น้ำมันหอมระเหยธรรมชาติ ช่วยปรับสมดุลอารมณ์ช่วงหน้าร้อนได้

 

“อากาศเปลี่ยน อารมณ์ปรวน” ช่วงที่อากาศร้อนอบอ้าวไม่เพียงจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพ อย่างเสี่ยงต่อการเป็นโรคลมแดด หรือฮีตสโตรก (Heat stroke) แล้ว ยังส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใจด้วย เพราะอากาศร้อนอบอ้าวจะเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดสภาวะความเครียด ความฉุนเฉียว รวมถึงการแสดงออกถึงพฤติกรรมก้าวร้าว แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตเวช แพทย์หญิงดุจฤดี อภิวงศ์ แนะ “วิธีปรับสมดุลอารมณ์ช่วงหน้าร้อนด้วยกลิ่นหอมของน้ำมันหอมระเหยธรรมชาติ” 

 

เมื่อคลื่นความร้อนมาปะทะกับตัวเราส่งผลทำให้อุณหภูมิในร่างกายสูงขึ้น เส้นเลือดเกิดการขยายตัว กล้ามเนื้อหดเกร็ง ทำให้เกิดความรู้สึกไม่สบายตัว เมื่อรู้สึกไม่สบายตัวก็ทำให้มีแนวโน้มที่จะก้าวร้าวและตีความสิ่งต่างๆ ในทางลบมากขึ้น เกิดสภาวะอารมณ์ไม่คงที่ หงุดหงิดและอารมณ์เสียได้ง่าย กระบวนการดังกล่าวเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนที่มีผลต่ออารมณ์และความรู้สึก ซึ่งสามารถแบ่งออเป็น 2 กลุ่ม คือ

 

• กลุ่มฮอร์โมนความสุข ฮอร์โมนกลุ่มนี้จะหลั่งจากต่อมใต้สมอง ได้แก่ เอ็นโดรฟิน (Endorphin) ฮอร์โมนแห่งความสุข ความพึงพอใจ ความผ่อนคลาย จะหลั่งเพื่อกระตุ้นความรู้สึกในแง่บวก แต่เมื่ออยู่ในภาวะเครียดฮอร์โมนชนิดนี้ก็จะลดลง

 

•  โดพามีน (Dopamine) ฮอร์โมนที่เกี่ยวกับความพึงพอใจ รักใคร่ และความยินดี หากมีปริมาณต่ำเกินไปจะทำให้รู้สึกหดหู่และซึมเศร้า

 

• เซโรโทนิน (Serotonin) ฮอร์โมนต้านความเครียด ถ้าระดับฮอร์โมนต่ำเกินไปจะทำให้เราหงุดหงิด นอนไม่หลับ ไม่มีสมาธิ มีภาวะปวดศีรษะ ไมเกรน หรืออาจนำไปสู่ภาวะซึมเศร้าได้

 

• กลุ่มฮอร์โมนความเครียด ฮอร์โมนกลุ่มนี้จะหลั่งจากต่อมหมวกไต ได้แก่ คอร์ติซอล (Cortisol) ฮอร์โมนความเครียด ซึ่งจะถูกกระตุ้นให้หลั่งมากขึ้นเมื่อมีเหตุการณ์คับขัน เรื่องวิตกกังวล หรือความป่วยไข้ของร่างกาย

 

• อะดรีนาลีน (Adrenaline) หรืออิพิเนฟริน (Epinephrine) ฮอร์โมนแห่งความโกรธ เกี่ยวเนื่องกับการป้องกันตัว ปกติแล้วจะหลั่งช่วงที่เราตื่นเต้นหรือมีภาวะฉุกเฉินแล้วจะลดลงมาอยู่ในระดับปกติ แต่ถ้าหลั่งมากผิดปกติจะทำให้เกิดอาการหัวใจเต้นเร็ว ความดันโลหิตสูง

 

 

 

 

สภาพอากาศที่ร้อนอบอ้าว ส่งผลต่อสภาวะอารมณ์โดยเฉพาะผู้ที่ภาวะความเครียดอยู่แล้ว จะยิ่งกระตุ้นให้เกิดอารมณ์หงุดหงิดง่าย ฉุนเฉียว โมโหง่าย ดังนั้นเราควรหาวิธีปรับสมดุลทางด้านอารมณ์และความรู้สึก อย่างวิธีที่ง่ายและเป็นที่นิยมคือ การใช้กลิ่นหอมบำบัด (Aromatherapy) ผ่านการสูดดมกลิ่นหอมของน้ำมันหอมระเหยธรรมชาติ 

 

 

 

โดยกลิ่นจะถูกส่งผ่านประสาทรับกลิ่น (Olfactory Nerves) ซึ่งอยู่เหนือโพรงจมูกไปยังกระเปาะรับกลิ่น (Olfactory Bulbs) และส่งต่อไปยังสมองส่วนควบคุมอารมณ์ และความรู้สึก (Limbic System) อณูของน้ำมันหอมระเหยจะกระจายไปตามประสาทรับกลิ่นเข้าสู่สมองส่วนที่ควบคุมอารมณ์และความรู้สึก (Emotion Center หรือ Limbic System) โดยไปกระตุ้นให้สมองสั่งการไปที่ระบบต่อมไร้ท่อ เพื่อหลั่งฮอร์โมนที่มีประโยชน์และมีอิทธิพลต่ออารมณ์และความรู้สึก

 

 

กลิ่นยังส่งผลต่อสมองส่วนที่เรียกว่า “ไฮโปทาลามัส” (Hypothalamus) ควบคุมสารเคมีและฮอร์โมนเพศ สมองส่วน Frontal Lobe ควบคุมความตั้งใจ สมาธิและความจำ รวมทั้ง Reticular System ช่วยผสมผสานการทำงานของร่างกายและจิตใจ นอกจากการใช้กลิ่นบำบัดแล้วยังมีแนวทางปฎิบัติในการดูแลตัวเองช่วงที่ต้องเผชิญกับสภาพอากาศที่ร้อนอบอ้าว

 

 

• หากรู้สึกหงุดหงิดหรือโมโห ลองเปลี่ยนอิริยาบถ ตั้งสมาธิ ฝึกลมหายใจเข้าออกลึกๆ ช้าๆ

 

• หลีกเลี่ยงการอยู่กลางแดดหรือสถานที่ที่มีความร้อนสูง และควรสวมเสื้อผ้าที่ใส่สบาย ให้อากาศถ่ายเทได้สะดวก

 

• ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ คือ วันละประมาณ 2 ลิตรครึ่ง เนื่องจากสมองมีน้ำเป็นส่วนประกอบถึงร้อยละ 80 หากขาดน้ำเพียงเล็กน้อยก็สามารถกระตุ้นให้ระดับฮอร์โมนความเครียดเพิ่มสูงขึ้นได้

 

• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายให้ครบ 5 หมู่ และหลีกเลี่ยงอาหารรสจัดหรือเผ็ดร้อน

 

• หากิจกรรมที่ผ่อนคลายทำยามว่าง เช่น เล่นโยคะ ว่ายน้ำ หรือออกไปตามสถานที่ต่างๆ

 

 

 

ที่มา 'ธัญ’ (THANN)