คุม "หนี้" สกัดวิกฤตการเงิน

สิ่งสำคัญที่ประเทศไทยได้เรียนรู้จากวิกฤติเศรษฐกิจปี 2540 คือการพัฒนานโยบายการเงินการคลังให้เหมาะสมกับระบบเศรษฐกิจของประเทศมากยิ่งขึ้น โดยภาครัฐได้ดูแลความเสี่ยงด้านการเงินและตลาดเงินตลาดทุน เพราะการเปิดเสรีโดยไม่ควบคุมดูแลการไหลเข้าออกของเงิน หรือไม่ปรับนโยบายอัตราดอกเบี้ยให้สอดคล้องกับอัตราแลกเปลี่ยน จะเป็นอันตรายต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศ เกิดการเก็งกำไรจนทำให้เศรษฐกิจขาดเสถียรภาพ
ขณะที่ภาคเอกชนได้เรียนรู้ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยและอัตราแลกเปลี่ยน ซึ่งการใช้นโยบายค่าเงินลอยตัวแบบมีการจัดการ ทำให้รู้วิธีกระจายความเสี่ยงและวิธีป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน ทำให้ภาคเอกชนปรับตัวได้ดีขึ้น
สาเหตุสำคัญของวิกฤติการเงินคือการที่ประเทศก่อหนี้จนเกินความสามารถในการชำระ ซึ่งการมีหนี้มากเกินไปก่อให้เกิดปัญหาทั้งในประเทศที่พัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนา รวมทั้งประเทศที่มีทุนสำรองเพียงพอก็เกิดปัญหาหนี้ได้เช่นกัน แนวทางป้องกันคือทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคครัวเรือน ต้องไม่ก่อหนี้มากเกินไป
ระบบเศรษฐกิจต้องมีความยืดหยุ่นในการปรับตัวรับความเสี่ยงต่างๆที่อาจเกิดขึ้น โดยแนวป้องกันแรกคืออัตราแลกเปลี่ยนต้องเคลื่อนไหวตามกลไกตลาด และระบบธนาคารพาณิชย์ของประเทศต้องเข้มแข็งเพียงพอ
แน่นอนว่าในภาวะปัจจุบัน ภาครัฐจำเป็นต้องลงทุนเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ แต่ประเด็นสำคัญคือต้องไม่ลงทุนในโครงการที่ก่อหนี้มากเกินความจำเป็น และต้องเป็นโครงการที่ก่อให้เกิดรายได้ในอนาคต เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาความสามารถในการชำระคืนหนี้ ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของวิกฤติการเงิน