สรุปสงครามอิหร่านรอบวัน: ระทึกเส้นตายทรัมป์ 3 วัน-อิหร่านขู่กลับมีเซอร์ไพรส์แน่-ปูตินบินด่วนพบสีจิ้นผิงถกวิกฤตพลังงาน

สถานการณ์ความขัดแย้งระดับโลกประจำวันที่ 20 พฤษภาคม 2569 ขยับเข้าใกล้จุดปะทะทางทหารครั้งใหญ่อีกครั้ง เมื่อประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ กล่าวต่อสมาชิกสภาคองเกรสในงานเลี้ยงทำเนียบขาว โดยยื่นคำขาดคำรามใส่เตหะรานว่า สงครามครั้งนี้จะจบลง "อย่างรวดเร็วมาก" พร้อมยอมรับว่าก่อนหน้านี้ตัวเขาเคยเกือบสั่งการโจมตีทางทหารต่ออิหร่านในเวลาอีกเพียง 1 ชั่วโมงข้างหน้า ก่อนจะตัดสินใจเลื่อนออกไป และให้เวลาอิหร่านเพียง "2-3 วัน" ในการบรรลุข้อตกลงสันติภาพ ย้ำชัดอเมริกาจะไม่ยอมให้อิหร่านมีอาวุธนิวเคลียร์ในครอบครองเด็ดขาด

ทว่า ท่าทีข่มขู่จากทำเนียบขาวกลับถูกตอกกลับอย่างไม่เกรงกลัว โดยนายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน แถลงการณ์กร้าวว่า กองทัพอิหร่านได้เรียนรู้และสะสมประสบการณ์ทางทหารจากการปะทะในอดีตมาอย่างเต็มเป้า พร้อมส่งสัญญาณเตือนอย่างเป็นทางการว่า "หากอเมริกาลากเรากลับเข้าสู่สงครามอีกครั้ง คราวนี้พวกคุณจะได้เจอกับความประหลาดใจ (Surprises) อีกมากมาย"

สวนทางกับถ้อยแถลงของ นายเจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ ที่พยายามลดความตึงเครียดโดยระบุว่า การเจรจาลับผ่านปากีสถานมีความคืบหน้าไปมาก และไม่มีฝ่ายใดอยากเห็นการกลับมาเปิดฉากสาดกระสุนใส่กันอีกรอบ ขณะที่สภาซีเนต (วุฒิสภาสหรัฐฯ) เพิ่งลงมติผ่านร่างขอบเขตอำนาจสงคราม (War Powers Resolution) เพื่อสกัดกั้นไม่ให้ทรัมป์สั่งเปิดศึกใหญ่กับอิหร่านโดยไม่ผ่านความเห็นชอบจากสภาคองเกรส

1. ปูตินแลนดิ้งปักกิ่ง จับมือสีจิ้นผิง ดันโปรเจกต์ท่อก๊าซสัญญาลับฝ่าวงล้อมพลังงาน

ท่ามกลางสถานการณ์ตึงเครียด ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน แห่งรัสเซีย ได้เดินทางถึงกรุงปักกิ่ง ประเทศจีน อย่างเป็นทางการ โดยมีนายหวัง อี้ รัฐมนตรีต่างประเทศจีนให้การต้อนรับอย่างสมเกียรติ ซึ่งปฏิบัติการทางการทูตครั้งนี้เกิดขึ้นเพียงไม่กี่วันหลังจากโดนัลด์ ทรัมป์ เพิ่งเดินทางออกจากจีนไป

• ยุทธศาสตร์ท่อก๊าซ Power of Siberia 2: ปูตินเตรียมใช้โอกาสที่ช่องแคบฮอร์มุซถูกปิดตายจนโลกเกิดวิกฤตพลังงาน ในการกดดันและโน้มน้าวให้ประธานาธิบดีสีจิ้นผิง ยอมลงนามอนุมัติโครงการก่อสร้างท่อส่งก๊าซธรรมชาติ "Power of Siberia 2" ที่จะลากผ่านมองโกเลียเข้าสู่จีน เพื่อชดเชยการขาดแคลนพลังงานของพญามังกร

