กระทรวงเกษตรฯ ยัน กะเพรา ปลูกกิน-ขายได้ปกติ จดคุ้มครองแค่พันธุ์วิจัยใหม่ ไม่กระทบพันธุ์พื้นเมือง

22 ตุลาคม 2569 นายกฤษ อุตตมะเวทิน รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในฐานะโฆษกกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวถึงกรณีการขอจดทะเบียนกะเพราพันธุ์แก้วจุรี 01–04 ว่า เป็นการคุ้มครองเฉพาะพันธุ์ใหม่ที่ได้จดทะเบียนไว้เท่านั้น เช่น กรณีของกะเพราพันธุ์แก้วจุรี 01–04 ไม่เกี่ยวกับกะเพราพื้นเมือง หรือกะเพราพันธุ์ทั่วไปตามท้องตลาด ไม่ทำให้พันธุ์เดิมตกเป็นสิทธิของผู้จดทะเบียนแต่อย่างใด ประชาชนยังสามารถปลูกกะเพราไว้บริโภค เก็บใบขาย ขายต้นเป็นผลผลิตเพื่อบริโภค หรือนำไปประกอบอาหารขายได้ตามปกติโดยไม่มีความผิด 

แต่ต้องใช้เมล็ด หรือต้นพันธุ์ทั่วไปดั้งเดิม ไม่ใช่เมล็ดพันธุ์หรือต้นที่เกิดจากการวิจัยขึ้นของหน่วยงานใดที่ขอจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 

นายกฤษ กล่าวว่า หากต้องการนำพันธุ์พืชที่ได้รับความคุ้มครองไปผลิตเมล็ดพันธุ์ เพาะต้นกล้า หรือปักชำกิ่งเพื่อจำหน่าย จะต้องได้รับอนุญาตจากผู้ทรงสิทธิก่อน โดย กรมวิชาการเกษตรให้การยืนยันว่า ขณะนี้อยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็นเพื่อปรับปรุงพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 ซึ่งเปิดกว้างรับข้อเสนอแนะจากเกษตรกร นักปรับปรุงพันธุ์ และประชาชน เพื่อพัฒนากฎหมายให้มีความเหมาะสมกับบริบทของประเทศมากยิ่งขึ้น 

หากประชาชนท่านใดมีข้อสงสัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับการจดทะเบียน การปลูก หรือการจำหน่าย สามารถติดต่อสอบถามได้ที่กลุ่มวิจัยการคุ้มครองพันธุ์พืช กองคุ้มครองพันธุ์พืช กรมวิชาการเกษตร หมายเลขโทรศัพท์ 02-940-7214 หรืออีเมล [email protected]

ขณะที่เสียงสะท้อนจากแม่ค้าขายต้นไม้ และประชาชน ต่างกังวลเกี่ยวกับเรื่องการขอจดทะเบียนกะเพรา

โดย นางสาวต่าย อายุ 43 ปี แม่ค้าขายต้นไม้ริมถนนบูรพาพัฒน์ ต.บ้านฉาง อ.บ้านฉาง จ.ระยอง เปิดเผยด้วยความคับอกคับใจว่า ตนรู้สึกไม่โอเคอย่างมาก เพราะใบกะเพราเป็นผักพื้นบ้านที่เพาะกล้าขายมานานในราคาเพียงต้นละ 20 บาทเท่านั้น อยู่ๆ กลับต้องมาเสี่ยงโดนเรื่องลิขสิทธิ์โดยไม่รู้ตัว ว่าใครแอบไปขึ้นทะเบียนไว้ตั้งแต่เมื่อไหร่ ทั้งที่เธอก็เคยมีบาดแผลในอดีตจากกรณีถูกปรับและยึดของมูลค่าหลักพันบาทจากเรื่องกระถางปลูกต้นสตรอว์เบอร์รีมาแล้ว ซึ่งรับมาจากตลาดนัด โดยที่ทางต้นทางก็ไม่รู้เรื่องลิขสิทธิ์เช่นกัน ทำให้คนทำมาหากินรู้สึกหวาดผวาและใช้ชีวิตยากลำบากขึ้น เพราะไม่รู้ว่าพืชผักตัวไหนจะผิดกฎหมายอีก  

​ขณะที่ เสียงสะท้อนจากลูกค้าวัย 29 ปี และชาวบ้านใน อ.บ้านค่าย ต่างพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า "เรื่องนี้ไม่แฟร์กับชาวบ้านเลย" เพราะใบกะเพรา ไม่ว่าจะเป็นกะเพราขาวหรือกะเพราแดง เป็นพืชผักสวนครัวตามธรรมชาติที่บรรพบุรุษปู่ย่าตายายปลูกกันมาตั้งแต่โบราณ เมื่อออกผลผลิตเยอะก็นำมาแบ่งปันหรือขายหารายได้เล็กๆ น้อยๆ ในชุมชน

ชาวบ้านตั้งคำถามสะเทือนใจว่า หากให้ปลูกไว้กินแค่ 1-2 ต้น แล้วห้ามนำไปขายเพื่อสร้างรายได้เสริม แล้วจะให้ชาวบ้านปลูกไว้เพื่ออะไร ในเมื่อสภาพเศรษฐกิจและค่าครองชีพในปัจจุบันสวนทางกับความเป็นจริงขนาดนี้