PM2.5 เรารู้จักกันดี รู้วิธีป้องกันแล้ว…แต่วิธีบรรเทาอาการ คุณรู้หรือยัง?

เมื่อพูดถึงฝุ่น PM2.5 คนไทยแทบทุกคนคงคุ้นชื่อกันดี รู้ว่ามันอันตราย รู้ว่าควรสวมหน้ากากอนามัย เลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง และเช็กค่าฝุ่นก่อนออกจากบ้านอยู่เสมอ

แต่ในความเป็นจริง ต่อให้ระวังแค่ไหน หลายคนก็ยังหลีกเลี่ยงการสัมผัสฝุ่นไม่ได้ทั้งหมด และสิ่งที่มักถูกมองข้ามก็คือ “เมื่อร่างกายเริ่มมีอาการแล้ว เราควรดูแลและบรรเทาอาการอย่างไร”

PM2.5 คืออะไร และมาจากไหน

โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กรมการแพทย์ ระบุว่า ฝุ่น PM2.5 เป็นฝุ่นละอองขนาดเล็กที่สามารถพบได้ทั้งภายนอกและภายในอาคาร แหล่งกำเนิดภายนอกอาคารมักมาจากการเผาไหม้ทางการเกษตร การเผาไหม้ไม่สมบูรณ์ของเครื่องยนต์ดีเซลในยานพาหนะ และภาคอุตสาหกรรม ส่วนภายในอาคารอาจเกิดจากการทำอาหารที่มีการเผาไหม้ การสูบบุหรี่ หรือกิจกรรมที่ก่อให้เกิดควัน

ฝุ่นชนิดนี้มีขนาดเล็กมาก สามารถเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจลึกถึงถุงลมปอด และบางส่วนสามารถผ่านเข้าสู่กระแสเลือด ส่งผลกระทบต่อสุขภาพในระยะสั้นและระยะยาว

ผลกระทบของ PM2.5 ต่อสุขภาพหลายระบบ

หากสัมผัสฝุ่น PM2.5 ต่อเนื่องในปริมาณมาก อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคระบบทางเดินหายใจ เช่น หอบหืด ปอดอุดกั้นเรื้อรัง มะเร็งปอด รวมถึงโรคระบบหัวใจและหลอดเลือด เช่น โรคหัวใจขาดเลือด และโรคหลอดเลือดสมอง

นายแพทย์อัครฐาน จิตนุยานนท์ รองอธิบดีกรมการแพทย์ เปิดเผยว่า จากสถิติผู้ใช้บริการคลินิกมลพิษออนไลน์ พบอาการเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจมากที่สุดถึง 60% รองลงมาคือระบบทางตา 36% ระบบผิวหนัง 16% ระบบหัวใจและหลอดเลือด 10% และระบบหู คอ จมูก 5% สะท้อนให้เห็นว่า PM2.5 กระทบต่อร่างกายหลายระบบพร้อมกัน

วิธีบรรเทาอาการจาก PM2.5 ในระบบทางเดินหายใจ

อาการที่พบบ่อย ได้แก่ ไอ เจ็บคอ และระคายเคืองทางเดินหายใจ วิธีบรรเทาอาการคือการหลีกเลี่ยงการสัมผัสฝุ่นทั้งในและนอกบ้าน ลดอาหารรสจัด ของทอด ของมัน และดื่มน้ำอุ่นเป็นประจำ อาจเลือกดื่มน้ำขิง หรือน้ำมะนาวผสมน้ำผึ้ง เพื่อช่วยเพิ่มความชุ่มคอ

นอกจากนี้ ผลไม้รสเปรี้ยว เช่น มะนาว มะขามป้อม และสมุนไพรที่ช่วยบรรเทาอาการไอ เช่น เหง้าขิง ดีปลี สัปปะรด บ๊วย หรือมะแว้งเครือ รวมถึงการใช้ยาอมแก้ไอ การกลั้วคอด้วยน้ำอุ่นผสมเกลือ และการพักผ่อนให้เพียงพอ ล้วนช่วยลดอาการได้

วิธีบรรเทาอาการทางผิวหนังจากฝุ่น PM2.5

ฝุ่น PM2.5 สามารถกระตุ้นให้เกิดผื่น คัน และการระคายเคืองผิวหนังได้ โดยเฉพาะในผู้ที่มีผิวแพ้ง่าย แนวทางดูแลคือหลีกเลี่ยงการสัมผัสฝุ่นโดยตรง หากจำเป็นต้องออกนอกบ้านควรสวมเสื้อผ้าแขนยาวขายาว เมื่อกลับถึงบ้านควรอาบน้ำด้วยสบู่อ่อน ๆ และทาครีมบำรุงเพื่อเพิ่มความชุ่มชื้น

ไม่ควรแกะหรือเกาผิวหนัง หากมีอาการผื่นคันชัดเจน สามารถใช้ยาแก้แพ้หรือยาทาสเตียรอยด์ได้ภายใต้การดูแลของแพทย์

วิธีบรรเทาอาการทางตา เมื่อเผชิญ PM2.5

อาการที่พบบ่อยคือ แสบตา ระคายเคือง และน้ำตาไหล ควรใส่แว่นกันแดดหรือแว่นกันฝุ่นเมื่อออกจากบ้าน เพื่อป้องกันลมและฝุ่น หากมีฝุ่นเข้าตา ไม่ควรขยี้ตา ควรใช้น้ำตาเทียมหรือน้ำยาล้างตา หรือล้างตาด้วยน้ำเกลือหรือน้ำสะอาดอย่างเบามือ

คลินิกมลพิษออนไลน์ ทางเลือกดูแลสุขภาพในยุคฝุ่นสูง

นายแพทย์ปิยวัฒน์ เลาวหุตานนท์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กล่าวเสริมว่า ปัจจุบันทางโรงพยาบาลได้เปิดช่องทาง "คลินิกมลพิษออนไลน์" เพื่อให้บริการประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากฝุ่น PM2.5 โดยสามารถปรึกษาแพทย์ทางไกล (Telemedicine) ซึ่งแพทย์จะให้คำแนะนำ สั่งยา และส่งยาให้ถึงบ้านผ่านทางไปรษณีย์

ประชาชนสามารถเข้าใช้งานได้ที่ https://pollutionclinic.nopparat.go.th หรือเพิ่มเพื่อนใน Line ที่ @pm2.5 เพื่อรับข้อมูลความรู้และวิดีโอแนะนำการดูแลสุขภาพ เพื่อให้เราสามารถใช้ชีวิตร่วมกับฝุ่นได้อย่างปลอดภัยที่สุด