• จีนเดินสายการทูตไต่ลวดหนาม: นักวิเคราะห์มองว่า การที่สีจิ้นผิงเปิดทำเนียบรับทรัมป์สัปดาห์ก่อน และรับปูตินสัปดาห์นี้ เป็นการส่งสัญญาณว่าจีนต้องการแสดงบทบาทเป็นตัวกลางที่สามารถพูดคุยได้กับทุกฝ่าย อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า รัสเซียคงไม่สามารถยื่นมือเข้ามาช่วยอุ้มเศรษฐกิจอิหร่านจากมาตรการคว่ำบาตรทางเรือของสหรัฐฯ ได้มากนัก เนื่องจากรัสเซียเองก็เผชิญภาวะเศรษฐกิจตึงตัวจากสงครามยูเครนที่ลากยาวเช่นกัน

2. สหประชาชาติหั่นคาดการณ์เศรษฐกิจโลก-เตือนวิกฤตขาดแคลนปุ๋ยดันคนอดอยากพุ่ง 45 ล้านคน

องค์การสหประชาชาติ (UN) ประกาศปรับลดตัวเลขคาดการณ์การเติบโตทางเศรษฐกิจของโลก (Global Growth) ในปีนี้ลงมาอยู่ที่ ร้อยละ 2.5 (จากเดิมร้อยละ 3 ในปีที่ผ่านมา) โดยชี้ว่าชนวนเหตุหลักมาจากต้นทุนพลังงานที่พุ่งสูงและระบบการค้าโลกที่อัมพาตจากสงครามสหรัฐฯ-อิสราเอล-อิหร่าน ซึ่งกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาและครอบครัวผู้มีรายได้น้อยต้องแบกรับภาระค่าครองชีพหนักที่สุด

ที่น่ากลัวยิ่งกว่าคือ วิกฤตทางทะเลครั้งนี้กำลังลุกลามสู่ "วิกฤตความมั่นคงทางอาหารของมนุษยชาติ" เนื่องจากช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นทางขนส่งปุ๋ยเคมีและส่วนประกอบสำคัญในการทำเกษตรกรรม (ยูเรีย, แอมโมเนีย, ฟอสเฟต) ถึง 1 ใน 3 ของโลก ส่งผลให้ราคาน้ำยาปุ๋ยไนโตรเจนพุ่งทะยานขึ้นแล้วถึง ร้อยละ 80 นับตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ แตะระดับสูงสุดนับตั้งแต่สงครามรัสเซีย-ยูเครนเปิดฉากในปี 2022 โดย UN เตือนว่าหากสถานการณ์ยังยืดเยื้อ จะมีประชากรโลกถูกผลักเข้าสู่ภาวะขาดแคลนอาหารและเผชิญความอดอยากเพิ่มขึ้นอีกถึง 45 ล้านคน

 

3. อิสราเอลใช้มาตรการโหด! ปิดล้อมจับกุมกองเรือมนุษยธรรมโลก "Global Sumud" ครบทุกลำ

ความคืบหน้ากรณีความขัดแย้งในน่านน้ำสากล ล่าสุดกลุ่มผู้จัดงานกองเรือมนุษยธรรมเพื่อฉนวนกาซา (Global Sumud Flotilla) ยืนยันว่า กองทัพเรืออิสราเอลได้ส่งกองเรือรบเต็มอัตราศึกบุกเข้าปิดล้อมและ "จับกุมเรือกู้ภัยและสิ่งของบรรเทาทุกข์ครบทั้ง 61 ลำ" เป็นที่เรียบร้อยแล้ว หลังจากเปิดปฏิบัติการไล่ล่ากลางทะเลลึกน่านน้ำสากลตั้งแต่วันจันทร์

