“เบื้องหลังความมั่นคงทางเศรษฐกิจ: บทบาทกระทรวงการคลังไทย”

กระทรวงการคลังก็มีการเปลี่ยนแปลงอีกครั้ง โดยในปี 2475 มีเหตุการณ์ด้านเศรษฐกิจ เกิดขึ้นมากมาย แบ่งออกเป็น 4 ข้อ ได้แก่

 

• เค้าโครงเศรษฐกิจที่ปรับปรุงใหม่ฉบับแรกของประเทศ โดย ปรีดี พนมยงค์ แต่เค้าโครงดังกล่าวเป็นเพียงแผนที่ไม่ได้ถูกนำมาใช้จริง เนื่องจากเกิดเหตุการณ์ความขัดแย้งทางการเมือง 

 

• การเริ่มต้นระบบทุนนิยมในประเทศไทย โดยเกิดขึ้นช่วงหลังที่มีสนธิสัญญาเบาวริง ทำให้เกิดการเปลี่ยนระบบการค้า การส่งออก รวมถึงการจัดเก็บระบบภาษี “ร้อยชักสาม” หรือร้อยละ 3 สำหรับสินค้านำเข้า ทำให้รัฐบาลได้รายได้จากเอกชนที่ค้าขายกับต่างชาติ มีการจ้างงานคนไทย

 

• เกิดภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ (The Great Depression) จากสงครามโลกครั้งที่ 1 จบลง ทำให้ทหารเปลี่ยนเป็นแรงงานในระบบ ค่าแรงต่ำลง ผลผลิตการเกษตรตกต่ำ มีการปล่อยกู้ สุดท้ายเกิดฟองสบู่แตกในสหรัฐอเมริกา เหตุการณ์ครั้งนี้ทำให้เศรษฐกิจทั่วโลกพังตามไปด้วย

 

• เกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 ทำให้ประเทศไทยที่พึ่งพาการส่งออกสินค้าการเกษตร ได้รับผลกระทบ ส่งออกได้น้อยลง

 

จากนั้นไทยก็เกิดภาวะเงินเฟ้อ ค่าเงินตก ค่าครองชีพสูงขึ้น ประชาชนลำบาก จากการพิมพ์ธนบัตรออกมาใช้ โดยรัฐบาลพยายามแก้ปัญหา แต่ปัญหาเศรษฐกิจก็ยังไม่ดีขึ้น จนเกิดการปฏิวัติสยาม 2475

ปี 2476 มีการเปลี่ยนชื่อกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เป็น กระทรวงการคลัง และแบ่งส่วนราชการย่อย อีก 8 หน่วยงาน โดยมีกรมที่เกี่ยวกับการเงินโดยตรงอยู่ 6 หน่วยงาน ได้แก่

1. กรมคลัง
2. กรมบัญชีกลาง
3. กรมพัสดุ
4. กรมศุลกากร
5. กรมสรรพสามิต
6. กรมสรรพากร

ราวๆ ปี 2479 ไทยได้แก้ไขสนธิสัญญาเบาว์ริง ทำให้ไทยมีอธิปไตยทางการคลัง และเข้าสู่เศรษฐกิจแบบทุนนิยมเต็มตัว

ปี 2482 มีการจัดตั้ง “สำนักงานธนาคารแห่งชาติ” โดยปรีดี พนมยงค์ ในขณะนั้นดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีคลัง เพื่อจัดการเรื่องเงินกู้โดยเฉพาะ สำนักงานนี้อยู่ในสังกัดกระทรวงการคลัง นำไปสู่การจัดตั้งธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ในเวลาต่อมา

ปี 2484 ยุบกรมพัศดุ และปี 2495 มีการเปลี่ยนชื่อกรมคลังเป็นกรมธนารักษ์ 

ปี 2496 เป็นจุดเริ่มต้นของรัฐวิสาหกิจทั้งหลาย เนื่องจากมีพระราชบัญญัติว่าด้วยการจัดตั้งองค์การของรัฐบาล กำหนดให้รัฐบาลสามารถจัดตั้งองค์การของรัฐบาลที่มีฐานะเป็นนิติบุคคล โดยใช้เงินทุนจากงบประมาณแผ่นดิน ซึ่งหน่วยงานรัฐวิสาหกิจที่อยู่ในสังกัดของกระทรวงการคลังมี 10 หน่วยงาน ได้แก่

1. ธนาคารกรุงไทย จำกัด
2. ธนาคารออมสิน
3. ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
4. ธนาคารอาคารสงเคราะห์
5. โรงงานสุรา
6. สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล
7. โรงงานยาสูบ
8. โรงงานไพ่
9. บริษัท ทิพยประกันภัย จำกัด
10. บริษัท สหโรงแรมไทยและการท่องเที่ยว จำกัด

และในปี 2504 ได้จัดตั้งสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง เป็นหน่วยงานในสังกัดกระทรวงการคลังโดยมีฐานะเทียบเท่ากรม ยุบกองเศรษฐกิจการคลังและกองสถิติในสำนักงานปลัดกระทรวง เพื่อรวมอยู่ในสำนักงานแห่งใหม่นี้ โดยมี ดร.ป๋วย อึ้งภากรณ์ ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญการคลัง มาเป็นผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการคลังคนแรกจากการแต่งตั้ง โดย ผอ. ต้องมีเจ้าหน้าที่มาคำแนะนำและให้ความช่วยเหลือทางวิชาการในการวางนโยบายในกระทรวงการคลัง ตลอดจนเรื่องอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

นี่ถือเป็นส่วนหนึ่งทางประวัติศาสตร์ จุดใหญ่ๆ การคลัง ที่เนชั่นทีวีได้หยิบยกขึ้นมาเล่ากล่าวอีกครั้ง