ข่าว
07 ม.ค. 2569
กะเหรี่ยงตั้ง “สาธารณรัฐกอทูเล” มองในสายตานักวิชาการ จริงหรือสถาปนาเอกราชชนชาติกะเหรี่ยง? ฝัน 77 ปี ที่เป็นจริงหรือแค่เงื่อนไขต่อรองทางการเมือง!!
7 มกราคม 2569 รศ.ดร.ฐิติวุฒิ บุญยวงศ์วิวัชร คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ แสดงความเห็นในมุมมองนักวิชาการ เกี่ยวกับกรณี รัฐบาลกอทูเล (Government of Kawthoolei – G.O.K.) ของชนชาติกะเหรี่ยง ออกแถลงการณ์ประกาศเอกราชอย่างเป็นทางการจากรัฐเมียนมา พร้อมสถาปนา “สาธารณรัฐกอทูเล” เป็นรัฐเอกราชใหม่ โดยระบุว่า การดำเนินการดังกล่าว เป็นสิทธิอันชอบธรรมของชนชาวกะเหรี่ยง ภายใต้หลักกฎหมายระหว่างประเทศ และสิทธิมนุษยชนสากล โดยประกาศ ณ ฐานที่มั่นแห่งหนึ่งชายแดนไทย-เมียนมา ตรงข้าม ต.หนองหลวง อ.อุ้มผาง จ.ตาก พร้อมตั้ง “เนอดา เมียะ” ลูกชายนายพลโบเมียะ เป็นประธานาธิบดีคนแรก พร้อมโชว์โครงสร้างบริหารครบชุด ชูนโยบายประชาธิปไตย-ตลาดเสรี
ประเด็นที่หนึ่ง: KTLA กับพลวัตการแตกตัวจากขบวนการกะเหรี่ยงดั้งเดิม
กองกำลัง KTLA (Kawthoolei Army) หรือกองทัพกอทูเล ก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อ วันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 (2022) โดยนายพลเนอดา โบ มยะ (Nerdah Bo Mya) อดีตผู้บัญชาการองค์กรป้องกันแห่งชาติกะเหรี่ยง (KNDO)
อย่างไรก็ตาม การแสดงจุดยืนของ KTLA จำเป็นต้องถูกวิเคราะห์ในกรอบพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ ของขบวนการกู้ชาติชาวกะเหรี่ยงโดยรวม มิใช่พิจารณาในฐานะเหตุการณ์เฉพาะหน้าเพียงลำพัง การปรากฏตัวของ KTLA มีความเชื่อมโยงโดยตรงกับกระบวนการแตกตัวออกจากโครงสร้างเดิมของ Karen National Union (KNU) ซึ่งก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1947 และถือเป็นองค์กรหลักของขบวนการชาตินิยมกะเหรี่ยงมาอย่างยาวนาน
ในเชิงโครงสร้าง KNU ได้พัฒนากองกำลังติดอาวุธของตนคือ Karen National Liberation Army (KNLA) ตั้งแต่ช่วงปลายทศวรรษ 1940 เพื่อทำหน้าที่เป็นกลไกทางทหารของขบวนการ อย่างไรก็ตาม ประสบการณ์ของขบวนการกะเหรี่ยง ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การกู้ชาติของกะเหรี่ยงมิได้ดำเนินไปภายใต้เอกภาพทางองค์กร หากแต่เป็นกระบวนการที่เต็มไปด้วยการแตกแขนง การแยกตัว และการจัดวางจุดยืนใหม่อย่างต่อเนื่อง
ปรากฏการณ์ดังกล่าว สะท้อนให้เห็นผ่านการเกิดขึ้นของกองกำลังกะเหรี่ยงหลายกลุ่ม ไม่ว่าจะเป็น Democratic Karen Buddhist Army (DKBA) ที่แยกตัวออกจาก KNU ในช่วงกลางทศวรรษ 1990 อันเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของดุลอำนาจในพื้นที่ชายแดนไทย–เมียนมาร์ ตลอดจน Karen National Liberation Army–Peace Council (KNLA-PC) ซึ่งแยกตัวออกจาก KNLA ภายหลังการทำข้อตกลงหยุดยิงกับรัฐบาลเมียนมาร์ในช่วงปลายทศวรรษ 2000 และเลือกวางตนในแนวทางการเมืองแบบประนีประนอม โดยให้ความสำคัญกับการรักษาพื้นที่และผลประโยชน์เฉพาะถิ่น มากกว่าการขับเคลื่อนวาระการเมืองเชิงอุดมการณ์
นอกจากนี้ ยังมีกองกำลังกะเหรี่ยงบางส่วน ที่ตัดสินใจเข้าไปอยู่ภายใต้โครงสร้างความมั่นคงของรัฐเมียนมาโดยตรง ในรูปแบบ Border Guard Force (BGF) ซึ่งเป็นกลไกกึ่งทหารกึ่งท้องถิ่น ที่รัฐใช้ในการผนวกกองกำลังชาติพันธุ์บางส่วน เข้าเป็นส่วนหนึ่งของระเบียบอำนาจของตน
ภายใต้บริบทเช่นนี้ การประกาศจุดยืนของ KTLA โดยเฉพาะแนวคิดเกี่ยวกับการจัดตั้งรัฐเอกราช จึงควรถูกทำความเข้าใจว่า
เป็นการแสดงท่าทีของกองกำลังกะเหรี่ยงเพียงกลุ่มหนึ่ง มิใช่การสะท้อนฉันทามติของขบวนการกะเหรี่ยงทั้งหมด เนื่องจากในปัจจุบัน กองกำลังกะเหรี่ยงกลุ่มอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นสาย KNU/KNLA เดิม กลุ่ม KNLA-PC หรือกองกำลังที่อยู่ในโครงสร้าง BGF ยังมิได้แสดงท่าทีสนับสนุน หรือเข้าร่วมแนวคิดดังกล่าวอย่างเป็นทางการ และยังจำเป็นต้องรอดูท่าทีที่ชัดเจนอีกครั้ง แม้ว่าจะมีสัญญาณทางบวกก็ตาม
ประเด็นที่สอง: การวางจุดยืนทางการเมืองภายใต้สงครามที่ยืดเยื้อ
ประเด็นที่ควรให้ความสนใจเป็นพิเศษ คือ บริบทเชิงโครงสร้างของความขัดแย้งในเมียนมา ที่กำลังเคลื่อนเข้าสู่ระยะยาว ภายหลังที่รัฐบาลเมียนมา พยายามผลักดันกระบวนการเลือกตั้ง ซึ่งเป็นที่รับรู้กันอย่างกว้างขวางว่า ไม่สามารถทำหน้าที่เป็นกลไกยุติสงครามกลางเมืองที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องได้
ภายใต้เงื่อนไขดังกล่าว กองกำลังติดอาวุธแต่ละกลุ่ม จึงเริ่มจัดวางยุทธศาสตร์ และจุดยืนทางการเมืองของตนเองอย่างชัดเจนมากขึ้น ทั้งในเชิงเป้าหมายทางการเมือง รูปแบบรัฐ และอนาคตของการจัดระเบียบอำนาจ ในกรณีของ KTLA การประกาศแนวคิดเรื่องรัฐเอกราชสามารถตีความได้ว่า
เป็นการตั้งเพดานทางการเมือง เพื่อใช้เป็นกรอบอ้างอิงในการเจรจา และการต่อรองในอนาคต มากกว่าจะเป็นข้อสรุปสุดท้าย ของกระบวนการทางการเมืองในห้วงเวลาปัจจุบัน
