โขน วัฒนธรรมร่วมอุษาคเนย์

หลังจากเกิดกรณีถกเถียงประเด็นที่ชาวกัมพูชาหลายรายได้โพสต์ภาพและข้อความผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวต่อต้านประเทศไทยขึ้นทะเบียนโขนเป็นมรดกโลกด้านศิลปะวัฒนธรรมโดยอ้างว่าโขนเป็นของกัมพูชาไม่ใช่ของไทย ซึ่งกระทรวงวัฒนธรรมกัมพูชาได้เริ่มกระบวนการยื่นเรื่องให้องค์การยูเนสโกรับรองศิลปะวัฒนธรรมบางส่วนของประเทศเป็นมรดกโลก รวมถึงการแสดงละครโขน เมื่อปีที่ผ่านมา

นายกรัฐมนตรีฮุน เซน แห่งกัมพูชา ได้ออกมาโพสต์เฟซบุ๊ก ระบุว่า กระทรวงวัฒนธรรมกัมพูชาเตรียมเสนอให้ละครโขนกัมพูชาเข้าสู่การพิจารณาของยูเนสโก ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก พร้อมกันนี้ ก็เตรียมยื่นคัดค้านความเคลื่อนไหวของทางการไทยที่จะเสนอให้การแสดงละครโขนเป็นมรดกโลก

ก่อนหน้านี้เว็บไซต์สำนักข่าวพนมเปญโพสต์ของกัมพูชา รายงานอ้างข้อมูลจากสื่อในไทยว่า ทางการไทยได้เสนอขึ้นทะเบียนการแสดงละครโขนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมต่อยูเนสโกแล้วสื่อรายนี้ระบุด้วยว่าละครโขนของกัมพูชานั้นมาจากการแสดงในเรื่องรามเกียรติ์ ซึ่งเป็นวรรณคดีที่มีรากฐานมาจากมหากาพย์รามายณะในภาษาสันสกฤตและเชื่อว่าโขนราชสำนักของไทยมีรากมาจากกัมพูชา

ด้านครูมืด ประสาท ทองอร่าม ศิลปินด้านโขนละคร และผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมไทยจากกรมศิลปากร ก็ยอมรับว่าประเด็นนี้เป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อน เพราะมีประเด็นอื่นๆที่เข้ามาเกี่ยวข้องอีกมากทั้ง การเมือง เศรษฐกิจ สังคม และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ อย่างจุดเริ่มต้นของโขนไทยมาจากรากเหง้าของอินเดียและอินเดียเองก็ไม่มีการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก และก็ไม่มีปัญหาเหมือนในขณะนี้ จึงไม่อยากให้มองว่าเป็นเรื่องของความขัดแย้งหรือตั้งคำถามว่าใครเป็นเจ้าของที่แท้จริง

ด้านนักแสดงโขนผู้ที่มีบทบาทและมีส่วนเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ กลับเป็นบุคคลที่เข้าใจเรื่องนี้เป็นอย่างมากวิรัช ศรีพงษ์ และ กันต์ จามรมาน นักแสดงตัวพระบอกว่า เรื่องนี้ทุกคนต้องใจเย็นๆและหันหน้ามาคุยกันจะดีกว่าเพราะทุกสิ่งทุกอย่างมีหลักฐานที่เป็นเครื่องยืนยัน และพิสูจน์ได้ ไม่อยากให้กลายเป็นปัญหาที่จะต้องมาทะเลาะกัน

ส่วนทางด้านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เปิดเผยว่า การที่กัมพูชาได้เสนอให้โขนขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกนั้นไม่ได้มีผลกระทบกับไทย เพราะปกติการขึ้นทะเบียนหลายประเทศคล้ายกันก็สามารถทำได้ เช่นอแทงโก้ ก็มีการขึ้นทะเบียนทั้งของ อุรุกวัย เปรู และอาร์เจนติน่า ซึ่งตอนนี้ทางกระทรวงวัฒนธรรมก็ยังไม่มีแนวคิดที่จะนำโขนมาขึ้นทะเบียนเพราะขณะนี้ไทยกำลังดำเนินการขอขึ้นทะเบียนเรื่อง อาหารไทย มวยไทย มโนห์รา และโขนตามลำดับแต่ในความรู้สึกของประชาชนคนไทย หรือชาวบ้านทั่วไปกลับมองว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องที่สำคัญที่ไม่ควรมองข้ามรู้สึกรักและหวงแหนโขนเพราะอยู่คู่กับคนไทยมายาวนาน บอกว่า ยังไงโขนก็คือของๆประเทศไทย

และนอกจากนี้บุคคลที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับโขนก็วอนให้ประชาชนคนไทยหันมาดูแลและอนุรักษ์โขนไทย ให้คงอยู่ ไม่ใช่เพียงแค่หากเป็นประเด็นค่อยลุกขึ้นมาแสดงความเป็นเจ้าของสำหรับเรื่องนี้จะจบลงอย่างไร คงต้องติดตามกันต่อไป เพราะเชื่อว่าทั้งสองประเทศคงไม่มีใครอยากให้จบลงด้วยการเกิดเป็นข้อพิพาทระหว่างประเทศอย่างแน่นอน

ลัพธวิทธ์ประกอบผล ถ่ายภาพ

กัณฐ์ทัพ เลิศฤทธิ์ เนชั่นทีวีรายงาน