บันเทิง
นายสมพงษ์ พละสูรย์ ปราชน์แห่งแดนอีสาน ผู้เขียนนิยายดังสะท้อนสังคมเรื่อง ครูบ้านนอก เจ้าของนามปากกา "ครูคำหมาน คนไค" ได้เสียชีวิตอย่างสงบ ในวัย 79 ปี เมื่อเวลา 15.59 น. ของ วันเสาร์ที่ 10 ธันวาคม โดยมีพิธีรดน้ำศพ ที่ศาลา 9 วัดตรีทศเทพ และสวดอภิธรรมคืนแรก เมื่อวานนี้ ท่ามกลางความเสียใจของครอบครัว เพื่อนฝูง และบรรดาลูกศิษย์ สมพงษ์ พละสูรย์ เกิดเมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2480 ที่บ้านดอนเมย ตำบลนาจิก อำเภออำนาจเจริญ จังหวัดอุบลราชธานี (ปัจจุบันเป็นจังหวัดอำนาจเจริญ) หลังจากจบการศึกษาจากโรงเรียนเบญจะมะมหาราช จังหวัดอุบลราชธานีแล้วได้รับการคัดเลือกให้เป็นนักเรียนทุนเข้ามาเรียนต่อที่โรงเรียนฝึกหัดครูบ้านสมเด็จเจ้าพระยา ธนบุรี จนสำเร็จชั้นประกาศนียบัตรวิชาการศึกษาชั้นสูง จากนั้นเข้าศึกษาต่อระดับปริญญาตรีวิทยาลัยวิชาการศึกษาประสานมิตร กรุงเทพฯ และบินลัดฟ้าไปศึกษาระดับปริญญาโทที่ colorado State Calleege รัฐโคโลราโด สหรัฐอเมริกา โดยมีภรรยาคู่ชีวิต อาจารย์ สายันต์ พละสูรย์ คอยเป็นแรงผลักดันสำคัญหลังจากได้พบกันเมื่อครั้งไปเรียนต่อ ครูคำมหาน เข้ารับราชการเป็นครูประชาบาลที่บ้านเกิด ก่อนที่จะโอนเข้ามาทำงานเป็นศึกษานิเทศก์ กรมสามัญศึกษา เขตการศึกษา 10 และดำรงตำแหน่งนักวิชาการกรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ ตำแหน่งสุดท้ายก่อนที่จะเกษียณอายุราชการคือที่ปรึกษษฝ่ายวิชาการประชาสัมพันธ์ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ นอกจากนี้ยังเป็นอาจารย์พิเศษและเป็นวิทยากรรับเชิญในหน่วยงานทางการศึกษาทั้งในท้องถิ่นและระดับประเทศ และในด้านการศึกษานี่เอง คือสิ่งที่ ครูบ้านนอกคนนี้ ทุ่มเททั้งชีวิตเพื่อเขียนหลักสูตร รูปแบบการเรียนการสอน หรือ คำแนะนำสำหรับครู หวังจะให้เกิดเป็นรูปธรรมในระบบการศึกษาไทย ไม่ใช่เอะอะก็เปลี่ยนหลักสูตร เปลี่ยนเนื้อหา การเรียน โดยมองข้ามวิธีการสอนของคุณครูไป
นอกจากบทบาทครูแล้ว คำหมาน คนไค ยังใช้ความสามารถในด้านการเขียน เพื่อสะท้อนสังคม ผ่าน เขียน เรื่องสั้น, เรื่องยาว,บทกวี, บทความ ผลงานเด่น เช่น จดหมายจากครูบ้านนอก, บักสีเด๋อ, บันทึกของครูประชาบาล, หักอกศึกษา, ครูบ้านนอก, ประสาครูภูธร, นิทานเสียวสวาท ฯลฯ
"ครูบ้านนอก" ถูกนำมาสร้างเป็น เป็นภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2521 กำกับโดยสุรสีห์ ผาธรรม สะท้อนปัญหาสังคมในชนบทภาคอีสาน ครูหนุ่มสาวที่เพิ่งจบใหม่จากวิทยาลัยครู และเดินทางไปสอนหนังสือในถิ่นทุรกันดาร แสดงให้เห็นวิถีการดำเนินชีวิตความเป็นอยู่แบบเก่าของชาวชนบทในภาคอีสาน และปัญหาความขัดแย้งกับผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่นเข้าฉายครั้งแรกวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2521 ที่โรงหนังศาลาเฉลิมไทย ภาพยนตร์ประสบความสำเร็จ ได้รายได้ถึง 9 ล้านบาท ได้รับความชื่นชมจากนักวิจารณ์ และถูกนำไปฉายยังต่างประเทศ ได้รับรางวัลภาพยนตร์สร้างสรรค์ และรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยม จากประเทศรัสเซีย
ในปี พ.ศ. 2552 สุรสีห์ ผาธรรมได้นำภาพยนตร์กลับมาสร้างใหม่โดย สหมงคลฟิล์ม ออกฉายในวันครู 14 มกราคม พ.ศ. 2553 แต่เนื่องจากมีปัญหาเรื่องลิขสิทธิ์จึงเปลี่ยนชื่อเป็น ครูบ้านนอก บ้านหนองฮีใหญ่"กำหนดการ สวดพระอภิธรรม ของครู ครูคำหมาน คนไค จะมีไปจนถึงวันที่ 17 ธันวาคม 2559 ที่ศาลา 9 วัดตรีทศเทพ ก่อนจะ มี พิธีพระราชทานเพลิงศพ วันที่ 18 ธันวาคม 2559 เวลา 14 นาฬิกา
