ข้าราชการสาวสองน้อยใจชีวิต ถูกตีกรอบด้วยเพศสภาพ

กรณีสาวประเภทสองมีอาชีพเป็นข้าราชการ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว ระบุว่าอยู่กินกับสามีเป็นเวลา 5 ปี ก่อนพบว่าสามีเป็นมะเร็งตับ หมดทางรักษา ทางรอดคือยามุ่งเป้า ซึ่งช่วยไม่ให้มะเร็งลุกลาม แต่ราคายาที่ต้องทานทุกวัน ต่อเดือนตกอยู่ที่ราคา 120,000 บาท หากได้สิทธิข้าราชการจ่ายตรง แฟนของเธอก็จะได้ยาฟรี ไม่ต้องจ่ายเงินแม้แต่บาทเดียว ซึ่งกฎหมายไทยไม่เปิดโอกาสให้คนข้ามเพศ ทำให้เธอไม่สามารถใช้สิทธิที่มีเหมือนคู่สามีภรรยาที่เป็นชายหญิงปกติได้

คุณมิกกี้อยู่ในสาย อยากให้เล่าเรื่องราวคร่าวๆ?
มิกกี้ : "ต้นตุลาคม สามีมีอาการปวดท้อง แน่นท้อง จุกท้อง ตอนแรกก็คิดว่าสามีน่าจะเป็นโรคกระเพราะ เลยไปซื้อยาธาตุมาทาน มันก็หายไป แต่ทีนี้พออาการแน่นท้องหายไป กลับมีอาการไข้ ท้องเสียตามมา ไปหาหมอ หมอวินิจฉัยว่าอาจได้รับเชื้อ HIV แต่พอตรวจเลือดแล้วก็ไม่เจอ ทีนี้เลยตัดสินใจไปหาหมอที่รพ. พอคลำบริเวณชายโครงด้านขวา เจอก้อนเนื้อที่ตับประมาณนึง พอทำซีทีสแกน ก็พบว่าเป็นมะเร็งตับ ขนาด 13x15 เซนติเมตร"
ความรู้สึกตอนนี้เป็นยังไงบ้าง?
มิกกี้ : "ไม่รู้สิคะ (เสียงสั่นเครือ) ตอนนี้จะมีดีใจ เสียใจ ให้กำลังใจ น้อยใจ ดีใจตรงที่ได้รับกำลังใจจากเพื่อนๆ ในโลกออนไลน์ เพื่อนๆ รอบข้าง เสียใจที่เราทำอะไรไม่ได้ ทั้งที่จะมีทางรอดอยู่แล้ว มีทางยื้อชีวิตอยู่แล้ว คุณหมอบอกว่ามีการรักษาได้ 3 ทาง ทางแรกคีโม แต่ไม่แนะนำ เพราะก้อนเนื้อติดที่เส้นเลือดดำ ให้คีโมไม่ได้ ทางที่สองผ่าตัดก็ไม่แนะนำ เพราะก้อนเนื้อใหญ่เกินไป ถ้าผ่าแล้วจะเหลือตับแค่นิดเดียว ผู้ป่วยไม่สามารถใช้ตับที่มีจำนวนน้อยในการดำรงชีวิต ส่วนทางเลือกที่สาม มิกกี้ฟังตอนแรกก็ใจชื้น คุณหมอมียา เม็ดละ 2 พัน ผู้ป่วยต้องทาน 2 เม็ดต่อ 1 วัน ตก 4 พันบาท เดือนนึงก็ตก 120,000 บาท คุณหมอก็ถามว่าผู้ป่วยกับญาติไหวมั้ย มิกกี้ต้องโกหกแฟนว่าไหว เพื่อให้แฟนรู้สึกสู้ แต่พอแฟนออกไปข้างนอกเพื่อเจาะเลือด ก็ถามคุณหมอต่อว่าถ้าไม่ได้ยาตัวนี้จะเป็นยังไง คุณหมอบอกว่าเบื้องต้นจะอยู่ได้ 6-8 เดือน"
ตอนนี้คุณกรแฟนคุณมิกกี้ ได้รับยาเม็ดละ 2 พันมั้ย?
