คลิปว่อน! นายกฯ ควักเงินส่วนตัวแจกชาวบ้านน้ำท่วม เช็กข้อกฎหมายผิดไหม?

30 กันยายน 2569 จากกรณีสื่อสังคมออนไลน์ มีการวิพากษ์วิจารณ์ถึงคลิปวิดีโอที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ลงพื้นที่ชุมชนบ้านเอื้ออาทรคลองถนน เขตสายไหม กทม. โดยช่วงหนึ่งนายกฯ ควักเงินจากกระเป๋า แจกชาวบ้านคนละ 1,000 บาท พร้อมกล่าวหยอกล้อกับชาวบ้านด้วยน้ำเสียงเป็นกันเองว่า “จุ๊ๆ มีอยู่แค่นี้ เดี๋ยวไม่พอๆ”

 

งานนี้สังคมเสียงแตกเป็นสองฝั่ง ทั้งในมุมมองของการช่วยเหลือประชาชนอย่างเป็นกันเองของนายกฯ และข้อสังเกตเกี่ยวกับระเบียบปฏิบัติด้านข้อกฎหมายของนักการเมืองขณะลงพื้นที่

ซึ่งการที่นายกรัฐมนตรีแจกเงิน หรือสิ่งของช่วยเหลือประชาชนในช่วงน้ำท่วม จะผิดกฎหมายหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับแหล่งที่มาของเงิน รูปแบบการดำเนินการ และช่วงเวลาที่เกิดเหตุการณ์ โดยมีหลักเกณฑ์ทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องดังนี้

ใช้เงินงบประมาณแผ่นดิน (การเยียวยาจากรัฐ)
ไม่ผิดกฎหมาย หากดำเนินการตามระเบียบราชการอย่างถูกต้อง เช่น การอนุมัติงบกลางโดยมติคณะรัฐมนตรี หรือการเบิกจ่ายตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยเงินทดรองราชการเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน การกระทำนี้ถือเป็นการปฏิบัติหน้าที่ในการบริหารราชการแผ่นดินตามปกติ

 

เงินส่วนตัวหรือเงินของพรรคการเมือง
ในสถานการณ์ปกติ : สามารถดำเนินการได้เพื่อเป็นการบรรเทาทุกข์ส่วนบุคคล หรือการกุศลทั่วไป

 

ประกาศกฤษฎีกาเลือกตั้ง หรือภายใน 180 วันก่อนสภาครบวาระ
มีความเสี่ยงสูงที่จะขัดต่อกฎหมายเลือกตั้ง (พ.ร.ป.ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. มาตรา 73) ซึ่งห้ามมิให้ผู้ใดให้ เสนอให้ หรือสัญญาว่าจะให้ทรัพย์สินหรือผลประโยชน์อื่นใด เพื่อจูงใจให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงคะแนนเสียง แม้จะอ้างว่าเป็นการช่วยเหลือผู้ประสบภัยก็ตาม หากฝ่าฝืนและ กกต. วินิจฉัยว่าเข้าข่าย จะถือเป็นความผิดตามกฎหมายการเลือกตั้งทันที

เงินบริจาค
หากเป็นการแจกจ่ายเงินที่มาจากกองทุนรับบริจาคของรัฐบาล (เช่น กองทุนเงินช่วยเหลือผู้ประสบสาธารณภัย สำนักนายกรัฐมนตรี) จะต้องมีการอนุมัติเบิกจ่ายและจัดสรรให้ตรงตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีฯ อย่างเคร่งครัด หากนำไปแจกจ่ายโดยพลการ ลัดขั้นตอน หรือผิดวัตถุประสงค์ อาจเข้าข่ายความผิดฐานปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ

หากการลงพื้นที่แจกเงิน หรือสิ่งของเยียวยาเป็นไปตามขั้นตอนการใช้งบประมาณแผ่นดินเพื่อช่วยเหลือประชาชน หรือเป็นการใช้เงินส่วนตัวในช่วงเวลาที่รอดพ้นจากกฎเหล็กของ กกต. การกระทำดังกล่าวสามารถดำเนินการได้และไม่ถือว่ามีความผิดทางกฎหมาย