สัตว์ป่าที่พบเห็นตัวได้ยาก
สำหรับรูปร่างของสมเสร็จ มีลักษณะคล้ายสัตว์หลายชนิดผสมกัน ทั้ง รูปร่างเหมือนแรด มีจมูกเป็นงวงยาวเหมือนช้างสามารถยืดหดม้วนและหมุนได้รอบทิศทาง ใช้ในการปลิดหักกิ่งไม้และใบไม้ใส่ปาก นอกจากนี้ ยังใช้งวงพ่นน้ำได้ หูและตาเหมือนหมูหางสั้นเหมือนหมี สีขนบนลําตัวที่ตัดกันระหว่างสีขาวที่ท้องและสีดําที่ส่วนหัวและท้ายลําตัว ทําให้สมเสร็จกลมกลืนไปกับสภาพแวดล้อม และทำให้ศัตรูโดยธรรมชาติอย่างเสือโคร่งสังเกตเห็นได้ยาก แถมยังดำน้ำเก่งอีกด้วย
ด้วยพฤติกรรมและการอำพรางตัวของสมเสร็จนี่เอง ทำให้ในอดีต สมเสร็จถือเป็นสัตว์ป่าปริศนาที่พบเห็นตัวได้ยากยิ่ง ทั้งจากพรานหรือกระทั่งฝ่ายอนุรักษ์ก็ตาม โดย "นายแพทย์บุญส่ง เลขะกุล" ยังเคยให้ความเห็นว่า
"สมเสร็จเป็นสัตว์ที่นักล่าสัตว์รู้จักน้อยมาก มีผู้พยายามศึกษาชีวิตของมันตามธรรมชาติในป่าอยู่บ้าง แต่ไม่สำเร็จ หรือไม่ได้รายละเอียดมากนัก เพราะประสาทสัมผัสระวังภัยเก่ง ไม่ยอมให้คนเข้าใกล้"
อย่างไรก็ดี แม้จะมีความสามารถในการหลบหนีที่เก่ง แต่ด้วยสถานภาพของถิ่นที่อยู่อาศัยที่ลดน้อยลงไปมาก รวมถึง กิจกรรมรบกวนจากมนุษย์ที่ส่งผลกระทบพวกเขา เช่น การล่าเพื่อไปเป็นสัตว์โชว์ในสวนสัตว์ การตายจากกับดักที่ไว้ใช้ดักสัตว์ชนิดอื่นในป่า (ส่วนการล่าเพื่อใช้สำหรับการบริโภคไม่เป็นที่นิยมมากนัก) และยังมีอัตราการสืบพันธุ์ต่ำ (ออกลูกครั้งละ 1 ตัว) ทำให้สมเสร็จถูกจัดอยู่ในกลุ่มของสัตว์ป่าที่มีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ (Vulnerable) ใน IUCN Red List of Threatened Species (2014) และถูกจัดเป็นสัตว์ป่าสงวนของประเทศไทย
27 เมษายน ถือเป็น "วันสมเสร็จโลก"
"วันสมเสร็จโลก" หรือ "World Tapir Day" เกิดขึ้นครั้งแรกเมื่อปี 2008 เดิมเป็นวันฉลองวันคล้ายวันเกิดของ "เอพริล" สมเสร็จเพศเมียที่มีอายุยืนที่สุดในโลก (30 ปี) ที่สวนสัตว์ประจำชาติเบลีซในอเมริกากลาง ต่อมา ได้ยกให้เป็นวันสำคัญของโลก เพื่อกระตุ้นให้ผู้คนอนุรักษ์สมเสร็จที่มีเหลืออยู่เพียง 4 สายพันธุ์