เปิดตัวแอปฯ "ดูดีดี" เฝ้าระวังโรคระบาดสัตว์-คน นำร่องเชียงใหม่ที่แรกในโลก

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า วานนนี้( 29 พฤศจิกายน) ที่ ร้านกาแฟ Caf De Museum ภายในพื้นที่พิพิธภัณฑ์พื้นถิ่นล้านนา ตรงข้ามอนุสาวรีย์สามกษัตริย์ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ ได้มีการแถลงข่าวเปิดตัวแอปพลิเคชั่น ดูดีดี(DODD) ซึ่งเป็นช่องทางรายงานเหตุผิดปกติในชุมชนเพื่อสุขภาพหนึ่งเดียว ด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ครั้งแรกในโลก นำร่องที่จังหวัดเชียงใหม่ โดยมี ดร.เจนนิเฟอร์ โอลเซน (Dr. Jennifer Olsen)ผู้จัดการหน่วยโรคระบาด ผู้แทนจากมูลนิธิสโกลฯ(Skoll Global Threats Fund) ประเทศสหรัฐอเมริกา ร่วมกับ รศ.น.สพ.ดร.เลิศรัก ศรีกิจการ หัวหน้าโครงการ PODD CM One Health,นายปฏิพัทธ์ สุสำเภา ผู้คิดค้นและพัฒนาแอปพลิเคชั่น ดูดีดี และดร.ทพ. สุรสิงห์ วิศรุตรัตน์ อดีตรองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ ร่วมเสวนาแนวโน้มการใช้เทคโนโลยีเพื่อเฝ้าระวังโรคระบาดในอนาคต และความสำเร็จของแอปพลิเคชั่นที่จะนำไปต่อยอดในพื้นที่อื่นๆทั่วโลก
รศ.น.สพ.ดร.เลิศรัก ศรีกิจการ หัวหน้าโครงการ PODD CM One Health เปิดเผยว่า โครงการ PODD CM One Health (ผ่อดีดี) หรือ โครงการนำร่องการเฝ้าระวังและควบคุมโรคระบาดสัตว์ที่ติดต่อถึงคน หรือที่กระทบรายได้ชาวบ้านด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากมูลนิธิสโกล(Skoll Global Threats Fund) ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยความร่วมมือ จากคณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, กรมปศุสัตว์ สำนักงานปศุสัตว์ จังหวัดเชียงใหม่, สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ และ องค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเชียงใหม่ ร่วมด้วย คณะแพทยศาสตร์, คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, คณะเศรษฐศาสตร์, คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ บริษัท โอเพ่นดรีม จำกัด ซึ่งดำเนินการขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นโครงการนำร่องในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ในการเฝ้าระวังและควบคุมโรคระบาดจากสัตว์ที่ติดต่อถึงคนด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลเป็นครั้งแรกของโลก
โครงการผ่อดีดี ได้ดำเนินการลงพื้นที่ให้ความรู้แก่อาสาสมัครและชาวบ้านในการใช้แอปพลิเคชั่นไปแล้วกว่า 75 องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น ใน 25 อำเภอ ตั้งแต่เดือน ตุลาคม 2557 และมีการรายงานเหตุเฝ้าระวังทั้งเรื่องโรคระบาดในคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อม กว่า 1,000 ครั้ง สามารถเฝ้าระวังและระงับเหตุการณ์เกิดโรคระบาดในสัตว์ ได้ถึง 