'นาวัลนี' คือใคร ทำไมทั่วโลกชี้หน้าว่า 'ปูตินคือฆาตกร'

การเสียชีวิตของอเล็กเซ นาวัลนี ผู้นำฝ่ายค้านรัสเซีย ที่เป็นหอกข้างแคร่คนสำคัญของประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ได้ก่อให้เกิดการประท้วงด้านหน้าสถานทูตรัสเซียในหลายประเทศทั่วยุโรป ไม่ว่าจะเป็นบาเซโลนาของเสปน กรุงลอนดอนของอังกฤษ มิวนิคและกรุงเบอร์ลินของเยอรมนี กรุงโรมของอิตาลี และอีกหลายประเทศ รวมถึงการประท้วงด้านหน้าอาคารสหประชาชาติในกรุงเจนีวาของสวิตเซอร์แลนด์ โดยผู้ประท้วงต่างพากันไว้อาลัย และยกย่องให้อเล็กเซ นาวัลนี เป็นเหมือนฮีโร่ ส่วนประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ถูกกล่าวหาว่าเป็นฆาตกร ที่ต้องรับผิดชอบต่อการตายที่เกิดขึ้น 

• 'นาวัลนี' คือใคร

อเล็กเซ นาวัลนี คือผู้นำฝ่ายค้านที่โด่งดังที่สุดของรัสเซีย เริ่มต้นเส้นทางอาชีพด้วยการเป็นทนายความที่มีชื่อเสียงด้วยการเปิดโปงการทุจริตคอร์รัปชันในหมู่ชนชั้นสูง และวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลรัสเซียว่าปกครองโดยเหล่ามิจฉาชีพและหัวขโมย 

เมื่อปี 2011 เกิดการประท้วงต่อต้านปูตินปะทุขึ้นมา หลังมีข้อกล่าวหาว่าการเลือกตั้งครั้งนั้นเต็มไปด้วยการฉ้อโกง นาวัลนีก็เป็นหนึ่งในผู้นำการประท้วงกลุ่มแรก ๆ ที่ถูกจับกุม พร้อมประณามปูตินว่าเป็นผู้สร้างระบบการปกครองที่เปราะบางและเอื้อต่อการทุจริตเพื่อแลกมาด้วยอำนาจ

ในปี 2020 นาวัลนีล้มป่วยกะทันหันขณะเดินทางไปต่างประเทศจนต้องเข้ารับการรักษาในเยอรมนี และพบว่าเขาได้รับสารพิษที่ส่งผลต่อระบบประสาท ชื่อว่า 'โนวิโชค' ซึ่งเป็นยาพิษที่พัฒนาขึ้นในสหภาพโซเวียต ขณะที่ปูตินปฏิเสธที่จะให้มีการสืบสวนต่อกรณีดังกล่าว

ที่ผ่านมารัฐบาลรัสเซียมองว่านาวัลนีเป็นพวกหัวรุนแรง และเป็นหุ่นเชิดของหน่วยข่าวกรองสหรัฐฯ ซึ่งพยายามจะหว่านเมล็ดพันธุ์แห่งการปฏิวัติให้รัสเซียอ่อนแอลงจนตกอยู่ใต้เงื้อมือของตะวันตก ทำให้เขาถูกควบคุมตัวนับครั้งไม่ถ้วนจากการจัดการชุมนุมในที่สาธารณะ และถูกดำเนินคดีซ้ำแล้วซ้ำเล่าในข้อกล่าวหาต่างๆ รวมถึงการทุจริต การยักยอกเงิน และการฉ้อโกง

จนกระทั่งปี 2023 ศาลในกรุงมอสโกมีคำพิพากษาลงโทษจำคุก 19 ปี จากความผิดที่เกี่ยวข้องกับแนวคิดหัวรุนแรง แต่นาวัลนีปฏิเสธกล่าวโทษว่าเป็นการดำเนินคดีที่มีเหตุจูงใจทางการเมือง  

• สาเหตุการเสียชีวิต

วันศุกร์ ที่ 16 กุมภาพันธ์ ที่ผ่านมา ทัณฑสถานรัสเซียได้ออกแถลงการณ์ว่า อเล็กเซ นาวัลนี วัย 47 ปี เสียชีวิตภายในเรือนจำแถบอาร์คติก เซอร์เคิล เนื่องจากรู้สึกไม่สบายตัวขณะกำลังเดินออกกำลังกายและเกิดอาการหมดสติ แม้ว่าหน่วยฉุกเฉินพยายามกู้ชีพแต่ไม่สำเร็จ โดยขณะนี้ยังอยู่ระหว่างการตรวจสอบหาสาเหตุการเสียชีวิต

อย่างไรก็ตาม กลุ่มชาวรัสเซียที่สนับสนุนนาวัลนีและต่อต้านรัฐบาล ไปจนถึงผู้นำและเจ้าหน้าที่ระดับสูงของชาติตะวันตกหลายประเทศ ล้วนพากันกล่าวโทษว่า ประธานาธิบดีปูตินและรัฐบาลรัสเซีย คือผู้ที่ต้องรับผิดชอบต่อการเสียชีวิตของนาวัลนี เพราะไม่ว่ารัฐบาลจะมีส่วนเกี่ยวข้องหรือไม่ แต่สิ่งที่ชัดเจนคือความล้มเหลวในการทำหน้าที่ดูแลนักโทษที่มีชื่อเสียงที่สุด

ขณะที่กระทรวงต่างประเทศของรัสเซียโต้แย้งว่า ตอนนี้ยังไม่ทราบผลการชันสูตร การที่ชาติตะวันตกออกมาด่วนสรุปและกล่าวหารัฐบาลรัสเซียถือเป็นการเปิดเผยธาตุแท้ของตัวเอง 

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญบางคนมองว่าแม้แต่ปูตินเองก็ไม่ต้องการให้นาวัลนีเสียชีวิตในช่วงเวลานี้ เพราะทำให้คะแนนนิยมของเขาตกอยู่ในความเสี่ยงมากขึ้น ขณะที่การเลือกตั้งครั้งถัดไปของรัสเซียกำลังจะมาถึงในอีกหนึ่งเดือนข้างหน้า