Nation Story
16 ก.ย. 2569 | กองบรรณาธิการ Nation STORY
สงครามในตะวันออกกลางที่เริ่มต้นจากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ อิสราเอล และอิหร่านที่ยืดเยื้อ ได้ทุบอุปทานพลังงานจนอ่วม และกำลังจุดชนวนให้ประชาชนทั่วโลกลงถนนประท้วง!
วิกฤตพลังงานกำลังกลายเป็น "ระเบิดเวลา" ลูกใหม่ที่ปะทุขึ้นในหลายประเทศทั่วโลก ประชาชนพากันลงถนนประท้วงเพื่อแสดงความไม่พอใจต่อราคาเชื้อเพลิงที่พุ่งสูงขึ้น และปัญหาการตัดกระแสไฟฟ้าเป็นระยะ
ต้นตอสำคัญมาจากสงครามระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน ที่ยืดเยื้อมานานหลายเดือน ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบดีดตัวกลับขึ้นไปอยู่เหนือระดับ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลอีกครั้ง เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา หลังจากสหรัฐฯ เปิดฉากโจมตีเรือบรรทุกน้ำมันของอิหร่านในอ่าวเปอร์เซีย ประกอบกับสถานการณ์การสู้รบในเยเมนที่ปะทุขึ้นใหม่ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อเส้นทางเดินเรือบริเวณ "ช่องแคบเอล-มันเดบ" (Bab el-Mandeb) จุดยุทธศาสตร์สำคัญทางทะเลที่เชื่อมระหว่างทะเลแดงกับอ่าวเอเดนและมหาสมุทรอินเดีย
สำหรับ สหรัฐอเมริกา สถานการณ์นี้ส่งผลให้ราคาเชื้อเพลิงปรับตัวสูงขึ้น และสร้างความกังวลอย่างหนักแก่ครัวเรือนที่ต้องพึ่งพาน้ำมันทำความร้อนในช่วงฤดูหนาว โดยนักวิเคราะห์คาดการณ์ว่าราคาอาจพุ่งสูงขึ้นถึง 30% ท่ามกลางภาวะสงครามกับอิหร่าน
แต่ในกลุ่มประเทศที่มีฐานะทางเศรษฐกิจด้อยกว่า ผลกระทบต่อสถานะทางการเงินของประเทศและกำลังซื้อของประชาชนนั้นรุนแรงยิ่งกว่ามาก และเริ่มทำให้ความอดทนของประชาชนที่มีต่อสถานการณ์นี้ "ลดน้อยลงไปทุกที" ความโกรธแค้นของผู้คนที่ไม่สามารถแบกรับภาระค่าใช้จ่ายด้านพลังงานเพิ่มขึ้นทวีคูณ ส่งผลกระทบต่อทั้งการเดินทางไปทำงาน การดำเนินธุรกิจ และการให้บริการที่จำเป็นต่างๆ
การปรับขึ้นราคาเชื้อเพลิงอย่างรวดเร็วในช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ได้จุดชนวนให้เกิดการประท้วงขึ้นทั่วซีเรีย ซึ่งถือเป็นการชุมนุมประท้วงครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่การโค่นอำนาจอดีตประธานาธิบดี บาชาร์ อัล-อัสซาด เมื่อวันที่ 8 ธันวาคม 2524
สำนักข่าว SANA รายงานว่า รัฐบาลซีเรียปรับขึ้นราคาดีเซลชั่วคราว 40% เป็น 175 ปอนด์ซีเรีย (ประมาณ 43-47 บาท) ต่อลิตร เมื่อวันเสาร์ (12 กันยายน) และปรับขึ้นราคาเชื้อเพลิงประเภทอื่นอีกกว่า 25% โดยกระทรวงพลังงานอ้างสาเหตุจากราคาตลาดโลกที่พุ่งสูง และการซ่อมบำรุงโรงกลั่นน้ำมันที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ "บานิยาส" (Baniyas)