มิกกี้ : "ไม่ได้รับยาค่ะ เพราะมิกกี้ถามคุณหมอต่อว่าถ้าเราไม่ได้รับยา จะเป็นการรักษาแบบไหน คุณหมอบอกว่ารักษาแบบประคับประคอง"
ตอนนี้มีสิทธิรักษายังไง?
มิกกี้ : "แฟนมีสิทธิบัตรทองอย่างเดียวค่ะ ถ้าใช้สิทธิเบิกตรงจะเบิกได้ ตอนแรกก็ไม่แน่ใจ ถามว่าเบิกได้ยังไง เขาบอกว่าเบิกได้ทั้งหมด ก็เลยเกิดความน้อยใจ ว่าถ้าเราเป็นผู้หญิง แฟนคงไม่ทรมานแบบนี้"
ตอนนี้ร่างพ.ร.บ.คู่ชีวิต ยังไม่สามารถใช้ได้?
ทนาย : "เป็นแค่ร่างเสนอ ยังไม่ผ่านนะครับ ยังนำเสนอและมีการแก้ไขรายละเอียดอยู่ ไม่รู้จะประกาศใช้เมื่อไหร่ แต่มีแนวโน้มว่าอนาคตร่างนี้จะผ่าน เพียงแค่แก้ไขถ้อยคำในกฎหมาย ก็ต้องใช้เวลาพอสมควร"
พอได้ยินว่าอนาคตอาจได้ใช้ แต่ตอนนี้ไม่ได้ใช้ รู้สึกน้อยใจมั้ย?
มิกกี้ : "ค่ะ รู้สึกน้อยใจว่าสิทธิการรักษาการมีชีวิตอยู่ เป็นพื้นฐานของมนุษย์ทุกคน ทำไมต้องตีกรอบว่าถ้าเพศสภาพเดียวกันถึงใช้สิทธิไม่ได้ ทำไมต้องตีกรอบแค่คำว่าเพศ ทั้งที่ทุกคนความมีสิทธิได้รับตามสิทธิที่เขาพึงมี"
ให้กำลังใจคุณกรยังไง?
มิกกี้ : "มิกกี้ให้กำลังใจแฟนตลอด พยายามไม่โพสต์แง่ลบ และขอให้เขาสู้"
อะไรทำให้ตัดสินใจโพสต์?
มิกกี้ : "มิกกี้ไปโพสต์ในกลุ่มๆ นึงในเฟซบุ๊ก เพื่อขอกำลังใจ แล้วสมาชิกในนั้นก็แนะนำว่าให้ไปโพสต์แล้วเปิดสาธารณะ เขาจะช่วยกระจายข่าว เผื่อมีทางรักษา แพทย์ทางเลือกอีกหลายๆ ทางที่ไม่ต้องรอคอยความหวังจากแพทย์ปัจจุบัน เลยตัดสินใจโพสต์ไป"
มีคนให้ความช่วยเหลือบ้างมั้ย?
มิกกี้ : "ตอนนี้ส่วนใหญ่เป็นการแนะนำให้รักษาแพทย์ทางเลือก โดยใช้น้ำมันกัญชา ส่วนหนึ่งก็เรื่องอาหารเสริม"
ทนาย : "น้ำมันกัญชาถูกกฎหมายถ้าแพทย์เป็นผู้ให้ใช้ หรือผู้ป่วยโดยแพทย์รับรอง ก็สามารถสั่งซื้อได้โดยชอบด้วยกฎหมาย ก็เห็นใจนะครับ เขาห่วงคนในครอบครัว"

คุณกรอยู่ในสาย ตอนนี้อาการเป็นยังไงบ้าง?
กร : "ตอนนี้จุกแล้วก็เจ็บส่วนที่เป็น"
ตอนนี้ขั้นตอนการรักษา รักษายังไงบ้าง?