23 ครั้ง ในตลอดระยะเวลาดำเนินการที่ผ่านมา ซึ่งถือว่าประสบความสำเร็จในระดับที่น่าพึงพอใจและในระยะที่ 2 ของการดำเนินงาน โครงการผ่อดีดีจึงมีการวางแผนงานและพัฒนาแอปพลิเคชั่นเพื่อใช้สำหรับประชาชน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้บุคคลทั่วไปมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังโรคระบาด ใส่ใจเรื่องสุขภาพและอนามัย รวมถึงการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม นำมาซึ่งสุขภาพที่ดีของประชาชนในพื้นที่ดังนั้นแอปพลิเคชัน ดูดีดีจึงเป็นส่วนขยายของโครงการผ่อดีดีและเป็นแอปพลิเคชั่นที่เปรียบเสมือนช่องทางให้ประชาชนสามารถรายงานข้อมูลเหตุผิดปกติต่างๆ ทั้งในด้านสุขภาพคน สุขภาพสัตว์ และ สิ่งแวดล้อม ซึ่งการรายงานข้อมูลต่างๆ ผ่านแอปพลิเคชัน ดูดีดี จะเป็นฐานข้อมูลเพื่อประกอบการตอบสนองของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป

นายปฏิพัทธ์ สุสำเภา ผู้คิดค้นและพัฒนาแอปพลิเคชั่น ดูดีดี เปิดเผยว่า แอปพลิเคชั่น ดูดีดี ถูกพัฒนาขึ้นภายใต้สมมติฐานว่า การดูแลสุขภาพของมนุษย์ให้ดีนั้น ไม่ได้เกี่ยวข้องแต่เฉพาะมนุษย์ แต่สิ่งต่างๆรอบตัวมนุษย์ ทั้งสัตว์และสิ่งแวดล้อมล้วนมีส่วนเกี่ยวข้องด้วยทั้งหมด ถือเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน หรือที่เรียกว่าสุขภาพหนึ่งเดียว (One Health) ที่ประกอบไปด้วยสุขภาพคน สุขภาพสัตว์ และสิ่งแวดล้อม การร่วมกันเฝ้าระวังเหตุผิดปกติทางสุขภาพทั้งสามส่วนนั้น จึงมีความสำคัญในส่งเสริมศักยภาพให้ระบบสุขภาพปัจจุบันมีความเข้มแข็งยั่งยืน
และแอปฯดูดีดี จะเป็นช่องทางให้ประชาชนทั่วไปสามารถรายงานข้อมูลผิดปกติทางสุขภาพ คน สัตว์ และสิ่งแวดล้อม ที่เกิดขึ้นในชุมชน โดยในด้านที่เกี่ยวกับคน ได้แก่อาหารเป็นพิษ เนื้อสัตว์ราคาถูกผิดปกติ อาหารที่ใช้น้ำมันทอดซ้ำ ร้านอาหารไม่สะอาด สงสัยเรื่องเครื่องสำอางเป็นอันตราย ส่วนด้านที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ ได้แก่ สัตว์ป่วยตาย หรือคนถูกสัตว์กัด และในด้านสิ่งแวดล้อม ได้แก่ เสียงดัง พบน้ำเสียหรือแหล่งเพาะพันธุ์ยุง พบควันหรือการเผาในที่แจ้ง น้ำป่าไหลหลาก เป็นต้น
หากประชาชนพบเหตุการณ์ ผิดปกติในชุมชน ก็สามารถถ่ายรูปและส่งรายละเอียดที่เกิดขึ้น รายงานข้อมูลเหล่านั้น ผ่านช่องทางแอปพลิเคชั่นดูดีดีได้ทันที โดยรายงานเหตุดังกล่าวจะถูกส่งไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเช่น สำนักงานสาธารณสุข ปศุสัตว์ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ขณะที่รายงานดังกล่าวจะเปรียบเสมือนรายงานสถานการณ์ทางโซเชียลมีเดีย ข้อมูลจะแสดงอยู่ในแอปพลิเคชั่น เพื่อให้สมาชิกในชุมชนได้รับรู้ พูดคุยแลกเปลี่ยน ความคิดเห็น และทราบสถิติการรายงานในชุมชนต่างๆด้วย โดยผู้รายงานสามารถเปิดเผยชื่อ หรือปกปิดชื่อในกรณีสถานการณ์ละเอียดอ่อนได้ด้วย
