"สีหศักดิ์" เผยอาเซียนเห็นพ้องเปิดช่องคุยเมียนมาแบบค่อยเป็นค่อยไป

15 พฤศจิกายน 2569 สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เปิดเผยผลการประชุมหารืออย่างไม่เป็นทางการที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ว่าสมาชิก อาเซียน เห็นพ้องเปิดช่องกลับมามีปฏิสัมพันธ์กับ เมียนมา อีกครั้งในรูปแบบค่อยเป็นค่อยไป หลัง ฉันทามติ 5 ข้อ ตลอด 5 ปีที่ผ่านมาไร้ความคืบหน้า โดยไทยเสนอให้เริ่มจากการพูดคุยอย่างไม่เป็นทางการ เพื่อสะท้อนความกังวลและผลักดันสันติภาพ ขณะที่เมียนมาต้องแสดงความจริงใจ ในการลดความรุนแรงและเปิดทางช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม ก่อนพิจารณากลับสู่เวทีประชุมระดับทางการ

 

นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ให้สัมภาษณ์ถึงผลการหารืออย่างไม่เป็นทางการแบบขยายในเรื่องเมียนมา ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ว่า ที่ประชุมได้หารือว่า เราจะเดินหน้าอย่างไรในส่วนที่เกี่ยวกับการมีปฏิสัมพันธ์กับเมียนมา ซึ่งตั้งแต่เกิดปฏิวัติใน 5 ปีที่ผ่านมา ท่าทีของอาเซียนคือ ระงับการมีส่วนร่วมของเมียนมาในการประชุมระดับรัฐมนตรีต่างประเทศ และการประชุมระดับผู้นำ ซึ่งท่าทีของไทยมองว่า 5 ปีที่ผ่านมา ที่มีฉันทมติ 5 ข้อเป็นแนวทางในการแก้ไขสถานการณ์ในเมียนมา เพื่อให้เมียนมากลับสู่อาเซียน

 

แต่ 5 ปีที่ผ่านมาฉันทมติ 5 ข้อนั้นไม่มีการขับเคลื่อน ประเทศไทยในฐานะประเทศเพื่อนบ้านเห็นว่า อาจจะต้องปรับแนวทางในการนำฉันทมติไปสู่การปฏิบัติ โดยมีแนวทางการส่งเสริมให้อาเซียนและเมียนมามีปฏิสัมพันธ์อย่างค่อยเป็นค่อยไปตามแนวทาง calibrated re-engagement และการที่จะกลับไปมีปฏิสัมพันธ์ได้ เมียนมาต้องมีท่าทีที่ตอบสนองต่อข้อกังวลของอาเซียนด้วย ซึ่งผลนั้นอาจจะไม่เกิดในทันที จึงต้องค่อยเป็นค่อยไป

 

นายสีหศักดิ์กล่าวต่อว่า ที่ผ่านมาประเทศไทยเป็นผู้ริเริ่มนโยบายนี้ และพูดคุยกับรัฐบาลเมียนมาโดยตรงตั้งแต่หลังการเลือกตั้ง ซึ่งประเทศไทยมีนโยบาย 2 ส่วน ส่วนแรก คือ ในฐานะที่เป็นประเทศทวิภาคี มีพรมแดนติดกัน ซึ่งก็มีปัญหาที่ต้องพูดคุยกัน ทั้งเรื่องความมั่นคงชายแดน การสู้รบที่ส่งผลกระทบกับประเทศไทย มลพิษ การปราบปรามอาชญากรรมข้ามชาติ การค้าชายแดน อีกส่วนหนึ่ง คือ เราไม่ได้ทอดทิ้งสถานการณ์ในเมียนมา เราอยากพูดคุย แสดงความกังวล และอยากให้เดินหน้ากระบวนการสันติภาพ ซึ่งที่ผ่านมานโยบายที่ไทยริเริ่ม หลายประเทศเห็นคล้อยตาม จึงต้องพูดคุยกันโดยตรง และจะเห็นได้ว่า ประธานาธิบดีเมียนมาไปเยือนอาเซียนในหลายประเทศ

ดังนั้น ในการประชุมครั้งนี้ ได้พูดคุยและประเมินสถานการณ์ว่า จะมีความคืบหน้าอย่างไร จะมีการกลับมาสู่อาเซียนได้หรือไม่ หากจะกลับมาจะกลับมาในระดับใด แบบไหน อย่างไร โดยในส่วนของประเทศไทยเห็นว่า มีความคืบหน้าในระดับหนึ่ง เช่น กรณีที่นางอองซานซูจี ย้ายออกจากเรือนจำไปอยู่บ้านพัก การเปิดให้ตัวแทนคณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (ICRC) เข้าพบ และล่าสุดให้ลูกชายสามารถพูดคุยผ่านโทรศัพท์ แต่ก็มีบางประเทศอยากเห็นความคืบหน้าในการลดความรุนแรง การเปิดพื้นที่ให้มีการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม

