูลจำนวน 775 ความเห็น ซึ่งในจำนวนนี้มีถึง 16.25% ที่ไม่ประสงค์เปิดเผยข้อมูล สะท้อนให้เห็นถึงการมีอยู่ของ “วัฒนธรรมความเงียบ” ที่ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญในการแก้ไขปัญหา

 

“การที่ผู้เสียหายจำนวนมากไม่กล้าร้องเรียน ไม่ใช่เพราะไม่อยากพูด แต่เพราะระบบยังไม่ปลอดภัยพอให้พูด ทั้งความกังวลเรื่องผลกระทบต่อหน้าที่การงาน การถูกมองว่าเป็นเรื่องส่วนตัว หรือแม้กระทั่งความเสี่ยงที่จะถูกฟ้องร้องกลับ” นางรัดเกล้า กล่าว

 

นางรัดเกล้า ระบุเพิ่มเติมว่า ในปัจจุบันรัฐสภาไทย “ยังไม่มีกลไก whistleblower ที่เป็นระบบเฉพาะและชัดเจน” ตามมาตรฐานสากล แม้ในทางปฏิบัติจะมีช่องทางร้องเรียน เช่น การร้องผ่านฝ่ายบุคคล คณะกรรมการจริยธรรม หรือการใช้กฎหมายทั่วไปอย่าง พระราชบัญญัติคุ้มครองพยานในคดีอาญา พ.ศ. 2546 แต่ยังไม่ถือเป็นระบบ whistleblower ที่ครบองค์ประกอบ

โดยยังมีช่องว่างสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ ความไม่เป็นอิสระของกลไกรับเรื่องร้องเรียน ซึ่งหลายกรณียังอยู่ภายใต้โครงสร้างเดียวกับผู้มีอำนาจ ทำให้ผู้ร้องไม่มั่นใจในความปลอดภัย การขาดระบบรับเรื่องแบบไม่เปิดเผยตัวตนอย่างแท้จริง ส่งผลให้ผู้เสียหายจำนวนมากเลือกที่จะไม่รายงาน และการขาดมาตรการคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแสที่ชัดเจน โดยเฉพาะการป้องกันการตอบโต้ เช่น การกลั่นแกล้งในที่ทำงาน หรือการตัดโอกาสความก้าวหน้า

ทั้งนี้ มาตรฐานสากลจาก OECD ระบุว่า ระบบ whistleblower ที่มีประสิทธิภาพควรประกอบด้วยช่องทางร้องเรียนที่เป็นอิสระ การไม่เปิดเผยตัวตนของผู้แจ้งเบาะแส การคุ้มครองทางกฎหมาย และการติดตามผลอย่างโปร่งใส ซึ่งในหลายประเทศ รัฐสภาเองได้จัดตั้งหน่วยงานเฉพาะด้านนี้โดยตรง

 

“เรามีช่องทางร้องเรียน แต่เรายังไม่มีระบบ whistleblower ที่ทำให้คนกล้าพูดโดยไม่ต้องกลัว และนี่คือความแตกต่างที่สำคัญ เพราะถ้าคนยังไม่รู้สึกปลอดภัยพอที่จะพูด ความจริงก็จะยังอยู่ใน Black Box ต่อไป” นางรัดเกล้า กล่าว

 

นางรัดเกล้า ระบุด้วยว่า ปัญหาการคุกคามทางเพศในรัฐสภา ไม่ใช่เพียงพฤติกรรมส่วนบุคคล แต่เป็นเรื่องของโครงสร้างอำนาจและระบบ ซึ่งขัดแย้งกับบทบาทของรัฐสภาในฐานะสถาบันที่ออกกฎหมาย และควรเป็นแบบอย่างของสถานที่ทำงานที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน

 

พร้อมกันนี้ ได้เสนอแนวทางในการยกระดับมาตรการป้องกันและแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม ได้แก่ การพัฒนากลไกร้องเรียนที่ใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มความเป็นระบบและลดการกระทบซ้ำต่อผู้เสียหาย โดยนางรัดเกล้าได้ชูนโยบาย “My Police” หรือ “ตำรวจฉบับกระเป๋า” ของพรรคประชาธิปัตย์ เป็นต้นแบบ ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มดิจิทัลที่สามารถประยุกต์ใช้ในบริบทของรัฐสภาได้ แนวคิดดังกล่าวมุ่งให้ผู้ถูกกระทำสามารถเข้าถึงความช่วยเหลือทั้งด้านการแพทย์และกระบวนการยุติธรรมได้อย่างคู่ขนาน ผ่านระบบดิจิทัลเพียงช่องทางเดียว ลดขั้นตอนที่ซับซ้อน และลดภาระการเล่าเหตุการณ์ซ้ำ โดยระบบสามารถบันทึกข้อมูลอย่างเป็นระบบ พร้อมทั้งคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ใช้งาน

นอกจากนี้ แนวทางดังกล่าวยังเน้นการใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดูแลความปลอดภัยในลักษณะ “ยึดผู้เสียหายเป็นศูนย์กลาง (survivor-centric)” และสามารถเชื่อมโยงกับมาตรการด้านความปลอดภัยอื่น ๆ เช่น การพัฒนาบุคลากรเฉพาะทางด้านความเสมอภาคทางเพศ (Gender Officer) เพื่อให้การรับมือกับกรณีความรุนแรงทางเพศมีความเหมาะสมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

 

“ความเงียบไม่เคยทำให้ปัญหาหายไป มีแต่ทำให้ปัญหาฝังลึกมากขึ้น รัฐสภาไทยควรเป็นพื้นที่ที่ทั้งทรงเกียรติและปลอดภัยสำหรับทุกคนอย่างแท้จริง” นางรัดเกล้า กล่าว