ทำความรู้จัก "ค่าFt" ตัวแปรค่าไฟแพง ก่อนปรับขึ้นอีกครั้งในเดือนหน้า

กลายเป็นประเด็นร้อนแรงของสังคมทันที ที่บิลค่าไฟของเดือนเมษายนปรากฏ ถึงราคามหาโหด ที่พบว่าส่วนใหญ่ปรับเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัวแม้จะใช้ไฟเท่าเดิม!  โดยปกติแล้วอัตราค่าไฟนั้น จะประกอบด้วยกัน 3 ส่วน ได้แก่ ค่าไฟฐาน(ตามประเภทการใช้งาน) ค่าไฟฟ้าผันแปร (ค่าFt) และ ภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งทุกครั้งที่ค่าไฟเพิ่มขึ้นนั้นค่า Ft จะตกเป็นจำเลยที่สังคมจับจ้องมากที่สุด

ค่า Ft คืออะไร ทำไมคนใช้ไฟต้องจ่าย

สูตรคำนวณอัตราค่าไฟฟ้าโดยอัตโนมัติ หรือค่าไฟฟ้าผันแปร  เรียกกันสั้นๆ ว่า ค่า Ft  เดิมย่อมาจาก “Float time”  หมายถึงการลอยค่าของต้นทุนการผลิตไฟฟ้า ที่ไม่สามารถควบคุมได้ เช่น ราคาเชื้อเพลิง อัตราเงินเฟ้อ และ อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ เป็นต้น ซึ่งที่ผ่านมาได้มีการปรับปรุงสูตรการคำนวณอยู่หลายครั้ง จนล่าสุดในเดือนตุลาคม ปี 2548 เป็นต้นมา

ได้มีการเปลี่ยนแปลงปัจจัย ที่ใช้ในการคำนวณสูตร Ft ให้คงเหลือเพียงต้นทุนค่าเชื้อเพลิง ที่ใช้ในการผลิตไฟฟ้า และ ค่าซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตเอกชน และ ประเทศเพื่อนบ้าน ที่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ไม่สามารถควบคุมได้ ทำให้ปัจจุบันค่า Ft  ย่อมาจากคำว่า  “Fuel Adjustment Charge (at the given time)” แทน

โดยค่า Ft จะถูกปรับขึ้นลงภายใต้การพิจารณาของ สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน หรือ กกพ. เพื่อสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของต้นทุน ที่อยู่นอกเหนือการควบคุมของการไฟฟ้า สร้างความเป็นธรรมกับผู้ใช้ไฟฟ้า โดยจะมีการพิจารณาทุกๆ 4 เดือน

ส่องค่า Ft ย้อนหลัง 5 งวด ปรับเพิ่มแบบก้าวกระโดด

เมื่อย้อนดูการปรับค่า Ft ก็พบว่า มีการปรับขึ้นอย่างก้าวกระโดดตั้งแต่งวด พ.ค.- ส.ค. 65  โดยปรับเพิ่มขึ้นจาก 1.39 สตางค์ต่อหน่วย ในงวดม.ค.-เม.ย. 65 เป็น 24.77 สตางค์ต่อหน่วย  โดย กกพ.ระบุว่า ต้นทุนเชื้อเพลิงที่ใช้ผลิตไฟฟ้ามีความผันผวนและมีราคาสูงขึ้น อันเนื่องมาจากราคาเชื้อเพลิง โดยเฉพาะราคาก๊าซธรรมชาติ ซึ่งเป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้า ปรับตัวสูงขึ้นตามราคาน้ำมันในตลาดโลก ที่เพิ่มขึ้นจากระดับ 72.6 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล มาเป็น 83.5 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล จากวิกฤตสงครามยูเครน - รัสเซีย จึงส่งผลให้ค่า Ft เพิ่มสูงขึ้นมาก
 

โดยหากคำนวณตามจริงจะต้องมีการปรับค่า FT สูงถึง 129.91 สตางค์ต่อหน่วย  แต่เพื่อแบ่งเบาภาระประชาชน จึงปรับขึ้นแบบขั้นบันได แต่ก็ตรึงไว้ได้เพียงงวดเดียวเท่านั้น เพราะในงวด ก.ย.- ธ.ค. 65 ค่า Ft ก็พุ่งขึ้นไปถึง 93.43 สตางค์ต่อหน่วย จากสัดส่วน การนำเข้าก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) มาผลิตไฟฟ้ามีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น และ มีราคาสูง รวมถึง อัตราแลกเปลี่ยนมีแนวโน้ม อ่อนค่าลง ก่อนจะตรึงราคามาจนถึงงวด ม.ค.- เม.ย. 66 และ จะปรับขึ้นอีกครั้งในในงวด พ.ค.- ส.ค. 66  เป็น 98.27 สตางค์ต่อหน่วย

เอกชน ชี้สูตรคำนวณ 4 เดือนครั้งไม่อัปเดต

นายอิศเรศ รัตนดิลก ณ ภูเก็ต รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) กล่าวว่า ในช่วงที่ผ่านมาราคาพลังงานค่อนข้างมีความผันผวนสูงทำให้การใช้สูตรการคำนวณค่าFt เดิมไม่อัปเดตต่อสถานการณ์ อย่างเช่นงวดล่าสุด พ.ค.- ส.ค. 66  รัฐบาลกลับใช้ตัวเลขสมมุติฐาน ตัวเลขของเดือน ม.ค. 66 ซึ่งไม่สอดคล้องกับภาวะขาลงของราคาพลังงานโลก  ทำให้คนไทยต้องแบกรับภาระค่า Ft  ที่สูงเกินจริง

“ในช่วงพลังงาน และ เศรษฐกิจโลก ผันผวน  กกพ. ควร เปลี่ยนการพิจารณา จาก 3 งวดต่อปี หรือ งวดละ 4 เดือน เป็น 6 งวดต่อปี หรือ ทุก 2 เดือน เพื่อสะท้อนต้นทุนค่าไฟฟ้าที่แท้จริง ได้รวดเร็ว แม่นยำ มากขึ้น” นายอิศเรศ กล่าว

อย่างไรก็ตามที่ผ่านมาภาคเอกชนได้มีความพยายามยื่นหนังสือให้กับ คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ หรือ กพช. ที่มี พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เป็นประธาน เพื่อขอให้ทบทวนค่าFt งวด พ.ค.- ส.ค. 66 ใหม่อีกครั้ง แต่ยังไม่มีความเคลื่อนไหวในการแก้ไขตามข้อเสนอแต่อย่างใด