เปิดขั้นตอนปฐมพยาบาลช่วยคนเป็นฮีทสโตรก และข้อห้ามที่ยิ่งทำยิ่งอันตราย

“ช่วงนี้ใกล้เทศกาลสงกรานต์ หลายพื้นที่มีการจัดกิจกรรมการแสดง จัดขบวนแห่กลางแจ้ง จึงขอให้ระมัดระวังและป้องกันตนเอง ป้องกันภาวะโรคลมแดด โดยสวมเสื้อผ้าที่มีสีอ่อน เนื้อบางเบา และระบายความร้อนได้ดี ควรพักเข้าในที่ร่มเป็นระยะๆ ดื่มน้ำให้บ่อยขึ้นและมากขึ้นโดยไม่ต้องรอให้กระหายน้ำ หากมีการออกกำลังกายหรือทำงานใช้แรงควรดื่มน้ำ 2-4 แก้ว ทุกชั่วโมง หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีกาเฟอีน แอลกอฮอล์ หรือมีปริมาณน้ำตาลสูง เพราะจะทำให้ร่างกายขาดน้ำได้ง่าย ส่วนกลุ่มเปราะบาง แนะนำหลีกเลี่ยงการออกแดดจัด และอยู่ในห้องที่ระบายอากาศได้ดี” นพ.โอภาส การย์กวินพงศ์ ปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าว

ในการนี้ปลัดกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่า ช่วงนี้หลายพื้นที่ของไทยมีอากาศร้อนถึงร้อนจัด อุณหภูมิสูงกว่า 40 องศา ทำให้มีความเสี่ยงเกิด “ภาวะโรคลมแดด” หรือ “ฮีทสโตรก” (Heat Stroke) ได้มากขึ้น ซึ่งเป็นภาวะที่ร่างกายไม่สามารถปรับตัวหรือควบคุมระดับอุณหภูมิภายในร่างกายได้ ทำให้ความร้อนในร่างกายสูงขึ้นเรื่อยๆ จนการทำงานของอวัยวะต่างๆ ล้มเหลวและเสียชีวิต

สัญญาณเตือนภาวะฮีตสโตรก

•  ไม่มีเหงื่อออก แม้จะอยู่ในที่ที่อากาศร้อน
•  หน้าแดง ตัวร้อนจัดขึ้นเรื่อย ๆ
•  รู้สึกกระหายน้ำมาก
•  มีอาการเวียนหัว ปวดศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน และหายใจเร็ว
•  หน้ามืด ความดันโลหิตต่ำ
•  เห็นภาพหลอน รู้สึกมึนงง สับสน

ถ้าหากมีอาการเหล่านี้จะต้องหยุดพักทันที และหาสถานที่ที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก และมีที่กำบังแดด หลังจากนั้นให้ปฐมพยาบาลเบื้องต้นเพื่อลดอุณหภูมิในร่างกายต่อไป ห้ามฝืนตัวเองเด็ดขาด เพราะจะทำให้นำไปสู่การเกิดอาการเกร็งกล้ามเนื้อ ชัก หมดสติ หัวใจหยุดเต้น และถึงแก่ชีวิตได้

กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวัง

• ผู้ที่ทำงานหรือทำกิจกรรมกลางแดด เช่น ออกกำลังกาย
• เด็กเล็กและผู้สูงอายุ ที่ร่างกายไม่สามารถระบายความร้อนได้ดี
• ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคความดันโลหิตสูง โรคหลอดเลือดสมอง เป็นต้น
• ผู้ที่พักผ่อนไม่เพียงพอ เพราะร่างกายจะตอบสนองต่อความร้อนที่ได้รับช้ากว่าปกติ
• ที่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

ขั้นตอนปฐมพยาบาลช่วยคนมีอาการฮีทสโตรก

จุดประสงค์ของการปฐมพยาบาลอาการฮีทสโตรก คือการลดอุณหภูมิร่างกายของผู้ที่ประสบเหตุให้ได้เร็วและมากที่สุดระหว่างรอรถพยาบาล เมื่อเจอผู้ป่วยโรคฮีทสโตรก ให้ตรวจสอบดูก่อนว่ามีภาวะรู้สึกตัวผิดปกติหรือเปล่า ถ้ามีภาวะความรู้สึกตัวที่ผิดปกติไป ให้คลำชีพจรดูว่าหายใจผิดปกติหรือไม่ ถ้ามีการหายใจที่ผิดปกติให้ทำ CPR และ โทร 1669 เบอร์สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ เพื่อเรียกรถพยาบาลมารับผู้ป่วยไปโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด

แต่ถ้าผู้ที่เป็นโรคฮีทสโตรกยังมีความรู้สึกตัวปกติดีอยู่ ให้ทำการปฐมพยาบาลเบื้องต้นด้วยวิธีการต่อไปนี้

1 นำผู้ป่วยเข้าร่ม อยู่ในที่ที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก ถ้ามีพัดลมก็สามารถเปิดพัดลมได้

2 ให้ผู้ป่วยนอนราบ ยกเท้าสูงทั้งสองข้าง และถอดเสื้อผ้าออก

3 ลดอุณหภูมิของร่างกายให้เย็นลงด้วยการให้ดื่มน้ำเยอะๆ ร่วมกับวิธีการต่อไปนี้

• นำน้ำแข็งไปประคบบริเวณซอกคอ ขาหนีบ และรักแร้
• ทำการ Cool Blanket โดยการใช้ผ้ายางและใส่น้ำแข็งลงไป แล้วให้ผู้ป่วยนอนลงบริเวณนั้น ร่วมกับการใช้พัดลมเป่าเพื่อระบายความร้อน
• เทน้ำเย็นราดลงบนตัวเพื่อลดอุณหภูมิร่างกายให้ลดต่ำลงโดยเร็วที่สุด

4 ถ้าไม่มีอุปกรณ์เหล่านี้ ให้ใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดตัวตามร่างกาย เช็ดสวนขึ้นมาเข้าทางหัวใจ และเช็ดทางเดียว หลังจากนั้นให้รีบส่งผู้ป่วยไปที่โรงพยาบาลให้เร็วที่สุด

ทั้งนี้ นพ.โอภาส เตือนข้อห้ามในการช่วยคนมีอาการฮีทสโตรก ไม่ควรใช้ผ้าเปียกคลุมตัว เพราะจะขัดขวางการระบายความร้อนออกจากร่างกาย หากรู้สึกตัวให้ดื่มน้ำมากๆ แต่หากไม่รู้สึกตัวให้โทรแจ้งสายด่วน 1669 เพื่อรีบนำตัวส่งโรงพยาบาล