เปิดใจ “ดร.ธนภณ” ผู้จุดประกายตั้งพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์เมืองไทย จัดแสดงศิลปะล้ำค่า สมศักดิ์ศรี

เชื่อหรือไม่ว่า ประเทศไทยกำลังจะมี “พิพิธภัณฑ์ศิลปะแห่งชาติ” เหมือนกับ “พิพิธภัณฑ์ลูฟวร์” อันลือลั่นของฝรั่งเศส

 

ข่าวดีนี้ถูกพูดถึง เนื่องจาก “ดร.ธนภณ วัฒนกุล” คีย์แมนขับเคลื่อนงานวิจัยเชิงพื้นที่ ได้รับรางวัลเชิดชูเกียรติ "ธัชชา" หรือ “TASSHA Catalyst Award” สาขาพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ ประจำปี 2569 ซึ่งประกาศโดย สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ หรือ สช.

 

โดยรางวัลนี้ มอบให้แก่บุคคลผู้ทรงคุณค่าที่เป็นแรงบันดาลใจและเป็นกลไกผลักดันให้งานวิจัยถูกนำไปปฏิบัติจริงในพื้นที่ ครอบคลุม 5 ขอบข่ายสาขาของ “วิทยสถานธัชชา”

 

การประกาศรางวัลประจำปี 2569 ปรากฏรายชื่อผู้ได้รับการเชิดชูเกียรติรวม 4 ราย ได้แก่

 

 - ศาสตราจารย์พิเศษ ศรีศักร วัลลิโภดม สาขาสุวรรณภูมิศึกษา

 - นางสาวนันทวัน จินดาอินทร์ สาขาเศรษฐกิจพอเพียง

 - ดอกเตอร์ สิริกร มณีรินทร์ สาขาช่างศิลป์ท้องถิ่น

 - ดอกเตอร์ ธนภณ วัฒนกุล สาขาพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ

 

 

สำหรับ ดร.ธนภณ ปัจจุบันดำรงตำแหน่ง ประธานคณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ ของหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ หรือ บพท. เป็นบุคคลสำคัญผู้อยู่เบื้องหลังการวางยุทธศาสตร์วิจัยเชิงพื้นที่ และเป็นผู้ริเริ่มเสนอแนวคิดการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมระดับชาติ ตั้งแต่สมัยที่ ศาสตราจารย์ ดอกเตอร์ เอนก เหล่าธรรมทัศน์ ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

ดร.ธนภณ คือผู้จุดประกายให้ประเทศไทยมี “พิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ” เพราะต้องการที่จะเห็นประเทศไทยมีพื้นที่จัดแสดงผลงานศิลปะระดับโลก เหมือนในต่างประเทศ

 

 

อาจารย์ให้สัมภาษณ์ “เนชั่นออนไลน์” ว่า “อยากตั้งพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ในประเทศไทย เพราะบ้านเรามีการประกวดงานศิลปกรรมแห่งชาติ โดยมหาวิทยาลัยศิลปากร มานานกว่า 70 ปี มีงานที่ชนะการประกวดและได้รับรางวัลสะสมอยู่มากกว่า 500 ชิ้น จึงควรมีพิพิธภัณฑ์ที่ทำหน้าที่จัดแสดงงานศิลปะอันล้ำค่าและทรงคุณค่าเหล่านี้อย่างสมศักดิ์ศรี ให้เหมือนกับพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ของประเทศฝรั่งเศส”

 

ดอกเตอร์ธนภณ บอกว่า โครงสร้างที่ได้นำเสนอไว้คือ การจัดตั้ง “สถาบันพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ” ขึ้นมาทำหน้าที่เป็นองค์กรหลักในการบริหาร จัดการ และกำกับดูแลตัวพิพิธภัณฑ์ เพื่อรองรับการบริหารจัดการองค์ความรู้ในระยะยาว

 

“พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ จะเป็นสถานที่จัดแสดงงานศิลปะล้ำค่า เป็นพื้นที่เรียนรู้ทั้งศิลปะและวัฒนธรรม เพราะงานศิลปะนั้นมีรากฐานมาจากวัฒนธรรมของชนชาติ ทั้งยังเป็นพื้นที่ศึกษาเพื่อสร้างความสุนทรีย์ จุดประกายความคิดสร้างสรรค์ในหมู่นักเรียน เยาวชน และประชาชนทั่วไป เพื่อนำไปต่อยอดเป็นนวัตกรรม และยกระดับทุนทางวัฒนธรรมให้มีคุณค่าและมูลค่า เป็นซอฟต์พาวเวอร์เพื่อความแข็งแกร่งของประเทศชาติต่อไป”

 

ปัจจุบันแนวคิดนี้ใกล้เป็นจริงแล้ว เพราะอยู่ระหว่างการขับเคลื่อนและจัดตั้ง สถาบันพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติ ให้เป็นหน่วยงานเฉพาะทางภายใต้ วิทยสถานสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์แห่งประเทศไทย หรือ “ธัชชา” สังกัดสำนักงานปลัดกระทรวง อว.

 

รู้จัก “ดร.ธนภณ” ผู้ปลุกปั้น “ทุนวัฒนธรรมสร้างชาติ”  

 

นอกเหนือจากการริเริ่มแนวคิดพิพิธภัณฑ์ศิลปกรรมแห่งชาติแล้ว บทบาทหลักของ ดร.ธนภณ ในปัจจุบัน คือการเป็นประธานคณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ (PC) บพท. จัดเป็นคีย์แมนนำงานวิจัยลงสู่การปฏิบัติจริงในระดับพื้นที่ โดยขับเคลื่อนภารกิจสำคัญ 3 ด้าน ขับเคลื่อน “ทุนวัฒนธรรมชุมชน” สู่เศรษฐกิจฐานราก

 

 

 - นำงานวิจัยเชิงปฏิบัติการไปแปรรูปอัตลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่น ให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจจริง เช่น โครงการฟื้นฟูย่านวัฒนธรรมและตลาดชุมชนประวัติศาสตร์ตลาดท่าพระยาเมืองสาย อ.สายบุรี จ.ปัตตานี , การพัฒนาพื้นที่ชุมชนชาติพันธุ์ไทลื้อและไทยอง , โครงการอนุรักษ์ดนตรีพื้นบ้าน และการยกระดับสิ่งทอพื้นถิ่นอย่างผ้าย้อมครามสกลนคร และผ้าลายอัตลักษณ์หนองบัวลำภู ให้กลายเป็นโมเดลเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่สร้างรายได้กลับคืนสู่ชุมชน

 

นอกจากนั้น ยังได้วางกรอบยุทธศาสตร์ บพท. ทำหน้าที่กลั่นกรอง กำหนดทิศทาง และประเมินแผนงานวิจัยเป้าหมายสำคัญ จัดสรรงบประมาณที่มุ่งผลสัมฤทธิ์สูง (High Impact) มุ่งเน้นการลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม พร้อมบูรณาการเครือข่ายระหว่างมหาวิทยาลัย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ภาคเอกชน และชาวบ้านในพื้นที่

 

พร้อมกันนั้น ยังได้จัดการความรู้และพัฒนานักบริหาร ถ่ายทอดองค์ความรู้ในหลักสูตร "การจัดการทุนวัฒนธรรมไทย : ทฤษฎีและการปฏิบัติ" ร่วมกับ บพท. ตลอดจนร่วมพัฒนาหลักสูตรนโยบายสาธารณะกับสถาบันพระปกเกล้าและสถาบันการศึกษาชั้นนำ รวมถึงทำหน้าที่ที่ปรึกษาและกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ เช่น คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

 

การได้รับรางวัล TASSHA Catalyst Award ประจำปี 2569 ของ ดร.ธนภณ วัฒนกุล จึงสะท้อนถึงบทบาทของนักยุทธศาสตร์ผู้อยู่เบื้องหลังการเชื่อมต่องานวิจัยด้านศิลปวัฒนธรรม ไม่ให้หยุดอยู่เพียงแค่รายงานวิชาการบนหิ้ง แต่สามารถนำมาแปรเป็นต้นทุนทางเศรษฐกิจและการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางปัญญาของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม