'นาวี พิลไลย์' นักกฎหมายแอฟริกาใต้ คว้าโนเบลสันติภาพ 2026

คณะกรรมการโนเบลนอร์เวย์ ณ กรุงออสโล ได้มีแถลงการณ์ยกย่อง นาวี พิลไลย์ วัย 85 ปี นักกฎหมายเชื้อสายทมิฬจากแอฟริกาใต้ ซึ่งเติบโตขึ้นมาท่ามกลางยุคการเหยียดเชื้อชาติและแบ่งแยกสีผิว (Apartheid) ในเมืองเดอร์บัน โดยเธอสร้างประวัติศาสตร์เริ่มต้นชีวิตทนายความจากการต่อสู้เพื่อปกป้อง เนลสัน แมนเดลา และผู้ร่วมขบวนการเรียกร้องความเท่าเทียม ก่อนจะก้าวขึ้นสู่บทบาทระดับโลกในฐานะผู้พิพากษาศาลสูงแอฟริกาใต้ ศาลอาญาระหว่างประเทศสำหรับรวันดา (ICTR) ศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชน UN และปัจจุบันดำรงตำแหน่งผู้พิพากษาในศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) พิจารณาคดีฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ในเมียนมา

 

การมอบรางวัลในครั้งนี้ เกิดขึ้นท่ามกลางสถานการณ์ที่ระบบกฎหมายระหว่างประเทศกำลังเผชิญกับความท้าทายและการโจมตีอย่างหนักจากมหาอำนาจ โดยคณะกรรมการโนเบลระบุว่า การสร้างสันติภาพที่ยั่งยืนไม่อาจเกิดจากความต้องการของฝ่ายที่แข็งแกร่งกว่าหรือดุลอำนาจที่เปราะบาง แต่ต้องสร้างขึ้นบนหลักการทางกฎหมายที่ยุติธรรม นาวี พิลไลย์ คือผู้ที่พิสูจน์ให้โลกเห็นว่ามาตรการทางกฎหมายและศาลระหว่างประเทศมีส่วนสำคัญในการระงับยับยั้งยุทธการทางทหารและลดความรุนแรงในสังคมโลก

บทบาทสำคัญที่ทำให้ นาวี พิลไลย์ ได้รับการยกย่องในระดับสากล คือการวางบรรทัดฐานกฎหมายระหว่างประเทศใหม่ๆ ในคดีประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะในศาลอาญาระหว่างประเทศสำหรับรวันดา ซึ่งเธอมีส่วนสำคัญในการตัดสินว่า "การข่มขืนและความรุนแรงทางเพศ" สามารถจัดเป็นอาชญากรรมต่อมนุษยชาติและการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ได้ นอกจากนี้ เธอยังเป็นผู้สร้างบรรทัดฐานใหม่ในการลงโทษผู้ฟ้องร้องฐานยั่วยุให้เกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ผ่านการสื่อสารและโฆษณาชวนเชื่อเป็นครั้งแรกของโลกอีกด้วย

 

คณะกรรมการโนเบลทิ้งท้ายว่า ในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญกับการห้ำหั่นทางทหารและสงคราม ความยุติธรรมและหลักนิติธรรมสากลไม่ใช่เพียงตัวเลือกเสริม แต่มันคือ "ความจำเป็นเด็ดขาด" สำหรับสันติภาพของมนุษยชาติ ผลงานและชีวิตของ นาวี พิลไลย์ จึงตอบโจทย์ตามเจตนารมณ์ในพินัยกรรมของ อัลเฟรด โนเบล อย่างแท้จริง ในการสร้างมิตรภาพระหว่างประเทศและใช้ศาลระหว่างประเทศเป็นกลไกขับเคลื่อนความสงบสุขอย่างเป็นรูปธรรม