ตามตำนานอ้างอิงจากเรื่องเล่าที่บันทึกไว้จาก "วัดคณิกาผล" นั้นเขียนบอกว่า "ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ หญิงนางหนึ่งชื่อ "แฟง" มักเรียกกันว่า "ยายแฟง"
สาวคนนี้ เป็นเจ้าสำนักโสเภณี ชื่อ "โรงยายแฟง" อยู่ที่ตรอกเต๊า ถนนเยาวราช มีจิตใจศรัทธาในพระพุทธศาสนา จึงชวนหญิงสาวโสเภณีในสำนักของนาง เอารายได้จากการค้าประเวณีมาพร้อมใจร่วมลงขันร่วมใจกันสร้างวัดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2376
ในงานสมโภชวัด "ยายแฟง" นิมนต์ขรัวโต(สมเด็จพระพุฒาจารย์ โต พฺรหฺมรํสี) มาเทศน์ฉลอง หวังจะให้เทศน์สรรเสริญคุณงามความดีของนางในครั้งนี้ต่อที่ชุมชน แต่ "ขรัวโต"เทศน์สั่งสอนว่า ทำบุญเอาหน้า แม้จะเป็นบุญใหญ่ ก็ได้บุญน้อย นอกจากนี้ ขรัวโตยังว่า เงินของยายแฟงได้มาโดยไม่บริสุทธิ์ ยายแฟงจึงได้บุญไม่เต็มเม็ดเต็มหน่วย โดยเปรียบเปรยว่า "ในการที่เจ้าภาพได้จัดการทำบุญเช่นนี้นั้น เป็นการทำบุญที่มีเบื้องหลังอยู่หลายประการ เป็นเหตุให้เหมือนกับว่า ในเงินทำบุญหนึ่งบาทนั้น ยายแฟงจะได้อานิสงส์เพียงแค่สลึงเฟื้องเท่านั้น"
"วัดคณิกาผล" เดิมไม่ได้ตั้งชื่ออย่างเป็นทางการ ชาวบ้านจึงเรียกกันว่า "วัดใหม่ยายแฟง"และนับตั้งแต่สร้าง ก็ได้เปิดทำสังฆกรรมต่อมาเป็นเวลานาน จนกระทั่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ เสด็จสู่ราชสมบัติแล้ว บรรดาทายาทและลูกหลานของยายแฟงจึงได้บูรณะ และขอพระราชทานนามวัดจากพระมหากษัตริย์ ก็โปรดให้ชื่อว่า...
"วัดคณิกาผล" แปลว่า วัดที่สร้างขึ้นจากผลประโยชน์ของนางคณิกา คือ นางโสเภณี
ปัจจุบัน วัดนี้ยังมีของหลายสิ่งตั้งแต่แรกสร้างวัด เช่น พระประธาน, พระอุโบสถ, พระวิหาร, พระปรางค์เล็กหนึ่งองค์, ระเบียง, หอระฆังก่ออิฐถือปูนแบบเก่า หลังคาประดับลายปูนปั้นเขียนสี ตั้งอยู่หลังพระอุโบสถ, และตู้ลายรดน้ำของเก่าหลายใบ ซึ่งมีพื้นลายกนกเปลว เขียนเรื่องรามเกียรติ์ แต่ส่วนใหญ่นอกจากนี้เป็นล้วนของใหม่
อนึ่ง ในวัดยังมีรูปปั้นสมเด็จพระพุฒาจารย์ โต พฺรหฺมรํสี ประดิษฐานไว้หน้าวัด และมีรูปปั้น "ยายแฟง"ครึ่งตัว ปิดทอง ตั้งไว้ในซุ้มบริเวณกำแพงหลังพระอุโบสถ ที่ฐานรูปมีจารึกว่า "วัดคณิกาผลนี้สร้างเมื่อพุทธศักราช 2376 โดยคุณยายแฟง บรรพบุรุษของตระกูลเปาโรหิตย์"
เรื่องราวของ "ย่าแฟง หรือ ยายแฟง"ถูกกลับมาพูดถึงในปัจจุบันเมื่อรายการช่องส่องผี ได้เปิดความเชื่อเกี่ยวกับการสื่อสาร ชี้จุดขอพรและได้มายังวัดดังกล่าว ซึ่งความบางตอน อาจารย์เรนนี่ ช่องส่องผี ในขณะนั้นได้ แนะว่า "หากใครที่อยากได้เมตตามหานิยม ต้องมากราบขอกลางคืน ซึ่งจาการสื่อสารกับยายแฝง ตามความเชื่อ อ.เรนนี่ เผยว่า "ยายแฝง" นั้นถูกหลอกมาตั้งแต่มีฤดู และถูกทำร้ายซึ่งเมื่อ พ่อแม่ทราบรู้ว่าเสียตัวแล้ว ก็ถึงถูกขายทำงานเป็นคณิกา"
ซึ่งเรื่องราวของ "ย่าแฟง หรือ ยายแฟง" กับความศรัทธาในพระพุทธศาสนานั้น สะท้อนให้เห็นว่า ไม่ว่าจะเป็นใคร อาชีพไหนก็ตามหากมีความตั้งมั่นที่จะทำความดีแล้วนั้น ก็ย่อมทำได้ ซึ่งทุกวันนี้เหล่าผู้ศรัทธาต่างเข้าไปทำบุญ บำรุงวัดเก่าอย่างต่อเนื่อง
ขอบคุณข้อมูล : วัดคณิกาผล