background-defaultbackground-default
เปิดเบื้องหลัง ทำไม"ข้าวไทย"ไม่หอม หล่นอันดับเสียแชมป์ให้"กัมพูชา"  

"ข้าวหอมมะลิ 105" ถูก "ผกาลำดวน" ข้าวหอมมะลิจากกัมพูชา ผงาดขึ้นบัลลังก์แชมป์ข้าวโลก ทำไม"ข้าวหอม" ไทยถึงหล่นอันดับ "ขุนเกษตร" อาสาหาคำตอบ ไขข้อข้องใจ

เกาะติดข่าวสาร >> Nation Online
logoline

 

เรื่องความหอมกลายเป็นประเด็นตัดสินแพ้ชนะการประกวดข้าวที่ดีที่สุดในโลกที่จัดขึ้นเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายนที่ผ่านมาที่จังหวัด ภูเก็ต เมื่อ"ข้าวหอมมะลิ 105" ถูก "ผกาลำดวน" ข้าวหอมมะลิจากกัมพูชา ปล่อยหมัดเด็ด โชยกลิ่นหอม ถูกใจกรรมการผู้ตัดสิน เฉือนชนะไปแบบเฉียดฉิว เพียงหนึ่งคะแนน

 

เรื่องความหอมของข้าว ผู้บริโภคหลายคนบ่นเป็นเสียงเดียวกันว่า ข้าวทุกวันนี้ทำไมไม่หอมเหมือนในอดีตที่หุ่งข้าวที ส่งกลิ่นหอมฟุ้งยั่วยวนให้น้ำลายไหล บางคนบอกไม่แปลกที่ไทยจะแพ้เพราะความหอม

 

เปิดเบื้องหลัง ทำไม"ข้าวไทย"ไม่หอม หล่นอันดับเสียแชมป์ให้"กัมพูชา"  

 

"ข้าวหอมมะลิไทย"ที่มีชื่อเสียงในการส่งออกมากที่สุด คือ "พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105" รองลงมาคือ "กข15" โดยเฉพาะนางเอกตลอดกาล คือ "พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105" ครองความนิยมในใจของผู้บริโภคมานาน 60 ปี นับตั้งแต่ผ่านการรับรองพันธุ์ 

เปิดเบื้องหลัง ทำไม"ข้าวไทย"ไม่หอม หล่นอันดับเสียแชมป์ให้"กัมพูชา"  

 

นอกจากรูปลักษณ์ที่เป็นข้าวสุกขาว นุ่มแล้ว ยังมีเสน่ห์ความหอมที่เป็นเอกลักษณ์ แม้มีพันธุ์ข้าวหอมใหม่ๆ รับรองพันธุ์ แต่ก็ยังไม่อาจเทียบเท่า ทว่าในระยะหลังปัญหาข้าวหอมมะลินั้น มักจะมีคำถามว่า "ทำไมข้าวหอมในปัจจุบันน้อยลง?" จนสาวลึกไปจนถึง "เมล็ดพันธุ์ข้าวที่ใช้ปลูกมีคุณภาพดีเหมือนเดิมหรือไม่?"

 

 "นายณัฏฐกิตติ์ ของทิพย์"  อธิบดีกรมการข้าว

 

ในเรื่องนี้  "นายณัฏฐกิตติ์ ของทิพย์"  อธิบดีกรมการข้าว ได้ไขข้อข้องใจ ดังนี้   

 

ประเด็นแรก คุณภาพของเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมมะลิที่ปลูกในปัจจุบัน กรมการข้าวมีงานวิจัยเรื่องความหอมข้าวขาวดอกมะลิ 105 ยืนยันแล้วว่าพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 เมล็ดพันธุ์แท้จาก"กรมการข้าว" ไม่พบว่ามีความแปรปรวนของลักษณะสรีระและทางพันธุกรรม รวมทั้งลักษณะทางการการเกษตรแต่อย่างใด และได้พิสูจน์ความหอมแล้วยังมีความหอมเหมือนเดิมไม่น้อยลง


ประเด็นที่สอง ปัญหาความหอมของข้าวที่ลดลง จากงานวิจัยที่ทำการศึกษา พบว่าคุณภาพเมล็ดทั้งทางด้านกายภาพ เคมี และความหอมของ"พันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105" และ "กข15" ที่ปลูกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือตอนบนมีความแปรปรวน โดยเฉพาะความหอม ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยทางด้านสิ่งแวดล้อมและการจัดการในแปลงนาและการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว

