สัปดาห์ที่แล้ว "ล่าความจริง" นำเสนอประเด็นปัญหาการแก้ไขปัญหาธรรมาภิบาลโดยใช้อำนาจพิเศษตาม "ม.44" ซึ่งก็คือ คำสั่งหัวหน้า คสช.ที่ 39/2559 ที่ออกมาเมื่อเดือนกรกฎาคม ปี 59 หรือ 2 ปีที่แล้ว เพื่ออุดช่องโหว่ปัญหาความล่าช้าในการตรวจสอบและจัดการปัญหาธรรมาภิบาลในรั้วมหาวิทยาลัย ซึ่งองค์กรตรวจสอบ เช่น ป.ป.ช. หรือศาลปกครอง มีขั้นตอนการดำเนินการที่ยาวนาน ทำให้ไม่ทันการณ์ และทำให้การบริหารสถาบันอุดมศึกษาหลายแห่งอยู่ในภาวะ "สุญญากาศ"
แต่หลังจากใช้คำสั่งหัวหน้า คสช.ที่ 39/2559 มาประมาณ 2 ปี ปรากฏว่า คสช.ใช้อำนาจตาม ม.44 เข้าไปยึดอำนาจการบริหารมหาวิทยาลัยของรัฐแค่ 5 แห่ง คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา โดย 4 มหาวิทยาลัยแรก ใช้ ม.44 ตั้งแต่ปี 59 ส่วน มทร.ล้านนา เพิ่งประกาศใช้ ม.44 เมื่อไม่นานมานี้เอง
การใช้อำนาจตาม ม.44 เพียง 5 มหาวิทยาลัย ทำให้เกิดคำถามว่า คสช.ใช้อำนาจน้อยเกินไปหรือไม่ ยิ่งหลังๆ มีคำชี้แจงประมาณว่า สาเหตุที่ไม่ใช้ ม.44 เพราะเรื่องร้องเรียนกล่าวหาธรรมาภิบาลของผู้บริหารมหาวิทยาลัย อยู่ในขั้นตอนของ ป.ป.ช.แล้ว ทำให้บรรดาคณาจารย์ที่เคลื่อนไหวตรวจสอบธรรมาภิบาล พากันงุนงงว่า สาเหตุที่เลือกใช้ยาแรงแบบ ม.44 ก็เพราะกระบวนการตรวจสอบแบบปกติ ไม่สามารถทำได้รวดเร็วทันการณ์ไม่ใช่หรือ แล้วเหตุใดไปๆ มาๆ จึงมาบอกว่า ถ้าเรื่องอยู่ ป.ป.ช.แล้ว และสภามหาวิทยาลัยยังทำหน้าที่ได้ ก็จะไม่ใช้ ม.44
ทั้งๆ ที่บางมหาวิทยาลัย สภากับผู้บริหารเขาฮั้วกัน เป็นสภาเกาหลัง ก็เดินหน้าบริหารได้ ท่ามกลางการกลั่นแกล้ง สั่งสอบสวน ปลดออก เลิกจ้างบรรดาคณาจารย์ที่เคลื่อนไหวตรวจสอบตัวเอง กลายเป็นปัญหางูกินหาง แก้เท่าไหร่ก็ไม่จบ
นี่คือปัญหาธรรมภิบาลมุมหนึ่งที่ "ล่าความจริง" ได้เสนอไป จากการไม่ยอมใช้ ม.44 อย่างเต็มรูปแบบของ คสช.
แต่เหรียญมี 2 ด้านเสมอ เพราะอีกด้านหนึ่งก็มีคำถามว่า มหาวิทยาลัย 5 แห่งที่โดน ม.44 ไปแล้ว ซึ่งมี 4 แห่ง โดนมาแล้ว 2 ปี แต่ละแห่งมีการบริหารจัดการดีขึ้นผิดหูผิดตาจริงหรือไม่ คณะกรรมการตาม ม.44 ที่ตั้งเข้าไปทำหน้าที่สภามหาวิทยาลัยและอธิการบดี ทำงานได้ดี เป็นที่แซ่ซ้องสรรเสริญจริงหรือ
วันนี้เรามีตัวอย่างแรกที่ "มหาวิทยาลัยบูรพา" ซึ่งเคยมีปัญหาตั้งอธิการตัวจริงไม่ได้ เพราะคู่ขัดแย้งแต่ละฝ่ายฟ้องร้องกันไปมา ต้องใช้บริการ "อธิการรักษาการ" นานหลายปี ก็มีปัญหาซ้ำซ้อนเรื่องธรรมาภิบาลเข้ามาอีก กระทั่งสุดท้ายโดน ม.44 วันนี้ผ่านมา 2 ปีแล้ว ผลเป็นอย่างไร ข่าวล่าสุดจากประชาคมมหาวิทยาลัยบูรพา ก็คือมีการล้มกระบวนการสรรหาอธิการบดีคนใหม่ ทำให้ความหวังที่จะมี "อธิการบดีตัวจริง" เสียที กลับต้องเลื่อนออกไปอย่างไม่มีกำหนด ติดตามเรื่องนี้ได้จากรายงานพิเศษของคุณชลธิชา รอดกันภัย
นี่เป็นข้อมูลและความเคลื่อนไหวจากฝั่งคณาจารย์บางส่วนที่มองว่าการล้มกระบวนการสรรหาอธิการบดีคนใหม่ จะทำให้มหาวิทยาลัยต้องอยู่ในหลุมดำต่อไป แต่เราไม่ได้มีความเคลื่อนไหวแค่ด้านเดียว เพราะล่าความจริง ยังได้สัมภาษณ์พิเศษ รองศาสตราจารย์ สมนึก ธีระกุลพิศุทธิ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยบูรพา ซึ่งได้รับการแต่งตั้งเข้ามาตาม ม.44 ด้วย รายละเอียดเป็นอย่างไร ติดตามได้ในวันพรุ่งนี้
