DSI นิติวิทยาศาสตร์ ร่วมคืนสิทธิ์ "เป็นไทย" แก่ "คนไรัรัฐ"

นโยบาย “ยุติธรรมสร้างสุข” ของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม สมศักดิ์ เทพสุทิน ที่ต้องการอำนวยความยุติธรรม สร้างโอกาสให้ประชาชนที่เป็นคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ (กลุ่มตกสำรวจ)  ส่วนใหญ่เป็นชนกลุ่มน้อย ในพื้นที่ห่างไกล และมีฐานะยากจน ส่วนใหญ่จะอาศัยอยู่ตามแนวชายแดน ทำให้ยากต่อการหาพยานหลักฐานสำคัญในการแสดงตน เพื่อหน่วยงานภาครัฐพิจารณาให้สัญชาติ โดยพบว่า ประเทศไทยมีกลุ่มบุคคลตกสำรวจ ได้ขอขึ้นทะเบียนไว้กับรัฐบาลจำนวนทั้งสิ้น 479,943 คน

 

 

ดังนั้น เพื่อให้ทุกคนสามารถเข้าถึงกระบวนการพิสูจน์สัญชาติ และคำนึงถึงหลักสิทธิมนุษยชน กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) และสถาบันนิติวิทยาศาสตร์ ได้ร่วมบูรณาการในโครงการอำนวยความเป็นธรรมด้านความมั่นคง ร่วมกับหน่วยงานด้านการปกครอง องค์กรภาคประชาสังคม ค้นหา และนำคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ เข้าสู่กระบวนการพิสูจน์สัญชาติ โดยกำหนดให้สร้างกระบวนการกลั่นกรองก่อนการพิจารณา และมีนวัตกรรมการนำฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร์ มาเชื่อมโยงทำแผนผังครอบครัวเพื่อลดความผิดพลาดในการพิจารณาสัญชาติก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการตรวจพิสูจน์ DNA

 

 

 

 

ล่าสุด วันนี้ (21 มี.ค.2565) อธิบดีDSI ไตรยฤทธิ์ เตมหิวงศ์ พร้อมด้วย นพ.วรวีร์ ไชยวุฒิ รองผู้อำนวยการสถาบันนิติวิทยาศาสตร์ และ อดีตรองอธิบดี DSI พ.ต.ท.พงศ์อินทร์  อินทรขาว ในฐานะที่ปรึกษาโครงการอำนวยความเป็นธรรมด้านความมั่นคง ร่วมกับยุติธรรมจังหวัด ปลัดจังหวัดเชียงใหม่ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ลงพื้นที่ อ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ เพื่อร่วมตรวจพิสูจน์สัญชาติของผู้ขอมีสัญชาติไทยและบุคคลอ้างอิงจำนวน 224 ราย

 

 

นายไตรยฤทธิ์ เผยว่า กรณีนี้ DSI ได้นำนวัตกรรมมาใช้ในการให้บริการ ซึ่งเดิมจะใช้โปรแกรมระบบทะเบียนราษฎร (AMI) ซึ่งออกแบบให้ใช้ได้แบบเงื่อนไข และเข้าไปตรวจสอบได้เพียงครั้งหนึ่งราย ซึ่งต้องใช้เวลาในการสืบค้นมาก จากนั้นจึงนำข้อมูลมาเชื่อมโยงโดยใช้ทักษะของแต่ละคน ซึ่งทำให้ต้องใช้เวลามาก

นายไตรยฤทธิ์ เผยว่า DSI ได้สร้างนวัตกรรม “โปรแกรมค้นหาข้อมูลส่วนบุคคล (DSI Smart Search)” โดยนำข้อมูลจากระบบฐานข้อมูลของกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย จากอัตลักษณ์ของ “คนไร้รัฐไร้สัญชาติ” ครั้งละหลายๆ คน โดยสามารถค้นหาแบบมีเงื่อนไขถึงเครือญาติได้ จากนั้นจะนำข้อมูลเข้าสู่ “ระบบฐานข้อมูลข่าวกรอง (IBase)” แล้วใช้ “โปรแกรมวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชื่อมโยง (I2)” แล้วนำมาสร้างภาพข้อมูล (Data Visualization) “ความสัมพันธ์ทางเครือญาติ” ซึ่งจะใช้เป็นหลักฐานส่วนหนึ่งในการพิสูจน์สัญชาติ และมีความเร็วในการประมวลผลมากกว่าเดิม 12 เท่า และมีความถูกต้อง 100 % ขณะการตรวจสอบด้วยบุคคลจะต้องใช้เวลา 4 ชั่วโมง (240 นาที) แต่นวัตกรรมของ DSI จะใช้เวลาเพียง 20 นาที ซึ่งรวดเร็วขึ้น 220 นาที/ราย

 

 

จากนั้น ใช้พยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ มาสนับสนุน การสอบปากคำของฝ่ายปกครอง เพื่อพิสูจน์หาความสัมพันธ์ทางสายโลหิตและเครือญาติ โดยการตรวจ DNA จากสถาบันนิติวิทยาศาสตร์

 

อธิบดีDSI กล่าวย้ำว่า การช่วยชาวบ้านให้มีบัตรประจำตัว เป็นไปตามกฎบัตรสหประชาชาติ ด้านสิทธิมนุษยชน และลดปัญหาคดีค้ามนุษย์ คดีความมั่นคง และคดียาเสพติด

 

 

ส่วนวันพรุ่งนี้ (22 มี.ค. 2565) อธิบดี DSI พร้อมคณะ จะลงพื้นที่อ.สบเมย และ อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน เพื่อมอบบัตรประจำตัวประชาชน ให้แก่บุคคล ที่ผ่านกระบวนการพิจารณาสัญชาติ อีกจำนวน 21 ราย ซึ่งการดำเนินการในครั้งนี้ได้รับการสนับสนุนเป็นอย่างดีจากองค์กรภาคประชาสังคมหลายแห่ง อาทิ องค์กรแพลน อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย มูลนิธิเครือข่ายสถานะบุคคล และเครือข่ายสตรีชนเผ่าแห่งประเทศไทย เป็นต้น 

 

หลังจากนี้ DSI และสถาบันนิติวิทยาศาสตร์ จะดำเนินการค้นหา และตรวจสอบคนไร้รัฐไร้สัญชาติที่ตกสำรวจ มาคัดกรอง เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการพิสูจน์สัญชาติให้ครบถ้วนที่สุด ต่อไป