เรือนจำหญิงไทยแออัดอันดับ 5 ของโลก!

แต่ปัญหานี้ยังมีประเด็นอ่อนไหวและซับซ้อนยิ่งกว่า โดยเฉพาะในเรือนจำหญิง เพราะปัจจุบันประเทศไทยมีประชากรหญิงในเรือนจำสูงสุดเป็นอันดับ 5 ของโลก และมากที่สุดในภูมิภาคเอเชีย ภาพรวมนักโทษในไทยมีทั้งหมด 330,000 คน เป็นนักโทษหญิง 45,000 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 13 และมีอัตราการเติบโตของผู้ต้องขังหญิงระหว่างปี 2550-2560 อยู่ที่ร้อยละ 8

เมื่อเจาะลึกไปดูประวัติและข้อมูลของผู้หญิงที่ถูกคุมขังในเรือนจำ พบว่าเป็นผู้กระทำผิดครั้งแรกถึงร้อยละ 78 และร้อยละ 80 มาจากข้อหายาเสพติด พวกเธอเหล่านั้นมีสถานะเป็นมารดาถึงร้อยละ 78 และร้อยละ 50 ยอมรับว่ารายได้ไม่เพียงพอต่อการเลี้ยงชีพ จึงตัดสินใจร่วมในการกระทำความผิด
นี่คือความซับซ้อนของ "เรือนจำหญิง" ที่มีความเปราะบางจาก "เพศภาวะ" ยกตัวอย่างให้เห็นภาพก็เช่น ถูกจับตอนตั้งครรภ์ แล้วไปคลอดลูกในเรือนจำ ก็ต้องให้นมลูก เลี้ยงดูลูกกันหลังกำแพงคุก อย่างนี้เป็นต้น ฉะนั้นการจัดการภายในเรือนจำจึงต้องแตกต่างจากผู้ต้องขังชาย

และนี่คือจุดเริ่มต้นที่ไทยผลักดัน "ข้อกำหนดกรุงเทพ" หรือ Bangkok Rules (แบง-ค็อก-รูลส์) ซึ่งหมายถึง "ข้อกำหนดสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิงในเรือนจำและมาตรการที่มิใช่การคุมขังสำหรับผู้กระทำความผิดที่เป็นหญิง" โดยได้รับการรับรองจากสมัชชาใหญ่สหประชาชาติ และไทยก็มีหน้าที่อนุวัตให้ "ข้อกำหนดกรุงเทพ" นี้มีผลในทางปฏิบัติจริง ทั้งเรือนจำในประเทศไทย ในอาเซียน และภูมิภาคอื่นๆ ทั่วโลก