กร : "ตอนนี้ขั้นตอนการรักษายังไม่ได้รับการยืนยันจากรพ. ที่จะให้ทำคีโม หรือทานยามุ่งเป้าได้เลย คือถ้ากรณีทานยา ถ้าเราจะทานต้องใช้งบประมาณเป็นจำนวนมากพอสมควร วันนึง 2 เม็ดเช้าเย็น เม็ดจะสองพัน กรณีแบบนี้ด้วยสภาพทางการเงินของผม ตอนนี้ไม่ได้ทำงานแล้ว ก็ไม่มีค่าใช้จ่ายเข้าไปจ่ายค่ายา ผมเป็นลูกจ้างเหมาชั่วคราวของสำนักงานพาณิชย์จังหวัดเชียงราย"
คุณกรไม่สามารถเบิกได้?
กร : "ไม่ได้นะครับ เพราะผมไม่ใช่ลูกจ้างประจำ ไม่มีสิทธิเบิก ตอนนี้ทำได้แค่ไปรพ. ใช้สิทธิบัตรทอง"
การใช้สิทธิบัตรทอง สามารถรักษาได้ครอบคลุมมั้ย?
กร : "ยามุ่งเป้า ทางแพทย์บอกว่าไม่ครอบคลุมครับ"
ทุกวันนี้ที่ทำการรักษา รักษาในลักษณะไหน?
กร : "ตอนนี้ผมก็ต้มใบยาสมุนไพร ใบอังกาบหมู กินน้ำผักผลไม้ใบเขียวปั่น ทานไปก่อน ต้มกินทุกเช้าเย็น กินแทนน้ำ แล้วแต่จังหวะปวดขึ้นมา บางทีก็บรรเทาลงไปได้ กินข้าวก็จุก ไม่ลงเลย คุณหมอบอกว่าเคสของผมเป็นเคสที่ค่อนข้างเจอะได้ไม่บ่อย เป็นก้อนมะเร็งที่ใหญ่มาก วัดได้ 13 เซนฯ อยู่ที่ตับ"
ที่คุณมิกกี้โพสต์ในเฟซบุ๊ก รู้สึกอยากให้กฎหมายไทยให้เพศเดียวกันจดทะเบียนสมรสกันได้ เผื่อใครเกิดปัญหาอย่างคุณกร ยังใช้สิทธิคุณมิกกี้ได้?
กร : "ต้องการมาก กรณีการมองข้ามเพศที่สาม หรือการมีกฎหมายให้เรราจดทะเบียนได้ ก็อยากให้มีการใช้สิทธิหรือใช้สิทธิครอบคลุมน่าจะดีกว่า เราคุยกันแล้วเกิดความน้อยเนื้อต่ำใจ เราก็รู้ว่ากฎหมายกำลังร่าง แต่ไม่มีการยืนยันอะไรออกมาสักอย่าง ก็อยากฝากสื่อด้วย"
ฟังเรื่องราวทั้งสองคน รู้สึกยังไง?
ทนาย : "ขอชื่นชมในความรัก และขอแสดงความเสียใจกับการเจ็บไข้ได้ป่วยของคุณกรด้วย ทั้งสองท่านก็เป็นหนึ่งในหลายคนในบ้านเราที่มีอยู่แล้ว คู่สมรสที่ข้ามเพศ เพียงแต่ขาดเรื่องการรับรองของกฎหมาย"
ตามกฎหมายที่เป็นอยู่ มีอะไรที่ช่วยเหลือเขาได้บ้าง?
ทนาย : "ตามสิทธิข้าราชการยังไม่มี เพราะกฎหมายบ้านเราให้เฉพาะคู่สมรส สามีภรรยา หมายถึงชายและหญิงเท่านั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เรามีแค่การนำเสนอการร่างพ.ร.บ.คู่ชีวิตที่เสนอเข้าสู่สภา นำเสนอโดยฝ่ายรัฐบาล และพรรคก้าวไกล ตอนนี้กฎหมายกำลังอยู่ระหว่างนำเสนอ และแก้ไขข้อความถ้อยคำ รวมทั้งแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ให้มีความสอดคล้อง แต่ไม่มีการใช้และลงมติอะไร"
อีกนานมั้ย?
