รู้จัก "กาฬโรคในม้า" คร่าชีวิตม้าเมืองไทย

ผศ. นายสัตวแพทย์ ดร.สว่าง เกษแดงสกลวุฒิ ยจากภาควิชาพยาธิวิทยา คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เขียนบทความให้ความรู้เกี่ยวกับ "โรคกาฬโรคแอฟริกาในม้า" ว่า มาจากเชื้อไวรัส RNA ชนิดไม่มีเปลือกหุ้มที่มีตัว โดยพาหะของโรคนี้คือ "ริ้น" จะติดต่อเฉพาะในสัตว์ตระกูลม้า / ล่อ / และม้าลายเท่านั้น ซึ่งม้ามีการติดต่อไวที่สุด
หลักในการระบาดของโรคนี้ คือการโดนริ้นที่เป็นแมลงดูดเลือดไปกัดม้าที่ป่วย ซึ่งมีไวรัสอยู่ในกระแสเลือด / ริ้นที่ได้รับเชื้อไวรัส เมื่อไปกัดม้าตัวอื่นก็จะได้รับเชื้อทันที ยิ่งอากาศร้อนชื้นมากๆ ตัวริ้นจะเพิ่มจำนวนได้เยอะ ยิ่งทำให้โรคแพร่ระบาดได้ดี จึงต้องกำจัดตัวริ้นให้หมดไป

สำหรับอาการของโรคกาฬโรคในม้า มี 4 รูปแบบ คือ 1.แบบไม่รุนแรง จะมีอาการซึม ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ มีไข้ต่ำๆ / 2.แบบเฉียบพลันรุนแรง จะมีไข้สูงได้ถึง 40 องศาขึ้นไป / หายใจลำบาก ไอ มีน้ำมูกเป็นฟองสีเหลืองขุ่นออกจากปากและจมูก และจะเสียชีวิตภายในเวลาไม่กี่วัน / 3.แบบกึ่งเฉียบพลัน สัตว์จะมีไข้สูง และจะเสียชีวิต แต่อาการป่วยจะช้ากว่าแบบเฉียบพลันรุนแรง และ 4.แบบเฉียบพลัน สัตว์จะแสดงอาการทั้งระบบทางเดินหายใจและปอด มีอัตราการตายค่อนข้างสูงถึง 100%

ขณะที่ การวินิจฉัยโรค คุณหมอสว่าง บอกว่า ทำได้ด้วยการเก็บตัวอย่างเลือดจากม้าที่ป่วยตรวจด้วยวิธี PCR ซึ่งเป็นวิธีที่ารู้ผลเร็วที่สุด / หรือการเพาะแยกไวรัสจากตัวอย่างเลือดม้าที่ป่วยหรือม้าตาย ซึ่งจะนำเอาม้าม / ต่อมน้ำเหลือง / ปอด มาเพาะเชื้อในเซลล์เพาะเลี้ยง แต่อาจต้องใช้เวลานานกว่าจะรู้ผล / แต่ถ้าในพื้นที่ที่มีการระบาดแล้วอาจใช้วิธีการตรวจทางซีรั่มวิทยา โดยการตรวจหาโรคติดเชื้อด้วยวิธี ELISA เพื่อตรวจหาแอนติเจนของเชื้อ และแยกชนิดของเชื้อ
สำหรับ การรักษาโรคชนิดนี้ ยังไม่มีการรักษาแบบเฉพาะ และยังไม่มีวัคซีนที่ให้ผลได้ 100% เนื่องจากไวรัสที่ระบาดอยู่ในเวลานี้มีถึง 9 สายพันธุ์ ฉะนั้นการควบคุมและป้องกันโรค จะต้องเน้นให้ม้าอยู่ในคอกที่ใช้มุ้งหรือตาข่ายป้องกันแมลงดูดเลือด และต้องฉีดพ่นยาฆ่าแมลงบริเวณคอกม้า และตัวม้า รวมถึงกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์แมลงในบริเวณใกล้เคียงด้วย