การขึ้นราคาครั้งนี้ยิ่งเพิ่มแรงกดดันให้ชาวซีเรียที่เผชิญวิกฤตเศรษฐกิจมาหลายปี (โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติประเมินว่า 90% ของชาวซีเรียมีค่าครองชีพต่ำกว่าเส้นความยากจน เทียบกับ 1 ใน 3 ก่อนสงครามกลางเมืองปี 2554 โดยรายได้เฉลี่ยปัจจุบันอยู่ที่เพียงเดือนละ 1,900 - 2,300 บาท)
ข้อมูลจาก ACLED องค์กรติดตามสถานการณ์ความขัดแย้งทั่วโลก ระบุว่า ผู้ประท้วงได้เผายางรถยนต์ ปิดกั้นถนนสายสำคัญ (เช่น ทางหลวงเชื่อมกรุงดามัสกัสกับเมืองอเลปโป รวมถึงทางหลวงสายฮาซากา-เดียร์ เอซ-ซอร์) และสกัดกั้นรถบรรทุกน้ำมัน
มูอัซ อับดุลลาห์ นักวิเคราะห์จาก ACLED ชี้ว่า ปัญหาทั้งหมดสั่งสมเป็นความไม่พอใจ ข้อเรียกร้องเริ่มเปลี่ยนจากการยกเลิกการปรับราคา ไปสู่การปลดเจ้าหน้าที่และรัฐมนตรีพลังงาน ซึ่งสะท้อนว่าความเดือดร้อนกำลังแปรเปลี่ยนเป็นความโกรธแค้นต่อรัฐบาล วิดีโอจากรอยเตอร์เผยให้เห็นผู้ประท้วงในอเลปโปตะโกนวิจารณ์รัฐบาล โดยผู้ประท้วงคนหนึ่งกล่าวว่า "ทุกคนที่นี่ต้องการให้ลดราคาดีเซล เราไม่ได้ต้องการค่าจ้างที่สูงขึ้น แต่เราต้องการเชื้อเพลิงที่ราคาถูกลง... สิ่งนี้อาจทำให้สถานการณ์ระเบิดขึ้นมาได้"
ในกัวเตมาลา กลุ่มคนขับรถบรรทุกและผู้ประท้วงได้รวมตัวปิดกั้นทางหลวงทั่วประเทศ เพื่อประท้วงราคาน้ำมันเชื้อเพลิง มีการเดินขบวนอย่างสงบในกรุงกัวเตมาลาซิตี้ เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งแก้ปัญหา
สำนักข่าวแห่งชาติกัวเตมาลา (AGN) รายงานว่า สภานิติบัญญัติกำลังเร่งหารือร่างกฎหมายกำหนดเพดานราคาน้ำมันไปจนถึงสิ้นปี ซึ่งหากผ่านการรับรอง รัฐบาลจะต้องจ่ายเงินอุดหนุนแก่ผู้นำเข้าเชื้อเพลิงในกรณีที่ราคาพุ่งเกินเพดาน
ลูอิส โคลินเดรส ประธานสภานิติบัญญัติ แถลงว่า "นี่เป็นปัญหาที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน... ประชาชนไม่สามารถแบกรับภาระราคาน้ำมันในระดับนี้ได้ โดยไม่ได้รับผลกระทบต่อสถานะทางการเงิน น้ำมันดีเซลเปรียบเสมือนฟันเฟืองสำคัญที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ"
ที่เมืองเอสปินโญ (Espinho) เมืองตากอากาศทางตอนเหนือของโปรตุเกส ประชาชนและกลุ่มผู้นำภาคธุรกิจท้องถิ่นประมาณ 80 คน ได้เดินขบวนไปยังบ้านพักของนายกรัฐมนตรี ลูอิส มอนเตเนโกร เมื่อวันเสาร์ (12 กันยายน) เพื่อกดดันรัฐบาลให้เร่งแก้ไขปัญหาราคาเชื้อเพลิงและค่าครองชีพที่พุ่งสูง
