สุสานหลวง....ประดิษฐานพระสรีรังคาร

สุสานหลวงเป็นสุสานที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2412 ด้วยมีพระราชประสงค์จะให้ผู้ที่มีความรักใคร่ ได้แก่ พระมเหสี เจ้าจอมมารดาและพระราชโอรส พระราชธิดาอยู่รวมกันหลังจากที่ได้ล่วงลับไปแล้ว นำไปสู่วิถีปฏิบัติสืบเนื่องในการนำพระสรีรังคารเจ้านายชั้นสูง ตามแต่สายราชสกุล มาบรรจุไว้ในสถานที่แห่งนี้ ตามคติความเชื่อแบบอินเดียและตะวันตก มักสร้างสิ่งที่ระลึกหรืออนุสาวรีย์

ซึ่งภายในสุสานหลวง จึงประกอบด้วยอาคารยอดเจดีย์อาคารทรงปราสาทสามยอดแบบลพบุรี อาคารทรงยุโรป โดยมีอนุสรณ์สำคัญๆ ที่มีนามคล้องจ้องกัน ได้แก่สุนันทานุสรณีย์ รังษีวัฒนา เสาวภาประดิษฐาน สุขุมาลนฤมิต เสมือนหนึ่งบันทึกความทรงจำเหตุการณ์สำคัญสืบเนื่องจนถึงปัจจุบัน