โศกนาฏกรรมซ้ำซาก สะท้อนเหมืองหยกเมียนมาไร้ควบคุมหลังรัฐประหาร

เหตุดินถล่มล่าสุดเป็นผลมาจากฝนตกหนัก ทำให้กองดินและเศษหินที่บริษัททำเหมืองขุดขึ้นมาทิ้งไว้ก่อนหน้านี้ และมีความสูงกว่า 150 เมตร เกิดการคลายตัวและพังทลายไหลลงมาตามหน้าผา ส่วนผู้เคราะห์ร้ายคาดว่าจะไม่ใช่คนงานเหมืองเพราะเหมืองปิดในช่วงฤดูฝน แต่น่าจะเป็นชาวบ้านแถวนั้นที่แอบเข้าไปขุดหาหินมีค่า ก่อนที่เหมืองจะกลับมาเปิด 

เหตุดินถล่มเกิดขึ้นเมื่อเวลาประมาณ 15.00 น.ตามเวลาท้องถิ่นของวันอาทิตย์ (13 สิงหาคม 2566) ตอกย้ำความอ่อนแอของมาตรการรักษาความปลอดภัยในพื้นที่เมืองผากั้น ที่เคยมีผู้สังเวยชีวิตไปเกือบ 300 คน จากอุบัติเหตุแบบเดียวกันเมื่อปีที่แล้ว การควบคุมดูแลการทำเหมืองในเมียนมายิ่งย่ำแย่ลงเรื่อย ๆ ภายใต้การปกครองของรัฐบาลทหารที่ยึดอำนาจผ่านการรัฐประหาร เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ปี 2564

เจ้าหน้าที่กู้ภัยเปิดเผยว่า กองดินที่ถล่มอยู่ในพื้นที่ทำเหมืองของบริษัท "Jade Leaf Co. Ltd." ที่หยุดดำเนินการเพราะฝนตกหนักในช่วงฤดูฝน ส่วนการค้นหาผู้เคราะห์ร้ายต้องเผชิญดินถล่มย่อย ๆ อย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดความล่าช้า คลิปวิดีโอหลังเกิดเหตุที่วิทยุเอเชียเสรี (RFA) นำมาเผยแพร่ แสดงให้เห็นกระแสน้ำสีน้ำตาลไหลเข้าซัดด้านข้างของตลิ่งและล้อมรอบเหมือง ขณะที่ผู้คนพากันชี้ไปที่ความเชี่ยวกรากของกระแสน้ำ และเนินดินสูงที่เหมือนหน้าผาสูงชัน 

นักประดาน้ำไม่สามารถเข้าไปในแอ่งน้ำในเหมืองได้ ในขณะที่ดินยังร่วงลงมาไม่หยุดและต้องอาศัยตะขอเกี่ยวไว้ที่เรือยนต์ เพื่อพาตัวเองเข้าไปค้นหาผู้สูญหายที่แอบเข้าไปขุดคุ้ยหาหินล้ำค่า ผู้รอดชีวิตคนหนึ่งบอกว่า เขาเกิดลางสังหรณ์ว่าจะเกิดเหตุร้ายตอนที่เห็นดินถล่มในพื้นที่ใกล้เคียง จึงตะโกนบอกคนอื่น ๆ ที่กำลังขุดกันอยู่ตรง "หน้าผา" ของเนินดิน แต่ไม่มีใครได้ยิน เขาจึงจำเป็นต้องหนีขึ้นที่สูงก่อนที่ภัยจะมาถึงตัว ส่วนคนที่เหลือก็ถูกกลืนไปกับดินที่ถล่มลงมาต่อหน้าต่อตาเขา 

มีผู้ได้รับบาดเจ็บคนละเล็กละน้อย แต่มีอยู่ 8 คน ที่ต้องเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาล ผู้เห็นเหตุการณ์อีกคนที่กำลังขุดหาหินล้ำค่าอยู่ใกล้กับจุดที่เกิดดินถล่ม บอกว่าเขารู้ว่ามีคนหายไปจำนวนมาก เพราะกระแสน้ำกำลังปั่นป่วน และพวกเขาไม่สามารถกลับขึ้นฝั่งได้ เพื่อนของเขาก็หายไป 5-6 คน 

วิน เย ตุน โฆษรัฐบาลทหารและรัฐมนตรีสังคมแห่งรัฐกะฉิ่น อ้างว่ามีคนสูญหายหรือบาดเจ็บแค่ 10 คน และทางการกำลังให้ความช่วยเหลือ ทั้งเรื่องการบรรเทาทุกข์และการรักษาพยาบาล 



โศกนาฎกรรมที่เกิดขึ้นได้ซ้ำรอยเหตุการณ์ที่เหมืองหยก "ไว ข่า" (Wai Khar) ในเมืองพ่ากั่น เมื่อปี 2565 ที่คนงานเหมืองแร่และพนักงานบริษัทเกือบ 80 คน เสียชีวิตจากอุบัติเหตุหลายครั้ง ภายในเหมืองที่ดำเนินการโดยบริษัท Myanmar National Co. and Shan Yoma Co เมื่อปีที่แล้ว 

ในยุคของรัฐบาลพรรคสันนิบาตแห่งชาติเพื่อประชาธิปไตย (National League for Democracy) หรือ NLD ได้สั่งให้ระงับการทำเหมืองหยกที่เมืองพ่ากั่น และใบอนุญาตทำเหมืองราว 90% ก็หมดอายุไปตั้งแต่สิ้นปี 2563 แล้ว แต่ชาวบ้านแถวนั้้นบอกว่า นับตั้งแต่เกิดรัฐประหาร พวกบริษัททำเหมืองก็กลับมาทำเหมืองแบบผิดกฎหมายกันอย่างเอิกเกริก และหลบเลี่ยงการตรวจสอบข้อเท็จจริง ด้วยการจ่าย "ภาษี" ให้องค์กรปลดปล่อยกะฉิ่น (Kachin Liberation Organization) ซึ่งเป็นกองกำลังกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่และรัฐบาลทหาร



อ่อง ไฮน์ มิน ส.ส.พรรค NLD ของเมืองพ่ากั่น ที่ได้รับเลือกตั้งเมื่อเดือนพฤศจิกายน ปี 2563 กล่าวว่าดินถล่มที่เกิดขึ้น มีสาเหตุมาจากน้ำฝนที่ซึมเข้าไปในเนินดินในช่วงฤดูฝน คนจำนวนมากไปขุดที่เหมืองในจุดที่เคยถูกขุดด้วยคนหรือเครื่องจักรมาก่อน และสามารถพังทลายได้ง่ายเมื่อเข้าไปขุดซ้ำอีก ฤดูฝนทำให้เนินดินอุ้มน้ำไว้มากจนทำให้เกิดหายนะได้ 

กลุ่มเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชน "Global Witness" ระบุเมื่อไม่นานมานี้ว่า เพราะความจนบังคับ ทำให้ชาวบ้านเกือบ 400,000 คน ในเมียนมา ต้องพึ่งพาการขุดหินล้ำค่าในพ่ากั่นเพื่อยังชีพ และส่วนใหญ่ต้องทนกับสภาพการทำงานที่ไม่ปลอดภัย