ทั้งนี้ แอปพลิเคชั่นดูดีดี เปิดให้ประชาชนทั่วไปในจังหวัดเชียงใหม่ดาวน์โหลดได้แล้วทาง Play Store ในระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ และจะเปิดให้สามารถดาวน์โหลดได้ทาง App Store ในระบบปฏิบัติการ iOS ในเร็ววันนี้ เพื่อใช้ในการเฝ้าระวังเหตุผิดปกติผ่านการมีส่วนร่วมของประชาชน แห่งแรกในโลก โดยหลังจากนี้โครงการผ่อดีดี และแอปฯดูดีดี ได้วางแผนขยายการใช้งานไปในระดับประเทศ และเป็นต้นแบบนำร่องที่สามารถนำไปใช้ได้ในประเทศอื่นๆทั่วโลกต่อไป

ดร.เจนนิเฟอร์ โอลเซน (Dr. Jennifer Olsen)ผู้จัดการหน่วยโรคระบาด ผู้แทนจากมูลนิธิสโกลฯ(Skoll Global Threats Fund) ประเทศสหรัฐอเมริกา เปิดเผยว่า การเกิดโรคระบาดในสัตว์แต่ละครั้ง ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจทั้งในระดับครัวเรือนและชุมชน นอกจากนี้ ยังถือเป็นภาวะคุกคามต่อสุขภาพของมนุษย์จากการแพร่เชื้อจากสัตว์ไปสู่มนุษย์ โดยเฉพาะภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ถูกระบุให้เป็นจุดเสี่ยงที่จะเกิดโรคระบาดที่มีศักยภาพในการคุกคามโลก เช่น การระบาดของโรคนิปาร์ไวรัสในปี พ.ศ.2542 ที่สร้างความเสียหายและส่งผลกระทบต่อผู้เลี้ยงหมูไปทั่วโลก และการระบาดของไข้หวัดนกในปี พ.ศ.2547 ที่สร้างความสูญเสียอย่างใหญ่หลวงให้กับกลุ่มผู้เลี้ยงสัตว์ปีกและประชาชนในประเทศไทย ประเมินความเสียหายทางเศรษฐกิจไม่ต่ำกว่า 5,000 ล้านบาท
ความเสียหายที่เกิดขึ้นไม่ได้เกิดเฉพาะในสัตว์ แต่ยังคุกคามต่อสุขภาพของมนุษย์ จากการที่โรคระบาดสามารถติดต่อไปยังมนุษย์และทำให้เสียชีวิตจากการระบาดของโรค อาทิ โรคไข้เลือดออก และโรคเอดส์ ที่แต่เดิมเกิดขึ้นเฉพาะในสัตว์กระทั่งเกิดการพัฒนาสายพันธุ์มาระบาดในมนุษย์ ขณะที่พบว่าประเทศไทย โดยเฉพาะจังหวัดเชียงใหม่ มีศักยภาพในการเป็นศูนย์กลาง การเฝ้าระวังโรคระบาดในภูมิภาคอาเซียนได้ รวมทั้งมีหน่วยงานที่มีคุณภาพพร้อมดำเนินการ ดังนั้นมูลนิธิสโกลฯ ได้เห็นความสำคัญในเรื่องดังกล่าว จึงสนับสนุนทุนวิจัย ในการเฝ้าระวังโรคและควบคุมโรคระบาด เพื่อพัฒนาโครงการ ผ่อดีดี และต่อเนื่องมาจนถึงแอปพลิเคชั่น ดูดีดีดังกล่าว
ดร.ทพ. สุรสิงห์ วิศรุตรัตน์ อดีตรองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ กล่าวว่า โครงการผ่อดีดี และแอปฯดูดีดี เป็นโครงการที่ปฏิวัติการเฝ้าระวังป้องกันโรคติดต่อ และระบบสาธารณสุข ที่เคยมีมาก่อน เชื่อเป็นอย่างยิ่งว่าจะให้ผลสัมฤทธิ์สมดังตั้งใจ เพื่อเป็นการส่งเสริมความมั่นคงทางสังคมและการสาธารณสุขของไทย ให้มีปลอดภัยจากโรคติดต่อได้อย่างยั่งยืน นอกจากนี้ยังคาดหวังว่า โครงการผ่อดีดี จะเป็นต้นแบบของโลก ที่จะถูกนำไปใช้เฝ้าระวังเพื่อป้องกันโรคระบาดจากสัตว์ถึงมนุษย์ หรือจากมนุษย์สู่มนุษย์ ไม่ให้เผยแพร่ขยายพันธุ์ เป็นโรคอุบัติใหม่ ระบาดข้ามทวีป คร่าชีวิตเพื่อมนุษย์อีกจำนวนมากในดินแดนต่างๆ ทั่วโลกต่อไป