ประเทศไทยเผชิญ 2 โจทย์ใหญ่การเมืองโลกปี 65

การเมืองโลกปี 2022 หรือปี 2565 มี 2 โจทย์ใหญ่ที่ ศ.ดร.สุรชาติ บำรุงสุข นักวิชาการด้านรัฐศาสตร์ ผู้เชี่ยวชาญการเมืองระหว่างประเทศ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ประเมินให้  "เนชั่นทีวี" ฟังว่า มีเรื่องสำคัญ 2 เรื่องด้วยกัน คือ

 

1.การแข่งขันของรัฐมหาอำนาจใหญ่ หรือ Great Power Competition

2.การแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่มีการกลายพันธุ์ของเชื้อไวรัส

 

โจทย์ใหญ่ทั้ง 2 โจทย์ แต่ละโจทย์ยังมีหลายมิติ เริ่มจาก การแข่งขันของรัฐมหาอำนาจใหญ่ แบ่งออกได้เป็น

- การแข่งขันทางการเมือง (Political Competition) สำคัญที่สุดคือสงครามการเมืองของสหรัฐอเมริกา กับจีน และสหรัฐอเมริกากับรัสเซีย โดยเฉพาะสหรัฐ กับ จีน นั้น นำไปสู่คำตอบที่ว่าใครจะเป็นรัฐมหาอำนาจหมายเลขหนึ่งของโลก ซึ่งอาจารย์สุรชาติ เชื่อว่า สงครามการเมืองของ 2 ชาตินี้จะเข้มข้นยิ่งขึ้นแน่นอน และยังมีวิกฤติซ้อนที่ต้องจับตา คือ จีน จะใช้กำลังกับไต้หวันหรือไม่ ถ้าตัดสินใจใช้กำลัง สหรัฐ จะวางบทบาทอย่างไร

 

- การแข่งขันทางเศรษฐกิจ (Economic Competition) หมายถึงสงครามเศรษฐกิจระหว่างสหรัฐอเมริกา กับจีน มีทั้งสงครามโดยตรงอย่าง "กำแพงภาษี" การแข่งขันด้านการเงิน คือ "ดอลลาร์" กับ "หยวน" การแข่งบขันเพื่อควบคุมตลาดการค้าและการลงทุน ผ่านการขยายโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะโครงการ "หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง" ของจีน หรือ Belt and Road Initiative : BRI

- การแข่งขันทางเทคโนโลยี (Technology Competition) มีอยู่ 2 ส่วนด้วยกัน คือ การแข่งขันของเทคโนโลยีในภาคพลเรือน กับภาคการทหาร ทั้งเรื่อง 5G ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI และเรื่องของหุ่นยนต์ รวมไปถึง  Metaverse และการแข่งขันทางเทคโนโลยีด้านการแพทย์ โดยเฉพาะวัคซีนโควิด ว่าวัคซีนของใคร ชนิดไหนมีประสิทธิภาพดีกว่ากัน 

 

- ประเด็นอาวุธนิวเคลียร์ (Nuclear Weapon) แม้ไม่ใช่การแข่งขันโดยตรง แต่ก็ต้องจับตาบทบาทของมหาอำนาจที่เข้าไปเกี่ยวข้องกับเรื่องของอาวุธนิวเคลียร์ ประเด็นนี้ค่อนข้างไกลตัวในความรู้สึกของสังคมไทย แต่จริงๆ แล้วเป็นโจทย์สำคัญในเวทีโลก ทั้งกรณีสหรัฐกับรัสเซีย กรณีของอิหร่านและเกาหลีเหนือ

นอกจากนั้นยังต้องเกาะติดบทบาทของรัสเซียและอียูในเวทีโลก เพราะรัสเซีย กำลังฟื้นตัว มีการขยายอิทธิพลในพื้นที่เดิมของตัวเอง อย่างในจอร์เจีย หรือยูเครน รวมถึงการขยายบทบาทในตะวันออกกลาง

 

สิ่งที่ต้องจับตาคือหลังปีใหม่ รัสเซียจะตัดสินใจใช้กำลังจัดการกับปัญหายูเครนหรือไม่ ถ้าใช้กำลังก็ต้องรอดูท่าทีสหรัฐ ว่าจะเข้าไปแทรกแซงหรือเปล่า และอาจสะเทือนไปถึงรัฐต่างๆ ที่เคยอยู่กับรัสเซียช่วงที่เป็นสหภาพโซเวียต 

 

ส่วนบทบาทของสหภาพยุโรป หรือ EU ต้องจับตาท่าทีผู้นำเยอรมนีคนใหม่หลังหมดยุค อังเกลา แมร์เคิล เพราะวันนี้เยอรมันเป็นเสาหลักของอียู ร่วมกับฝรั่งเศส ซึ่งฝรั่งเศส จะมีการเลือกตั้งประธานาธิบดีในปีนี้ ต้องจับตาว่า เอ็มมานูเอล มาครง ผู้นำของฝรั่งเศส จะสามารถเอาชนะเลือกตั้งได้หรือไม่ 

 

ส่วนโจทย์โควิด-19 ในปี 65 ต้องรอดูความร้ายแรงของสายพันธุ์โอมิครอน รวมถึงการกลายพันธุ์ของเชื้อตัวใหม่จะยังมีอีกหรือไม่ และการพัฒนาวัคซีนจะรวดเร็วเท่าทันสถานการณ์หรือเปล่า โดยมิติของปัญหาที่เกิดจากโจทย์การแพร่ระบาดของโควิดก็คือ ปัญหาวิกฤติเศรษฐกิจโลก ปัญหาความมั่นคงของมนุษย์ อันเป็นผลพวงจากโรคระบาด เช่น ปัญหาความยากจน คนตกงานและว่างงาน ทั้งหมดส่งผลกระทบกับชีวิตทางสังคมและชีวิตทางเศรษฐกิจของมนุษย์

 

สำหรับวิกฤติอื่นๆ ที่น่าจับตา คือ วิกฤติด้านสภาพภูมิอากาศ หรือ climate change หรือ climate crisis และวิกฤติอาหาร หรือความอดยาก ซึ่งเชื่อมโยงกับปัญหาโรคระบาดด้วย