จดหมายเหตุระบุว่า บรรดาอาสาสมัครและนักกิจกรรมเพื่อสิทธิมนุษยชนจากนานาชาติต่างถูกควบคุมตัวไปไว้ยัง "คุกลอยน้ำ" ของอิสราเอล สร้างความโกรธแค้นและเสียงประณามจากสังคมโลกอย่างรุนแรง ด้าน ฟรานเชสกา อัลบานีส ผู้รายงานพิเศษแห่ง UN ออกโรงประณามสหภาพยุโรป (EU) ว่าเป็นตัวการสำคัญที่ปล่อยไฟเขียวให้อิสราเอลมีอำนาจในการคุกคาม ลักพาตัว และใช้อาวุธยิงใส่พลเรือนกลางน่านน้ำสากลได้อย่างลอยนวล

4. สถานการณ์สมรภูมิภาคพื้นดินรอบวัน

• ฉนวนกาซา: เกิดเหตุระทึกก่อนรุ่งสางเมื่อเครื่องบินรบอิสราเอลทิ้งระเบิดโจมตีบ้านพักอาศัยในย่านนาสเซอร์ ใจกลางฉนวนกาซา ส่งผลให้เกิดเพลิงไหม้ขนาดใหญ่ลุกท่วม อาคารเสียหายยับเยิน เบื้องต้นยังไม่สามารถระบุจำนวนผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บได้

• เลบานอนตอนใต้: แม้จะมีข้อตกลงขยายสัญญาหยุดยิง แต่อิสราเอลยังคงส่งเครื่องบินรบระเบิดปูพรมถล่มเมืองฮับบุช (Habbouch) และจับชิต (Jebchit) ในจังหวัดนาบาติเยห์ ส่งผลให้มีพลเรือนเสียชีวิตเพิ่มอีก 9 ราย ดันยอดผู้เสียชีวิตรวมในเลบานอนนับตั้งแต่วันที่ 2 มีนาคม ทะยานแตะ 3,042 รายแล้ว

• สองซูเปอร์แทงเกอร์จีนหลุดวงล้อม: มีรายงานเชิงบวกในแง่พลังงานเมื่อเรือบรรทุกน้ำมันขนาดยักษ์ (Supertankers) ของจีนจำนวน 2 ลำ ได้แก่ 'Yuan Gui Yang' และ 'Ocean Lily' ที่บรรทุกน้ำมันดิบรวมกว่า 4 ล้านบาร์เรล สามารถแล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซออกไปได้สำเร็จ หลังถูกตรึงให้ติดค้างอยู่กลางอ่าวเปอร์เซียนานร่วม 2 เดือนตั้งแต่สงครามเปิดฉาก

สถานการณ์สงครามอิหร่านในรอบวันสะท้อนให้เห็นว่า โลกกำลังเดินเข้าสู่จุดหักเหทางภูมิรัฐศาสตร์ครั้งสำคัญในครึ่งปีหลังของปี 2569 โดยการยื่นคำขาดขีดเส้นตายเพียง 3 วันของทรัมป์ถูกมองว่าเป็นทั้งเครื่องมือในการบีบคั้นทางจิตวิทยาและการหาทางลงเพื่อรักษาเสถียรภาพเศรษฐกิจในประเทศ หลังจากนี้ต้องจับตาท่าทีของสีจิ้นผิงในการต้อนรับปูติน ว่าพญามังกรจะยอมเลือกข้างรัสเซีย-อิหร่านอย่างเต็มตัวเพื่อคานอำนาจสหรัฐฯ หรือไม่

ข้อสังเกตสำคัญคือวิกฤตการณ์ขาดแคลนปุ๋ยโลกที่ UN ออกโรงเตือน ยืนยันว่าผลกระทบของสงครามครั้งนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การสาดกระสุนในตะวันออกกลาง แต่กำลังกลายเป็นภัยคุกคามทางปากท้องและจานอาหารของมวลมนุษยชาติตั้งแต่ทวีปแอฟริกาไปจนถึงเอเชียอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้