เปิด โมเดลคนอยู่ร่วมป่า "วนประชารัฐ"

ชาวบ้านนับร้อยคนต่างร่วมกันเป็นสักขีพยานพิธีกาลงนามประชารัฐ ระหว่างกรมป่าไม้ และจังหวัดน่านในการใช้ทึ่ดินป่าไม้ระดับพื้นที่แห่งแรกของประเทศไทยในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าน้ำว้า และป่าห้วยสาลี่ จ.น่าน
ชาวบ้านบ้านขึ้งใต้ อ.เวียงสา จ.น่าน ได้ร่วมลงนามใช้ที่ดิน 7 ไร่ ในการอยู่ร่วมกับป่า ภายใต้โครงการวนประชารัฐ นำร่องแห่งแรก เปิดเผยว่า พื้นที่ภูเขาสูงบริเวณร่องน้ำของบ้านขึ่งใต้ อ.เวียงสา จังหวัดน่าน ของนายหรั่ง บุตรดี จำนวน 7 ไร่ ถูกปรับสภาพให้เป็นแปลงทดลองปลูกแบบขั้นบันได โดยเริ่มปลูกมะขาม มะม่วง ขี้เหล็กสลับกับแนวหญ้าแฝกที่จะช่วยชะลอการกัดเซาะของหน้าดิน เนื่องจากเป็นที่ลาดชันเกิน 35 เปอร์เซ็นต์

นายหรั่ง บุตรดี ชาวบ้านขึ่งใต้ หมู่6 จ.น่าน เดิมเป็นไร่ข้าวโพด ตอนนี้ป่าไม้ให้เรามาทำหน้าที่ผู้ช่วยดูแลป่าไม้ ดูแนวกันไฟ แต่ก่อนเราเคยทำกินตรงนั้น ซึ่งไม่คิดไม่คิดว่าจะทำให้รายได้ลดลงเพราะมีต้นมะขาม ขี้เหล็ก สะเดาเรายังปลูกข้าวโพดแซมได้
รูปแบบใหม่ ที่เปิดให้ชาวบ้านที่เคยบุกรุกป่าต้นน้ำ มาเป็นผู้ดูแลป่า แต่ยังทำกินเกษตรในลุ่มน้ำชั้น 1 และชั่น 2 ที่เรียกว่า "วนประชารัฐ" ถูกปักหมุดแห่งแรก บนภูเขาหัวโล้นของจังหวัดน่าน หลังสำรวจพบว่าสามารถจัดการระเบียบการใช้ที่ดินได้โดย แบ่งสัดส่วนออกเป็นป่า 4,000 กว่าไร่ที่ต้องรักษสส่วน 2,300 กว่าไร่จะมีการฟื้นฟูป่า และพื้นที่นำร่อง 7 ไร่ให้ขาวบ้านทำกิน

นายกฤษณะ พฤกษะวัน ที่ปรึกษาอธิบดีกรมป่าไม้(แจกเก็ตส้มใส่แว่น) กล่าวว่า พื้นที่ตรงนี้มีความลาดชันมาก มีความเสียงพังทลายหน้าดิน เลยชวนและอธิบายกับชาวบ้านว่ายังปล่อยแบบนี้จะพังส่วนไร่ข้าวโพดเองชาวบ้านก็บอกว่ายากขึ้น. เรามีวิธีฟื้นป่าคือปลูก และป่าใช้สอย3 อย่าง มีไม้สะเดา ขี้เหล็ก และต้องทำเป็นขั้นบันไดเพื่อชะลอน้ำ
ความท้าทายที่จะวางกติกาให้คนอยู่บนป่าต้นน้ำครั้งนี้ จึงอาจไม่เหมาะสมกับภูเขาสูงทุกแห่ง กรมป่าไม้ยอมรับในจุดนี้
นายกฤษณะ พฤกษะวัน ที่ปรึกษาอธิบดีกรมป่าไม้ มองว่า กติกาไม่ต่างกับสทก. แต่เป็นสิ่งที่ยังไปไม่ถึงอนาคต รูปแบบใหม่นี้เป็นทางเลือกที่จะจัดการพื้นที่ลาดชันที่มีเยอะ
วันนี้ คนน่าน จึงรวมพลังที่จะฟื้นป่าหัวโล้นที่เคนเป็นป่าข้าวโพดสีเหลือง ให้กลับเป็นสีเขียวที่พวกเขาลงมือปลูกป่า