ลดเหลื่อมล้ำ... ฉุดดัชนีนิติธรรมไทยไม่ให้รั้งท้ายโลก

ดัชนีชี้วัด "หลักนิติธรรม" จัดทำโดย World Justice Project หรือ WPJ ซึ่งเป็นองค์กรประชาสังคมระหว่างประเทศที่มีภารกิจในการดำเนินการเพื่อพัฒนาหลักนิติธรรมทั่วโลก

WPJ เก็บสถิติที่เป็นดัชนีชี้วัดหลักนิติธรรมจาก 113 ประเทศทั่วโลก เป็นการสำรวจประจำปี 2017-20108 หรือปี 60 ถึง 61 ปรากฏว่าประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 71 ตกลงมาจากเดิม 7 อันดับ เพราะเมื่อปี 59 ประเทศไทยอยู่อันดับ 64 สะท้อนให้เห็นว่าระดับความเข้มแข็งของหลักนิติธรรมไทยทรุดลงกว่าเดิม ขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคอาเซียน กลับมีบางประเทศได้อันดับดีกว่าประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็นสิงคโปร์ มาเลเซีย และอินโดนีเซีย

ดัชนีชี้วัดหลักนิติธรรม สำรวจจาก 8 ปัจจัยใหญ่ๆ คือ ข้อจำกัดของอำนาจรัฐบาล การปราศจากการคอร์รัปชั่น รัฐบาลเปิดกว้าง นอกจากนั้นยังมี สิทธิขั้นพื้นฐาน การจัดระเบียบทางสังคมและความมั่นคงปลอดภัย การบังคับใช้ทางกฏหมาย ความยุติธรรมสำหรับพลเมือง และ กระบวนการยุติธรรมทางอาญา

จริงๆ ดัชนีนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ เป็นข่าวไปบ้างแล้วเมื่อปีก่อน แต่ที่เราต้องหยิบยกขึ้นมารายงานอีกครั้ง ก็เพราะว่ามีความเคลื่อนไหวของบางหน่วยงานที่พยายามพัฒนาหลักนิติธรรม ด้านหนึ่งก็เพื่อฉุดคะแนนตามดัชนีชี้วัดให้ดีขึ้นมา

อย่างเมื่อวาน สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย หรือ ทีไอเจ ร่วมกับคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด จัดหลักสูตรอบรมนานาชาติด้านหลักนิติธรรมและนโยบาย ประจำปี 2562 เพื่อเปิดโอกาสให้นักวิชาการชั้นนำและผู้นำรุ่นใหม่ในประเทศไทยและในภูมิภาค ได้มาร่วมแลกเปลี่ยนความเห็นและหาแนวทางสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ ในการส่งเสริมหลักนิติธรรม ลดความเหลื่อมล้ำเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน อีกทั้งยังสามารถสร้าง "สนามทดลอง" ให้ผู้เข้าร่วมหลักสูตรมีส่วนร่วมในการเสนอแนวทางใหม่ๆ ในการแก้ปัญหาใหญ่ๆ ของสังคมด้วย

ผู้อำนวยการ ทีไอเจ ดอกเตอร์กิตติพงษ์ กิตยารักษ์ บอกว่า เรื่องดัชนีชี้วัดหลักนิติธรรมนั้น จริงๆ แล้วคะแนนของประเทศไทยไม่ได้ตกลงไปจากเดิม แต่ประเทศอื่นมีคะแนนสูงขึ้น ทำให้แซงหน้าเราไป ฉะนั้นต้องกลับมาดูว่าเรายังมีข้อด้อยตรงจุดไหน สิ่งสำคัญคือต้องลดความเหลื่อมล้ำในทุกๆ ด้าน เพราะเป็นบ่อเกิดของความไม่เป็นธรรม
ด้านอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ดอกเตอร์ สุรเกียรติ์ เสถียรไทย มองคล้ายๆ กันว่า การสร้างหลักนิติธรรมให้เข้มแข็งจะต้องได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วน โดยเฉพาะรัฐบาลจะต้องแสดงบทบาทความเป็นผู้นำ รวมถึงองค์กรที่เกี่ยวข้องกับด้านกฎหมาย , นักวิชาการ , สื่อมวลชน และประชาชน เพราะการสร้างหลักนิติธรรมเป็นเรื่องของทุกคน ไม่ใช่แค่นักกฎหมาย

แน่นอนว่านอกจากความเหลื่อมล้ำแล้ว สิ่งสำคัญที่สุดที่ต้องแก้ไข และเป็นตัวชี้วัดที่มีน้ำหนักมากสำหรับดัชนีหลักนิติธรรม ก็คือ ปัญหาคอร์รัปชั่น และการเปิดกว้างของรัฐบาล คำถามคือ 2 ปัจจัยนี้ เรามีหรือยัง