อินไซด์แผนยุติสงคราม สหรัฐ–อิหร่าน สองฝ่ายต้องแลกอะไรกันบ้าง

18 เมษายน 2569 แอ็กซิออส (Axios) สำนักข่าวออนไลน์ที่มีชื่อเสียงด้านการนำเสนอข่าวเชิงลึก และข่าววงใน (Scoop) รายงานว่า สหรัฐ-อิหร่าน กำลังเจรจาแผนยุติสงครามความยาว 3 หน้า โดยหนึ่งในประเด็นที่มีการเจรจากัน คือ สหรัฐฯ จะปล่อยเงินทุนต่างๆ ของอิหร่านที่ถูกอายัดไว้ 20,000 ล้านดอลลาร์ แลกกับการที่อิหร่าน ยอมสละคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะของตน

แหล่งข่าวระดับสูง 2 คน เปิดเผยว่า การเจรจามีความคืบหน้าอย่างต่อเนื่องในสัปดาห์นี้ แม้ว่าจะยังมีช่องว่างสำคัญอยู่ ซึ่งข้อตกลงตามเงื่อนไขเหล่านี้ จะยุติสงครามได้ แต่ขณะเดียวกันก็อาจก่อให้เกิดปฏิกิริยาต่อต้านจากพวกกสายเหยี่ยวในอิหร่าน

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ กล่าวเมื่อวันพฤหัสบดี (16เม.ย.69) ว่า คณะเจรจาของสหรัฐฯ และอิหร่าน น่าจะพบกันในสุดสัปดาห์นี้ ในการเจรจารอบที่สองเพื่อพยายามบรรลุข้อตกลง ที่คาดว่าจะจะเกิดขึ้นในกรุงอิสลามาบัดของปากีสถาน ส่วนกำหนดวันยังคงไม่แน่นอน โดยฝั่งสหรัฐฯ ระบุว่าน่าจะเป็นวันอาทิตย์ (19เม.ย.69) แต่ฝั่งอิหร่านระบุว่า อาจจะเป็นวันจันทร์ (20เม.ย.69)

เปิดเงื่อนไข 2 ฝ่าย สหรัฐ-อิหร่าน เพื่อยุติสงครามในตะวันออกกลาง

เรื่องนี้สรุปได้ว่า : หนึ่งในเป้าหมายสำคัญของรัฐบาลทรัมป์ คือการทำให้แน่ใจว่าอิหร่านจะไม่สามารถเข้าถึงยูเรเนียมเสริมสมรรถนะเกือบ 2,000 กิโลกรัม ที่ฝังอยู่ใต้ดินของโรงงานนิวเคลียร์ของตน โดยเฉพาะอย่างยิ่งยูเรเนียมเสริมสมรรถนะ ที่มีความบริสุทธิ์ 60% จำนวน 450 กิโลกรัม ส่วนฝั่งอิหร่านต้องการเงิน

ทั้งสองฝ่ายกำลังเจรจาเกี่ยวกับสิ่งที่จะเกิดขึ้นกับคลังยูเรเนียม และทรัพย์สินของอิหร่านว่า จะถูกปลดล็อกมากน้อยเพียงใด ตลอดจนเงื่อนไขที่อิหร่านสามารถใช้เงินนั้นได้ แต่หลังจากเรื่องนี้ ถูกเผยแพร่ออกไป ทรัมป์ได้โพสต์บน "ทรู้ธ โซเชียล" (Truth Social) ว่า "จะไม่มีการแลกเปลี่ยนด้วยเงิน" จากนั้นได้ให้สัมภาษณ์ว่า หากมีการบรรลุข้อตกลงกับอิหร่าน และลงนามในกรุงอิสลามาบัด เขาอาจจะเดินทางไปด้วยตัวเอง และอิหร่านได้ตกลงเกือบทุกอย่างแล้ว

แหล่งข่าวระบุเงื่อนไขการเจรจาว่า สหรัฐฯ พร้อมที่จะปล่อยเงิน 6,000 ล้านดอลลาร์ ให้กับอิหร่าน ในขั้นตอนแรกของการเจรจา เพื่อซื้ออาหาร ยา และสิ่งบรรเทาทุกข์ด้านมนุษยธรรมอื่นๆ ส่วนอิหร่านเรียกร้อง 27,000 ล้านดอลลาร์ แต่ตัวเลขล่าสุด ที่พยายามจบคือ 20,000 ดอลลาร์ ซึ่งเป็นข้อเสนอของสหรัฐฯ

ส่วนแหล่งข่าวอีกคนบอกว่า แนวคิดเรื่องเงินสดแลกยูเรเนียมว่าเป็น "หนึ่งในหลายๆ ประเด็นของการหารือ"

สหรัฐฯ ต้องการให้อิหร่านยอมส่งวัสดุนิวเคลียร์ทั้งหมดไปยังสหรัฐฯ แต่อิหร่านยอมเพียงแค่จะ "ลดระดับความเข้มข้น" ภายในอิหร่าน ซึ่งภายใต้ข้อเสนอประนีประนอมที่กำลังหารือกันอยู่ ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงบางส่วน จะถูกส่งไปยังประเทศที่สาม ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นสหรัฐฯ และบางส่วนจะถูกลดระดับความเข้มข้นในอิหร่านภายใต้การกำกับดูแลของนานาชาติ ที่น่าสนใจคือ บันทึกความเข้าใจ หรือ MOU สามหน้า ที่ทั้งสองฝ่ายกำลังเจรจากันอยู่นั้น ยังรวมถึงการระงับการเสริมสมรรถนะนิวเคลียร์ของอิหร่านโดย "สมัครใจ" ด้วย

ในการเจรจารอบที่แล้ว สหรัฐฯ เรียกร้องให้อิหร่านยอมระงับการเสริมสมรรถนะนิวเคลียร์เป็นเวลา 20 ปี แต่อิหร่านเสนอแค่ 5 ปี ส่วนใน MOU อิหร่านจะได้รับอนุญาตให้มีเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์วิจัย สำหรับการผลิตไอโซโทปทางการแพทย์ แต่โรงงานนิวเคลียร์ทั้งหมดต้องอยู่เหนือพื้นดิน โรงงานใต้ดินที่มีอยู่จะยังคงถูกปิดใช้งาน MOU ยังครอบคลุมถึงช่องแคบฮอร์มุซด้วย แต่ไม่ชัดเจนว่า มีประเด็นขีปนาวุธของอิหร่าน และการสนับสนุนกลุ่มนักรบตัวแทนในภูมิภาคหรือไม่