 

เปิดเบื้องหลัง ทำไม"ข้าวไทย"ไม่หอม หล่นอันดับเสียแชมป์ให้"กัมพูชา"  

 

นั่นเป็นเพราะ "พันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105" เป็นพันธุ์ที่ได้จากการคัดเลือกจากพันธุ์พื้นเมืองที่ปรับตัวได้ดีในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือตอนบน เป็นข้าวไวต่อช่วงแสง ต้นสูง ฟางข้าวอ่อนล้มได้ง่าย 
 

ดังนั้น จึงเหมาะที่จะปลูกในพื้นที่ดินทรายมีความอุดมสมบูรณ์ของดินต่ำในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทำให้ในช่วงข้าวออกดอกซึ่งเป็นระยะที่ข้าวสะสมแป้งน้ำในนาจะซึมลงใต้ดิน ทำให้น้ำไม่ขังแปลง เกิดสภาวะที่เหมาะสมต่อการสร้างสารหอมระเหย 2 AP (2-Acetyl-1-Pyrroline) จึงทำให้ "พันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105" มีความหอมมาก อีกทั้งในช่วงข้าวสะสมแป้งเป็นช่วงฤดูหนาวอากาศเย็น หากปีใดมีอากาศเย็น (อุณหภูมิ 20 – 25 องศาเซลเซียส) ในช่วงระยะเวลายาวนานจะทำให้สารหอมระเหยในข้าวจะคงอยู่ในเมล็ดข้าวได้มาก ผลผลิตข้าวปีนั้นจะหอมมากกว่าปีที่มีอากาศร้อน

 

เปิดเบื้องหลัง ทำไม"ข้าวไทย"ไม่หอม หล่นอันดับเสียแชมป์ให้"กัมพูชา"  

 

แล้วเราจะมีการจัดการปลูกข้าวหอมให้มีคุณภาพและความหอมที่ดีที่สุดอย่างไร เรื่องนี้ "ท่านอธิบดีกรมการข้าว" มีคำตอบว่า

 

1.การจัดการน้ำ การระบายน้ำออกจากแปลงนาหลังระยะออกดอก 7 วัน จะทำให้การสร้างสารหอมระเหยสูงขึ้น คุณภาพการสี และคุณภาพหุงต้มรับประทานดีขึ้น

 

2. การจัดการธาตุอาหารในดิน ธาตุหลัก ได้แก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแตสเซียม และธาตุรอง ได้แก่ แคลเซียม ซัลเฟอร์ แมงกานีส และแมกนีสเซียม ที่เหมาะสมตามความต้องการของแต่ละชุดดิน จะทำให้ข้าวสร้างสารหอมระเหยสูงขึ้น

 

3. การจัดการหลังการเก็บเกี่ยวเพื่อช่วยรักษาความหอม ต้องเก็บเกี่ยวข้าวในระยะพลับพลึง คือระยะ 25-30 วันหลังออกดอก 

 

4. การจัดการเก็บรักษาข้าวสาร เพื่อช่วยรักษาความหอมข้าวให้นานขึ้น โดยสภาพปกติเก็บควรเก็บข้าวสารไม่เกิน 5 เดือน หากเป็นไปได้เก็บในที่ที่สามารถควบคุมอุณหภูมิ 20-25 องศาเซลเซียส จะเก็บได้ยาวนานกว่าสภาพปกติและคงคุณภาพที่ดีกว่า

 

เปิดเบื้องหลัง ทำไม"ข้าวไทย"ไม่หอม หล่นอันดับเสียแชมป์ให้"กัมพูชา"  

 

ไขข้อข้องใจเรื่องความหอมแล้ว มาดูสถานการณ์ปัจจุบัน "อธิบดีกรมการข้าว" ได้มอบหมายให้ศูนย์วิจัยข้าวและศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวที่อยู่ในพื้นที่ได้ทำความเข้าใจกับเกษตรกรในการปลูกข้าวหอมมะลิให้ได้คุณภาพ ตั้งแต่การใช้เมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพ จนกระทั่งถึงกระบวนการเก็บเกี่ยว ซึ่งล้วนแล้วแต่มีผลต่อปัจจัยความหอมของข้าวทั้งสิ้น


