"มาตรฐานจริยธรรม" ดาบอีกด้ามใช้ฟันคนการเมือง

จากนั้นกรณี "คุณช่อ" โพสต์ภาพไม่ค่อยจะเหมาะสมในอดีต ก็มีบรรดา "นักร้องเรียน" ไปยื่นเรื่องให้ ป.ป.ช.และองค์กรที่เกี่ยวข้องตรวจสอบ "มาตรฐานทางจริยธรรม" เช่นเดียวกัน มาตรฐานที่ว่านี้มาจากไหน เหตุใดจึงกลายเป็นอาวุธประหัตประหารกันทางการเมือง วันนี้ "ล่าความจริง" มีคำตอบ

"มาตรฐานทางจริยธรรม" กลายเป็น 1 ใน 8 ข้อที่เป็น "คุณสมบัติ" ของผู้ที่จะดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ซึ่งก็หมายรวมถึงนายกรัฐมนตรีด้วย

รัฐธรรมนูญเขียนเอาไว้แบบนี้ รัฐมนตรีต้อง... วงเล็บ 5 "ไม่มีพฤติกรรมอันเป็นการฝ่าฝืน หรือ ไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรง"

แล้วเราจะดูมาตรฐานทางจริยจธรรมได้จากที่ไหน ถ้าอยากดูต้องย้อนตามไปดูรัฐธรรมนูญ มาตรา 219 จะมี "เข็มทิศ" ให้เราไปตามต่อ

มาตรา 219 บอกว่า ให้ศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระร่วมกันกําหนด "มาตรฐานทางจริยธรรม" และเมื่อประกาศใช้แล้ว ให้ใช้บังคับแก่ ส.ส. , ส.ว. และคณะรัฐมนตรีด้วย นีเองคือสาเหตุที่ "มาตรฐานทางจริยธรรม" ถูกอ้างถึงในการตรวจสอบทั้ง "นายกฯลุงตู่" ซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรี และ "คุณช่อ" ซึ่งเป็น ส.ส.อนาคตใหม่ เพราะถูกกำกับด้วยมาตรฐานทางจริยธรรมเอาไว้ทั้งสิ้น

หน้าตาของมาตรฐานทางจริยธรรมของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งใช้บังคับคณะรัฐมนตรี ส.ส. และ ส.ว.ด้วย อยู่บนหน้าจอตอนนี้ ชื่อว่า "มาตรฐานทางจริยธรรมของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ และผู้ดํารงตําแหน่งในองค์กรอิสระ รวมทั้งผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดินและหัวหน้าหน่วยงานธุรการของศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระ พ.ศ. 2561" ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 30 มกราคมปีที่แล้ว

คุณผู้ชมดูข้อ 5 กับข้อ 6 ในหมวด 1 ที่ว่าด้วยมาตรฐานทางจริยธรรมอันเป็นอุดมการณ์ ข้อ 5 ต้องยึดมั่นและธํารงไว้ซึ่งการปกครองระบอประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ข้อนี้ถูกฝ่ายค้านหยิบมาใช้ถล่ม "บิ๊กตู่" เพราะเคยทำรัฐประหาร

ขณะที่ข้อ 6 ต้องพิทักษ์รักษาไว้ซึ่งสถาบันพระมหากษัตริย์ เอกราช อธิปไตย.... ข้อนี้ถูกใช้ถล่มคุณช่อ

แล้วพอไปดูข้อ 27 การฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมในหมวด 1 ให้ถือว่ามี "ลักษณะร้ายแรง" ซึ่งก็แปลว่า เข้าข่ายขัดคุณสมบัติการเป็นรัฐมนตรี ตามมาตรา 160 นั่นเอง เพราะฝ่าฝืนมาตรฐานจริยธรรมอย่างร้ายแรง

ปัจจุบัน ยังมีมาตรฐานทางจริยธรรมประกาศออกมาเป็นกฎหมาย เป็นพระราชบัญญัติ เพิ่งมีผลบังคับใช้ในปีนี้อีกด้วย ชื่อว่า พระราชบัญญัติมาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ.2562 คุณผู้ชมดูมาตรา 5 เอาแค่วงเล็บ 1 วงเล็บเดียวก็พอ "ยึดมั่นในสถาบันหลักของประเทศ อันได้แก่ ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข" นี่คือข้อความที่เขียนให้สอดคล้องกันมาจากมาตรฐานทางจริยธรรมของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ที่บังคับใช้ถึงรัฐมนตรี ส.ส. และ ส.ว.

และเป็นที่น่าสังเกตว่า ความซื่อสัตย์สุจริต ก็เป็นมาตรฐานทางจริยธรรมที่สำคัญที่สุดอีกมาตรฐานหนึ่งที่กล่าวถึงทั้งในกฎหมาย และในมาตรฐานของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ นี่เองที่ว่ากันว่า เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้การตั้ง ครม.เสร็จช้า เพราะเกรงว่ารัฐมนตรีหลายๆ คนมีบาดแผล มีชะนักติดหลัง ถูกกล่าวหาว่าทุจริต มีเรื่องร้องเรียนใน ป.ป.ช. อาจถูกขยายแผลเมื่อเข้าไปดำรงตำแหน่งแล้ว ทางออกที่หลายคนเลือกใช้บริการก็คีอ ส่ง "นอมินี" ไม่ว่าจะเป็นน้องนุ่ง หรือภรรยา สามี เข้าไปนั่งเก้าอี้แทน
มาตรฐานทางจริยธรรมยังมีอีกหลายข้อ เช่น ไม่กระทําการอันเป็นการขัดกันระหว่างประโยชน์ส่วนตนกับประโยชน์ส่วนรวม ยึดมั่นหลักนิติธรรม ประพฤติตนอยู่ในกรอบศีลธรรมอันดีของประชาชน ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความยุติธรรม เป็นอิสระ เป็นกลาง และปราศจากอคติ ไม่คบหน้ากับผู้มีอิทธิพล เป็นต้น ไม่แน่ว่าถ้าใช้มาตรฐานทางจริยธรรมอย่างเคร่งครัด จะเหลือ ส.ส.กี่คนในสภา เหลือรัฐมนตรีกี่คนในทำเนียบรัฐบาล