Feature & Lifestyle
04 มี.ค. 2569
เจาะลึกวิกฤตโรคอ้วนที่คุกคามคนทั่วโลก สอนวิธีคำนวณค่า BMI ประเมินความเสี่ยงด้วยตัวเอง พร้อมแนะสูตรปรับพฤติกรรมการกินและการออกกำลังกาย 3 ระดับเพื่อสุขภาพที่ยั่งยืน
ปัจจุบัน “โรคอ้วน” ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องรูปร่างหรือภาพลักษณ์อีกต่อไป แต่กลายเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพสำคัญของคนทั่วโลกที่กำลังเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง หลายประเทศกำลังเผชิญกับจำนวนประชากรที่มีภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนมากขึ้นทุกปี จนมีการคาดการณ์ว่าในอีกไม่กี่ทศวรรษข้างหน้า คนเกือบครึ่งโลกอาจมีภาวะน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วน
ประเทศไทยเองก็อยู่ในแนวโน้มเดียวกัน ผลสำรวจสุขภาพล่าสุดพบว่า คนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไปมีภาวะอ้วนเพิ่มสูงถึงเกือบครึ่งหนึ่งของประชากร และที่น่ากังวลคือ “วัยทำงาน” กลายเป็นกลุ่มหลักของปัญหานี้ ขณะเดียวกัน เด็กและเยาวชนก็เริ่มมีภาวะอ้วนมากขึ้น ซึ่งส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวตั้งแต่อายุยังน้อย
โรคอ้วนจึงไม่ใช่เรื่องเล็ก และไม่ใช่เรื่องของคนบางกลุ่มเท่านั้น แต่เป็นเรื่องของทุกคน
โรคอ้วนหมายถึง ภาวะที่ร่างกายมีการสะสมไขมันมากเกินความจำเป็น จนเริ่มส่งผลเสียต่อสุขภาพ
สิ่งสำคัญที่หลายคนยังเข้าใจผิดคือ
“อ้วนไม่ได้แปลว่าแข็งแรง”
แม้บางคนจะรู้สึกว่าตนเองยังทำงานได้ปกติ แต่ไขมันส่วนเกินภายในร่างกายอาจกำลังเพิ่มความเสี่ยงของโรคเรื้อรังโดยที่ยังไม่แสดงอาการทันที
โดยเฉพาะเด็กที่มีภาวะอ้วน มักมีแนวโน้มจะอ้วนต่อเนื่องไปจนถึงวัยผู้ใหญ่ ซึ่งทำให้ความเสี่ยงโรคต่าง ๆ เริ่มต้นเร็วขึ้นกว่าปกติ
โรคอ้วนถือเป็น “ปัจจัยเสี่ยงหลัก” ของกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของคนไทย ได้แก่
ปัญหาสำคัญคือ โรคเหล่านี้มักค่อย ๆ พัฒนาอย่างเงียบ ๆ จนกว่าจะเกิดภาวะแทรกซ้อนแล้วจึงเริ่มรู้ตัว
กล่าวง่าย ๆ คือ
โรคอ้วนไม่ใช่ปลายทาง แต่เป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาสุขภาพระยะยาว
หนึ่งในวิธีประเมินภาวะน้ำหนักตัวที่ใช้กันทั่วไปคือ ค่าดัชนีมวลกาย (BMI)
สูตรคำนวณ
ตัวอย่าง
น้ำหนัก 70 กก. สูง 1.70 เมตร
BMI = 70 ÷ (1.7 × 1.7) = 24.2
การแปลผลสำหรับคนเอเชีย
หากค่า BMI เริ่มเกินเกณฑ์ ควรเริ่มปรับพฤติกรรมทันที ไม่ต้องรอให้น้ำหนักเพิ่มมากกว่านี้
ข่าวดีคือ โรคอ้วนเป็นภาวะที่ ป้องกันและควบคุมได้ โดยไม่จำเป็นต้องใช้วิธีซับซ้อนหรือหักโหม
1. ปรับพฤติกรรมการกิน
แนวทางพื้นฐานที่ทำได้จริง ได้แก่
หลักสำคัญไม่ใช่ “อดอาหาร” แต่คือ กินให้สมดุลและพอดี
2. ขยับร่างกายให้มากขึ้นในแต่ละวัน
การออกกำลังกายไม่จำเป็นต้องเริ่มจากกิจกรรมหนักทันที เป้าหมายคือการเพิ่มการเผาผลาญพลังงานอย่างต่อเนื่อง
ควรออกกำลังกายอย่างน้อย
30 นาทีต่อวัน หรือรวมให้ได้ 150 นาทีต่อสัปดาห์
กิจกรรมสามารถแบ่งเป็น 3 ระดับ
ระดับเบา
ช่วยลดพฤติกรรมเนือยนิ่ง
ระดับปานกลาง
เริ่มมีเหงื่อและหัวใจเต้นเร็วขึ้น
ระดับหนัก
ช่วยเสริมความแข็งแรงของหัวใจ ปอด และกล้ามเนื้อ
สิ่งสำคัญคือ “ทำสม่ำเสมอ” มากกว่าทำหนักเพียงครั้งคราว
3. คนที่ยังไม่อ้วน ก็ต้องดูแลตัวเอง
หนึ่งในประเด็นที่มักถูกมองข้ามคือ
การป้องกันสำคัญกว่าการรักษา
ไม่ใช่เฉพาะคนอ้วนเท่านั้นที่ต้องลดน้ำหนัก แต่คนที่น้ำหนักปกติก็ควรรักษาสมดุลชีวิต เพราะเมื่อพฤติกรรมเปลี่ยน น้ำหนักสามารถเพิ่มขึ้นได้รวดเร็วโดยไม่รู้ตัว
วิถีชีวิตปัจจุบันเป็นตัวเร่งสำคัญของโรคอ้วน เช่น
ร่างกายมนุษย์ถูกออกแบบมาให้ “เคลื่อนไหว” แต่สังคมกลับทำให้เรา “อยู่นิ่ง” มากขึ้น
นี่จึงเป็นเหตุผลที่ต้องสร้างค่านิยมใหม่ด้านสุขภาพ ไม่ใช่แค่ลดน้ำหนักชั่วคราว แต่ปรับวิถีชีวิตระยะยาว
การควบคุมน้ำหนักไม่ได้ให้แค่รูปร่างที่ดี แต่ยังช่วย
สุขภาพที่ดีไม่ใช่ผลลัพธ์ระยะสั้น แต่เป็นการลงทุนกับอนาคตของตัวเอง
โรคอ้วนเป็นปัญหาที่ค่อย ๆ สะสม ไม่ได้เกิดขึ้นในวันเดียว และการแก้ไขก็ต้องเริ่มจากการเปลี่ยนแปลงทีละเล็กทีละน้อยเช่นกัน
การเลือกกินดีขึ้น เดินมากขึ้น หรือออกกำลังกายเพิ่มเพียงวันละเล็กน้อย อาจเป็นจุดเริ่มต้นของสุขภาพที่ยั่งยืน
เพราะในโลกที่มีผู้คนกว่า 8 พันล้านคน
เหตุผลในการดูแลสุขภาพของตัวเองอาจมีเพียงข้อเดียวก็พอ...
นั่นคือ “ชีวิตของคุณเอง”