ส่วนคำถามว่าสถานการณ์ผลิต"ข้าวหอมมะลิ"ปัจจุบันนี้ เอื้อต่อการรักษาคุณภาพความหอมหรือไม่ เนื่องจากมีข้อสังเกตว่ากระบวนการผลิตข้าวในปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงแตกต่างจากในอดีตหลายด้าน โดยเฉพาะการนำเครื่องเกี่ยวนวดมาใช้ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมากขึ้น ทำให้ข้าวที่เกี่ยวได้มีความชื้นสูงกว่าการเกี่ยวด้วยมือและตากให้แห้งก่อนนำเข้าโรงสี ในขณะที่ข้าวที่ได้จากเครื่องเกี่ยวนวดจะต้องนำไปลดความชื้นอย่างถูกต้องและรวดเร็ว จึงจะทำให้คุณภาพที่ดีได้มาตรฐาน 


ดังนั้น ความหอมของ "ข้าวหอมมะลิ" ในปัจจุบันต้องผ่านกระบวนการอบลดความชื้น จึงทำให้มีโอกาสที่จะมีแนวโน้มทำให้ความหอมน้อยลงไปจากกระบวนการผลิตข้าวแบบดั้งเดิม

 

เปิดเบื้องหลัง ทำไม"ข้าวไทย"ไม่หอม หล่นอันดับเสียแชมป์ให้"กัมพูชา"  

ในปี 2566 "กรมการข้าว" ได้มอบหมายให้กองเมล็ดพันธุ์ข้าว ดำเนินการจัดทำโครงการส่งเสริมการเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์ข้าว ปี 2566 ซึ่งจากข้อมูลที่ผ่านมา ถึงแม้ว่าประเทศไทยจะเป็นผู้ส่งออกข้าวคุณภาพดีเป็นอันดับต้นๆของโลก แต่ผลผลิตข้าวอยู่ในเกณฑ์ที่ต่ำ เฉลี่ยเพียง 353 กิโลกรัมต่อไร่ สาเหตุหนึ่ง มาจากการใช้เมล็ดพันธุ์ข้าว ที่ชาวนาเก็บไว้ใช้เองหลายรอบ มีคุณภาพต่ำลง การที่จะปลูกข้าวให้ได้ผลผลิตดี มีปัจจัยหลายอย่างทั้งคุณภาพของดิน ปริมาณน้ำ และเทคโนโลยี 
 

แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ พันธุ์ดีที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ซึ่งให้ผลผลิตเฉลี่ยสูง ต้านทานต่อโรคและแมลงศัตรูพืช และได้เมล็ดพันธุ์ข้าวที่มีคุณภาพดีตรงตามความต้องการของตลาด ปัญหาสำคัญที่พบและเป็นปัญหาเร่งด่วนในปัจจุบันเพราะมีผลโดยตรงต่อปริมาณและคุณภาพข้าวไทย ก็คือ ชาวนาขาดแคลนเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดีชาวนามักจะใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวที่เก็บไว้ใชเองต่อเนื่องกันหลายปีส่งผลให้ผลผลิตทั้งปริมาณและคุณภาพต่ำ จากสาเหตุมีข้าวแดงและพันธุ์อื่นปนทำให้ไม่สามารถแข่งขันกับประเทศคู่แข่งได้ 


"กรมการข้าว" จึงเห็นสมควรส่งเสริมให้เกษตรกรเปลี่ยนไปใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดีที่ผลิตและจำหน่ายโดยศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวเพื่อยกระดับปริมาณและคุณภาพผลผลิตข้าวให้สามารถแข่งขันในตลาดโลกได้
 

วันนี้..."ข้าวหอมมะลิไทย" นางเอกตลอดกาลของเราแพ้"ผกาลำดวน"  แต่แพ้แค่วันนี้เท่านั้น "กรมการข้าว"พร้อมที่จะสนับสนุนให้ชาวนาได้ผลิตข้าวคุณภาพออกสู่ตลาดเป็นที่ยอมรับของผู้บริโภคทั้งภายในและภายนอกประเทศ

 

เปิดเบื้องหลัง ทำไม"ข้าวไทย"ไม่หอม หล่นอันดับเสียแชมป์ให้"กัมพูชา"  

logo-pwa

เพิ่ม NationTV

ลงในหน้าจอหลักของคุณ

ติดตั้ง
ปิด