ขณะเดียวกัน สมาพันธ์นักผจญเพลิงแห่งโปรตุเกส (LBP) ออกมาเตือนว่า ราคาเชื้อเพลิงที่พุ่งสูงกำลังกลายเป็นภาระหนักเกินกว่าที่หน่วยดับเพลิงและองค์กรอาสาสมัครจะแบกรับไหว ทำให้ล่าสุดเมื่อวันจันทร์ (14 กันยายน) รัฐบาลต้องประกาศมาตรการชุดใหม่เพื่อบรรเทาผลกระทบแก่ผู้ประกอบการขนส่ง รถแท็กซี่ หน่วยงานดับเพลิง และภาคสังคม
สำนักข่าว BFMTV รายงานว่า เมื่อวันอังคาร (15 กันยายน) ชาวประมงราว 50 คน ได้ปิดล้อมคลังน้ำมันขนาดใหญ่ในเมืองฟอสซูร์แมร์ (Fos-sur-Mer) ทางตอนใต้ของฝรั่งเศสเป็นเวลาหลายชั่วโมง เพื่อประท้วงราคาเชื้อเพลิง โดยมีการปะทะกับเจ้าหน้าที่ตำรวจในช่วงสั้นๆ
ฟิลิป โมริโซ นายกเทศมนตรีเมืองฟอสซูร์แมร์ ได้ส่งจดหมายถึงนายกรัฐมนตรี เซบาสเตียง เลอกอร์นูว์ ระบุว่า อุตสาหกรรมประมงกำลังเผชิญวิกฤตการณ์ครั้งใหญ่ที่ต้องการการตอบสนองอย่างเร่งด่วน "ต้นทุนที่สูงขึ้น ราคาเชื้อเพลิงที่แพงขึ้น ข้อจำกัดต่างๆ ที่เพิ่มมากขึ้น รายได้ที่ไม่เพียงพอ และความไม่แน่นอนในอนาคต กำลังทำให้ผู้ประกอบการบางส่วนตกอยู่ในสถานการณ์ที่ยากจะแบกรับไหว"
กลุ่มคนขับรถขนส่งสาธารณะชื่อ "Manibela" ได้ผละงานประท้วงเมื่อวันจันทร์ คัดค้านการปรับขึ้นราคาเชื้อเพลิงระลอกใหม่ (เบนซินพุ่ง 5.68 เปโซ หรือ 33 สตางค์ต่อลิตร รวมถึงดีเซลและน้ำมันก๊าด) พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลอุดหนุนราคาและยกเลิกภาษีเชื้อเพลิง
ชารอน เอส. การิน รัฐมนตรีพลังงาน ยอมรับว่า การปรับขึ้นราคาไม่ได้กระทบแค่ค่าเติมน้ำมัน แต่ลามไปถึงค่าครองชีพและความเป็นอยู่ของประชาชน โดยรัฐบาลได้ผ่านอุปสรรคสำคัญที่จะนำไปสู่ความเป็นไปได้ในการลดภาษีสรรพสามิตปิโตรเลียมแล้ว
ย้อนไปเมื่อเดือนมีนาคม (วิกฤตเชื้อเพลิงรุนแรงสุดหลังเริ่มสงครามอิหร่าน) ประชาชนในมะนิลาเคยเดินขบวนไปทำเนียบประธานาธิบดีมาแล้ว โดย เจโรม อโดนิส ผู้นำสหภาพแรงงาน เคยเรียกร้องว่า "ฟิลิปปินส์ควรลุกขึ้นมาเรียกร้องให้ยุติการรุกรานอิหร่านของสหรัฐฯ... เราอาจไม่ได้ถูกโจมตีด้วยระเบิด แต่เรากำลังเผชิญกับความยากจนและความหิวโหย อันเนื่องมาจากราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้น" ซึ่งกลุ่มสหภาพนักศึกษาก็ได้เข้าร่วมประท้วงค่าครองชีพที่ลุกลามตลอดปีนี้เช่นกัน
สงครามที่เกิดขึ้นอีกซีกโลกหนึ่ง สามารถส่งผลกระทบอย่างรุนแรงมาถึงหน้าเตาแก๊สและปั๊มน้ำมันหน้าบ้านเราได้ภายในชั่วข้ามคืน คุณคิดว่าประเทศที่ต้องพึ่งพาการนำเข้าพลังงานเป็นหลักอย่างไทย ควรเตรียมพร้อมรับมือกับ "วิกฤตราคาพลังงานโลก" ที่ผันผวนจากปัญหาภูมิรัฐศาสตร์อย่างไรดี?