ทนาย : "ขึ้นอยู่กับส.ส.และครม. ว่าจะเห็นสำคัญญัตติกฎหมายฉบับนี้ควรเร่งผลักดัน อยู่ในสายตาท่านว่าจะมองว่าสำคัญหรือเปล่า ซึ่งลูกจ้างชั่วคราวเขาไม่ได้สิทธิอยู่แล้ว ต้องใช้สิทธิอย่างอื่นแทน"
มีหนทางไหนที่จะเบิกเพื่อนำมารักษา?
ทนาย : "ตอนนี้เท่าที่ฟัง คุณกรใช้สิทธิ 30 บาทหรือบัตรทอง ก็ใช้สิทธิรักษาทั่วไป เพียงแต่ยาที่บอกว่าเม็ดละ 2 พันบาท ไม่ใช่ยาในสิทธิบัตรทองที่รักษา ดังนั้นต้องรักษาตามสภาพที่กฎหมายหรือสิทธิผู้ใช้บัตรทองรักษา"

บัตรทองรักษาได้ระดับไหน?
ทนาย : "โดยปกติ บัตรทองรักษาได้โดยทั่วไป ไม่ว่าจะผ่าตัด คีโม หรือใช้ยา แต่ยาที่พูดถึงเป็นยานอกบัญชี คุณกรมีสิทธิใช้การรักษาได้โดยทั่วไป บัตรทองครอบคลุมหมด ยกเว้นยาที่ไม่อยู่ในบัญชี ซึ่งยาที่คุณกรพูดถึงก็ไม่อยู่ในบัญชีบัตรทอง ส่วนตัวผมถ้าเป็นไปได้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ควรแก้ไขให้ครอบคลุมไปถึงตัวยาที่แพงๆ หรือวิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพให้ประชาชนที่ขาดโอกาส รวมทั้งแพทย์แผนทางเลือกที่คุณกรดูข้อมูลเพิ่มเติม หรือรพ.รักษาได้หรือไม่ อย่างที่คุณมิกกี้บอกว่าใช้น้ำมันกัญชา ก็ไม่แน่ใจว่าบัตรทองใช้ร่วมได้หรือไม่ แต่ถ้าเอกชนหรือคนมีเงินเขาก็ใช้เงินส่วนตัวเขาได้"
ไปร้องเรียนเรื่องการรักษาได้ที่ไหนบ้าง?
ทนาย : "กระทรวงสาธาณสุขหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็รับทราบ แต่ถ้าผ่อนปรนหรือกรณีพิเศษได้หรือไม่ อย่างโครงการรัฐ คณะแพทย์ศิริราชก็มีการรักษาผู้ป่วยเคสกรณีพิเศษ ผู้ป่วยอนาถาหลายๆ ที่ก็มีหน่วยงานมาดูแล อันนี้ก็ไม่รู้จะมีหน่วยงานไหนเข้ามาช่วย แต่ออกข่าวไปแบบนี้น่าจะมีผู้ใหญ่ใจดีหลายท่านยื่นมือเข้ามาช่วยนะครับ"
อยากให้คนเพศเดียวกันจดทะเบียนสมรสกันได้มั้ย?
ทนาย : "ส่วนตัวผมสนับสนุน อยากให้ทุกคนมีสิทธิเท่าเทียมกัน เรื่องความรัก เรื่องหัวใจไม่น่ามีอะไรมากีดกั้น  ถ้าสนับสนุนให้เขามีสถานะตามกฎหมายได้ควรสนับสนุน เพียงแต่ว่าก็ออกแบบกฎหมายให้รอบคอบ รัดกุมไม่เคร่งครัดเกินไป บางทีหลายๆ ประเทศเขาก็มีการรองรับให้จดทะเบียนกับเพศที่หลากหลาย เพียงแต่ว่าต้องผ่านขั้นตอนการรับรองจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น แพทย์ จิตแพทย์ เพราะเคยมีประเด็นในการตั้งคำถามว่าถ้าวันหนึ่งคนผ่าตัดแปลงเพศ อยากเป็นผู้ชายเต็มตัวอีกครั้ง การสมรสจะเป็นโมฆะมั้ย ฟ้องหย่าได้มั้ย ต้องศึกษาเรื่องนี้อีกระยะหนึ่ง กฎหมายออกมาได้และแก้ไขได้ แต่มันละเอียดอ่อน เป็นเรื่องสังคมส่วนใหญ่ด้วย"
ถ้าคู่สมรสไปแต่งงานกันประเทศที่เขาเปิดเสรี ถ้ากลับมาที่เมืองไทยจะใช้สิทธิอะไรได้มั้ย?
ทนาย : "ถ้าเป็นชายและหญิงสมรสกัน ไม่มีกฎหมายขัดกัน กฎหมายไทยไม่มีปัญหาอะไร แน่นอนถ้าพูดถึงคู่ชีวิตที่เป็นชายและชาย หรือหญิงและหญิง ไปจดทะเบียนกันและจะกลับมาใช้สิทธิ และถือว่าเป็นการสมรสชอบด้วยกฎหมายต่างประเทศ และชอบด้วยกฎหมายไทยหรือไม่ เวลานี้ไม่ได้ เพราะกฎหมายไทยยังไม่รับรอง เป็นการขัดกับกฎหมายไทยเอง  ต่อให้ไปจดทะเบียนที่ต่างประเทศกลับมาก็ยังใช้สิทธิเบิกไม่ได้ เพราะกฎหมายไทยยังไม่มีพ.ร.บ.คู่ชีวิต"
แล้วพ.ร.บ.คู่ชีวิต คิดว่าจะอีกนานมั้ย?
ทนาย : "ผมว่าแค่จุดเริ่มต้น หลังผลักดันกันมานาน ถ้าสถานการณ์บ้านเมืองและการเมืองยังไม่แน่นอนแบบนี้ หลายๆ กฎหมายจะถูกค้างไว้แบบนั้น ฉะนั้นถ้าบ้านเมืองยังไม่สงบหรือมีปัญหาปากท้องประชาชนสำคัญมาก ปัญหาภายในไม่เรียบร้อย กฎหมายหลายอย่างก็ต้องรอไปก่อน มีผลต่อการออกกฎหมายด้วย"
เห็นว่าร่างพ.ร.บ.มีการเสนอท้้งฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้าน แล้วมันต่างกันยังไง?
ทนาย : "จริงๆ เสนอทั้งสองฝ่าย แต่คำว่าร่างพ.ร.บ.คู่ชีวิตเป็นของฝ่ายรัฐบาล ฝ่ายค้านเสนอพ.ร.บ.คู่สมรส ความแตกต่างอยู่สองสามจุด คือชื่อกฎหมาย ฝ่ายค้านบอกว่าถ้าการแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งพาณิชย์ให้สอดคล้องกับร่างพ.ร.บ.คู่ชีวิตหรือคู่สมรส ต้องแก้ไขตัวคำว่าชายหรือหญิงออกด้วย ให้ใช้คำว่าคู่สมรสให้เหมือนกันหมด ไม่แบ่งชายหรือหญิง ฝ่ายค้านเขาต้องการให้ตัดชายหญิงออก จะได้ไม่แบ่งแยกกัน มันไม่ได้แตกต่างกันในสาระ แต่แตกต่างในถ้อยคำ คิดว่าน่าจะเห็นพ้องต้องกันได้"
มีอะไรแนะนำกรให้พอเป็นผู้ป่วยพิเศษได้รับการรักษา?
ทนาย : "ผมไม่แน่ใจว่าหน่วยงานรัฐหน่วยงานไหนจะดูแลเยียวยากรณีคุณกรเป็นพิเศษได้มั้ย จริงๆ ทุกสถานพยาบาลจะมีคณะกรรมการพิจารณา แต่กรณีนี้ถ้าอยากเป็นคนไข้กรณีพิเศษ ลองไปเรียนหารือหรือปรึกษากระทรวงสาธารณสุข เพราะเขามีช่องทางในการให้ความช่วยเหลือประชาชนที่ลำบาก"