ประเด็นต่อประเด็น! เทียบร่างแก้รธน. "รัฐบาล-ฝ่ายค้าน"

แน่นอนว่าทั้ง 2 ร่าง มีความเหมือนกันก็คือ ทั้งร่างของรัฐบาลและฝ่ายค้าน มุ่งแก้มาตรา 256 เพื่อปลดล็อกให้เกิดการแก้ไขรัฐธรรมนูญ พร้อมปรับปรุงเนื้อหามาตรา 256 ใหม่ให้กระบวนการแก้ไขง่ายขึ้น และเพิ่มหมวดให้มี ส.ส.ร. หรือ สภาร่างรัฐธรรมนูญ มายกร่างรัฐธรรมนูญใหม่ทั้งฉบับ


เฉพาะขั้นตอนนี้ จะผ่านได้ ต้องอาศัยเสียงเกินกึ่งหนึ่งของรัฐสภา คือ 376 เสียงขึ้นไป และวาระ 1 กับวาระ 3 ต้องมีเสียง ส.ว.อย่างน้อย 84 เสียง รวมทั้งต้องทำประชามติด้วย


ส่วนความต่าง อยู่ในรายละเอียดของ ส.ส.ร. หรือ สภาร่างรัฐธรรมนูญ โดยร่างของรัฐบาลมีองค์ประกอบมากกว่า นอกจาก ส.ส.ร.จากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชนในแต่ละจังหวัด 150 คนแล้ว ยังมีสัดส่วนอีก 20 คน ให้สมาชิกรัฐสภาเลือกทางอ้อม, อีก 10 คนจากที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย เลือกผู้เชี่ยวชาญสาขากฎหมายมหาชน กุับสาขารัฐศาสตร์หรือรัฐประศาสนศาสตร์, อีก 10 คน ที่ประชุมอธิการบดีฯ เลือกจากผู้มีประสบการณ์ด้านการเมือง การบริหารราชการแผ่นดิน หรือการร่างรัฐธรรมนูญ และอีก 10 คนสุดท้ายมาจากตัวแทนนิสิต นักศึกษา รวมเป็น ส.ส.ร.ทั้งหมด 200 คน

เมื่อได้ ส.ส.ร.แล้ว ก็ทำหน้าที่ยกร่างรัฐธรรมนูญ โดยออกไปรับฟังความคิดเห็นของประชาชนทุกกลุ่มทุกฝ่าย ใช้เวลา 240 วัน โดยห้ามแตะหมวด 1 หมวด 2 ว่าด้วย บททั่วไป และสถาบันพระมหากษัตริย์


เมื่อยกร่างรัฐธรรมนูญเสร็จแล้ว ให้ส่งร่างไปยังรัฐสภาเพื่อลงมติ โดยใช้เสียงข้างมาก หากผ่าน ก็เดินหน้าบังคับใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ต่อไป แต่ถ้าไม่ผ่าน ก็ส่งร่างรัฐธรรมนูญไปทำประชามติ โดยผู้ที่ออกมาใช้สิทธิ์ต้องเกิน 1 ใน 5 ของจำนวนผู้มีสิทธิ์ออกเสียงทั้งหมดด้วย


ขณะที่ร่างของฝ่ายค้าน ให้มี ส.ส.ร. 200 คนเหมือนกัน แต่มาจากการเลือกตั้งทั้งหมด แล้ว ส.ส.ร.ไปตั้งคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญขึ้นมา 45 คน มี 30 คนมาจาก ส.ส.ร. และอีก 15 คน มาจากผู้เชี่ยวชาญสาขาต่างๆ 3 สาขา (กฎหมายมหาชน รัฐศาสตร์-รัฐประศาสนศาสตร์ และผู้มีประสบการณ์เรื่องการบริหารราชการแผ่นดิน) สาขาละ 5 คน

จากนั้นคณะกรรมาธิการยกร่างฯ มีเวลา 120 วัน ห้ามแตะหมวด 1 และ 2 เช่นกัน เมื่อยกร่างรัฐธรรมนูญเสร็จแล้ว จึงส่งไปทำประชามติ ใช้เวลาเตรียมการอีกอย่างน้อย 60 วัน จึงมีการลงประชามติ หากร่างรัฐธรรนมูญผ่านประชามติ ก็จะมีผลบังคับใช้ เดินหน้ายุบสภา จัดการเลือกตั้งใหม่


ทั้ง 2 ร่าง 2 แนวทางการแก้ไขรัฐธรรมนูญนี้ จะกินเวลาอยู่ที่ราวๆ 1 ปีเศษ ถึง 1 ปีครึ่ง (14-18 เดือน) หรือมากกว่านั้นเล็กน้อย ทั้งนี้นับเฉพาะกระบวนการตั้งแต่มี ส.ส.ร.แล้ว ยังไม่นับกระบวนการก่อนมี ส.ส.ร. คือการแก้มาตรา 256 ที่คาดว่าจะใช้เวลาราวๆ 5-6 เดือน คาดว่าประเทศไทยจะมีรัฐธรรมนูญใหม่ และจัดการเลือกตั้งใหม่ตามกติกาประเทศใหม่ในอีกราวๆ 2 ปีข้างหน้าเป็นอย่างเร็ว