 

ซึ่งคิดว่า อาเซียนคงต้องมีฉันทมติเรื่องนี้ ในส่วนของไทยเห็นว่า ถึงเวลาแล้วที่เราจะติดต่อกับเมียนมาโดยตรงในระดับนโยบาย ที่ผ่านมาการเข้าร่วมการประชุมของเมียนมาเป็นระดับข้าราชการ ซึ่งการสื่อสารข้าราชการอาจจะตัดสินใจไม่ได้ และสิ่งที่สื่อสารกลับมาอาจจะไม่ได้เป็นท่าทีหรือความคิดของผู้นำเมียนมาก็ได้ เบื้องต้นเราจึงเสนอว่า ควรจะติดต่อโดยตรง แต่ต้องพูดคุยกันว่า ปฏิสัมพันธ์โดยตรงนั้น หมายความว่า จะกลับสู่การเข้าร่วมประชุมอย่างเป็นทางการ ที่อาจจะเริ่มต้นด้วยการประชุมระดับรัฐมนตรีต่างประเทศก่อนหรือไม่ แต่ก็มีบางประเทศเห็นว่า ควรจะเริ่มจากการมีปฏิสัมพันธ์อย่างไม่เป็นทางการให้บ่อยขึ้น เพื่อจะได้รับรู้สถานการณ์ในเมียนมา และให้เขาเข้าใจในท่าทีของเรา ซึ่งเรื่องนี้หลายคนก็เห็นตามท่าทีของประเทศไทย โดยท้ายที่สุดแล้วการกลับมาปฏิสัมพันธ์อาจจะเป็นประโยชน์ทั้งของอาเซียนและเมียนมาเอง

 

ชี้ เมียนมาต้องแสดงความจริงใจ ลดความรุนแรง และตอบสนองข้อกังวลอาเซียน

 

นายสีหศักดิ์ยังระบุว่า ตนเองได้ใช้โอกาสนี้เล่าให้ที่ประชุมฟังถึงการเดินทางไปพูดคุยกับเมียนมา เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ที่ไปพูดคุยถึงปัญหาเร่งด่วน การสู้รบที่ส่งผลกระทบต่อฝั่งไทย พร้อมทั้งได้พบกับประธานาธิบดีเมียนมา รัฐมนตรีต่างประเทศเมียนมา และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมเมียนมา ซึ่งได้บอกว่า เราไม่สามารถแก้ไขปัญหาของเมียนมาให้กับเมียนมาได้ เมียนมาต้องแก้ไขปัญหาของตัวเองให้ได้ แต่เราพร้อมสนับสนุนและให้กำลังใจในการแก้ไขปัญหา ที่สำคัญเมียนมาต้องตระหนักว่า อาเซียนมีความสำคัญ เพราะปัญหาความท้าทายของโลก เราจะรับมือเพียงลำพังไม่ได้ ซึ่งขณะนี้อาเซียนกำลังผนึกกำลังทางเศรษฐกิจ ต้องเปลี่ยนผ่านไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล เศรษฐกิจสีเขียว และต้องยกระดับการรวมตัวทางเศรษฐกิจให้สูงและเข้มแข็งขึ้น ดังนั้น เมียนมาควรจะเข้ามาร่วมกับอาเซียน หากอยู่โดดเดี่ยวเมียนมาจะไม่สามารถรับมือกับความท้าทายเหล่านี้ได้ อย่างไรก็ตาม ทุกคนเห็นว่า ควรมีปฏิสัมพันธ์ ที่ขณะนี้อาจจะเป็นแบบไม่เป็นทางการ ส่วนจะกลับมามีปฏิสัมพันธ์แบบทางการเมื่อไหร่นั้น ยังเป็นประเด็นที่ต้องพิจารณากันต่อไป

 

ส่วนแนวโน้มและโอกาสที่เมียนมาจะกลับมามีปฏิสัมพันธ์ทันภายในปี 2670 ที่สิงคโปร์เป็นประธานอาเซียนหรือไม่ นายสีหศักดิ์กล่าวว่า หากดูแนวโน้มขณะนี้ การกลับมาร่วมการประชุมอย่างเป็นทางการอาจจะต้องดูไปก่อน แต่ทุกคนเห็นพ้องถึงการมีปฏิสัมพันธ์โดยตรงและการประชุมอย่างไม่เป็นทางการก่อน