รวมพลชาวนาอีสานเสนอแนวปรับตัวรับการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ

เมื่อวันที่ 8 ก.ย. 63 มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน และมูลนิธิรักษ์ไทย จัดประชุมกลุ่มเกษตรกรนำร่องพื้นที่ภาคอีสาน ในโครงการสร้างการปรับตัวที่เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศด้วยระบบเกษตรกรที่ยั่งยืน  จัดขึ้นที่มหาวิทยาลัยขอนแก่น   โดยโครงการมีพื้นที่เป้าหมาย 12 ตำบล ทั่วประเทศ  สำหรับภาคอีสาน มีพื้นที่เป้าหมาย  3 ตำบล  2 จังหวัด  คือ ตำบลทมอ  จ.สุรินทร์  ต.ขาม อ.น้ำพอง และต.เพ็กใหญ่ อ.พล จ.ขอนแก่น รวมถึงเครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกภาคีสาน  เครือข่ายตลาดสีเขียว  นักวิจัย นักวิชาการ หน่วยงานภาครัฐ และเอกชน ในการเปิดพื้นที่ให้เป็นแหล่งเรียนรู้  การปรับเปลี่ยนการทำเกษตรกรรมที่เหมาะสม  พร้อมรับมือการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศด้วยระบบการเกษตรรายย่อยในภาคอีสาน 

สำหรับการพูดคุยแลกเปลี่ยน ดร.อุษา  กลิ่นหอม  นักวิชาการอิสระ  กล่าวว่า  เกษตรกร  ชาวนาในประเทศไทยใช้ภูมิปัญญาดั้งเดิมในการปรับตัวในการทำการเกษตรมานานแล้ว  แต่การเปลี่ยนแปลงของสภาพสังคม  และนโยบายการพัฒนารประเทศของรัฐ บางเรื่องมาทำให้ชาวนาไทยหลงลืมภูมิปัญญา ไม่มีการศึกษา ส่งต่อเหมือนที่บรรพบุรุษทำ ทำให้ชาวบ้านห่างไกลจากภูมิปัญญา  หรือมีการถ่ายทอดที่ไม่สมบูรณ์แบบ   

"จากการศึกษาและทำงานวิจัย  พบว่าภูมิปัญญาอีสานบอกเล่าเรื่องการปรับตัวต่อสภาพแวดล้อมในแต่ละฤดูได้ดีที่สุด มีการเตรียมตัว มีดัชนีชี้วัด  มีสิ่งบ่งบอกที่ทำให้เกษตรกรมีการปรับตัว ใช้ธรรมชาติ หรือสัตว์ ในการพยากรณ์สภาพอากาศ ที่นำไปสู่การวางแผนการเพาะปลูกของแต่ละพื้นที่ แต่ละคน   ยกตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเช่น  การเล่นว่าวสนู  คือว่าวที่มีแอก ถือเป็นเครื่องบ่งบอกถึงการเสี่ยงทายเรื่องต่างๆ เช่น การเสี่ยงทายฟ้าฝนในแต่ละฤดูกาล  ถ้าว่าวลอยลมทั้งคืน เชื่อว่าฟ้าฝนตกต้องตามฤดูกาล  แต่หากว่าวตกก่อน 3 ทุ่ม ทำนายว่าแล้งจัด  หากว่าวตกหลังเที่ยงคืน ทำนายว่าฝนตกพอดี จากคำทำนายเกษตรกรสามารถวางแผนการเพาะปลูก  คัดเลือกพันธุ์ที่เหมาะกับพื้นที่  ปริมาณน้ำ  แต่ปัจจุบันเกษตรกรให้ความสนใจน้อยลง  ไม่เข้าใจวัตถุประสงค์ของสิ่งที่บรรพบุรุษบอกเล่า ทำให้ไม่รู้จริง  ถือเป็นการทำนายสภาพภูมิอากาศแบบเฉพาะชุมชน  อนุภูมิอากาศ  นอกจากนี้อยากเห็นเกษตรกรได้ช่วยการถอดรหัสความรู้ ภูมิปัญญาพื้นบ้านอีสาน เพื่อเป็นอุตุนิยมวิทยาประจำถิ่น  เชื่อว่าสามารถนำไปสู่การจัดหการตัวเอง แก้ไขปัญหาในพื้นที่ได้ "ดร.อุษา กล่าว   
 

ด้านนายสวาท  อุปฮาด   ชาวอ.น้ำพอง จ.ขอนแก่น  กล่าวว่า   การเพาะปลูกแบบเดิมนั้น มีพื้นไม่หลากหลาย  เมื่อมีการพูดคุยกับเกษตรกรด้วยกัน  พบว่าการเพาะปลูกที่ทำอยู่เดิมนั้นไม่ตอบโจทย์ได้ครอบคลุม  ทุกคนมีความเห็นร่วมกันว่า  การเพาะปลูกที่มีความหลากหลาย ทั้งปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์ นอกจากนี้มีข้อมูลความต้องการของกลุ่มผู้บริโภค ที่ต้องการบริโภคอาหารที่สด สะอาด และปลอดภัย ถือเป็นข้อมูลที่นำมาใช้ในการปรับเรื่องการเพาะปลูกที่ทำให้เกษตรกรเองมีอาหารไว้กินในครอบครัว และได้มูลค่ากับสินค้าที่ตรงกับความต้องการของผู้บริโภคด้วย