เจ้าหนี้นอกระบบจะเป็นนายทุนระดับชุมชนหรือท้องถิ่น ซึ่งพบได้ทั่วไปทั้งสังคมเมืองและชนบท วิธีการจะให้ผู้กู้เซ็นลอยสัญญากู้ หรือทำหนังสือมอบอำนาจโอนกรรมสิทธิ์ที่ดิน หรือแม้แต่รถไถนา เมื่อผู้กู้ค้างชำระ เจ้าหนี้ก็ยึดทรัพย์สินเหล่านั้นไป และส่วนใหญ่ก็ไม่คุ้มกับเงินต้นและดอกเบี้ยที่คิดในอัตราสูงลิ่วเงินกู้รูปแบบแรกนี้ ต่อมาพัฒนาเป็น "เงินกู้รายวัน"หรือที่เรียกว่า "ดอกลอย" คิดดอกเบี้ยร้อยละ 2-5 ต่อวัน มีแก๊งที่เรียกว่า "หมวกกันน็อค" มาเรียกเก็บดอกจากลูกหนี้ ถ้าไม่จ่ายก็จะรุมทำร้าย หนักกว่านั้นคือดอกเบี้ยที่จ่ายจะไม่ตัดเงินต้น คือคิดดอกเบี้ยแยกต่างหาก ช่องทางเดียวที่จะหลุดหนี้ได้ คือต้องนำเงินต้นทั้งหมดมาชำระคืนในคราวเดียวเท่านั้น
รูปแบบต่อมาคือ เงินกู้แบบทบต้นทบดอก คือแม้การผ่อนชำระจะตัดทั้งต้นทั้งดอก แต่ดอกเบี้ยสูงมาก อยู่ในอัตราร้อยละ 20 ถึง 24 ต่อวัน วิธีการจ่ายดอก ไม่จ่ายเป็นรายวัน แต่ให้ชำระเป็นงวด ดอกเบี้ยของเงินกู้ประเภทนี้สูงถึงร้อยละ 300 ต่อปี