"โคทม" ฉะ กกต. ล่าช้าคดีฮั้ว สว. มองข้ามโพยจัดตั้ง จี้ปฏิรูป

30 กันยายน 2569 โคทม อารียา อดีต กกต. ออกโรงกลางเวทีเสวนาสำนักงานราชบัณฑิตยสภา วิเคราะห์ปม คดีฮั้ว สว. ล่าช้ากว่าที่ควร ระบุ กกต. ตัดตอนสอบเฉพาะรายบุคคล แต่มองไม่เห็นระบบจัดตั้ง โพยบล็อกโหวต และการแทรกแซงจากกลุ่มทุน-บ้านใหญ่ เตือนหากองค์กรอิสระตรวจสอบล้มเหลว จะกลายเป็นจุดชนวนให้ภาคประชาชนเรียกร้องแก้รัฐธรรมนูญเพื่อ ปฏิรูป สว. ใหม่ทั้งหมด  

 

นายโคทม อารียา อดีตกรรมการการเลือกตั้ง หรืออดีตกรรมการ กกต. (พ.ศ.2540-2544) กล่าวบนเวทีเสวนา “โครงการราชบัณฑิตยสภานำความรู้สู่สังคม” เรื่อง “คดีฮั้ว สว. : เรื่องจริงที่คนไทยทุกคนต้องรู้” ที่สำนักงานราชบัณฑิตยสภาจัดขึ้น โดยเห็นว่ากระบวนการของ กกต.มีความล่าช้า และมองข้ามหลายประเด็น โดยเฉพาะการมองไม่เห็นระบบจัดการที่มีขบวนการ แต่มองแยกความผิดรายบุคคล ทั้งที่กระบวนการ กกต.ในยุคแรกที่ตนทำหน้าที่นั้น คดีการเลือกตั้งจะต้องดำเนินการสอบสวนเบื้องต้นให้เสร็จโดยเร็ว และใช้หลักฐานวัตถุพยานและพยานบุคคล ก่อนพิจารณาว่าหลักฐานดังกล่าวพอเชื่อได้หรือไม่ และหากแม้มีการซื้อเสียงเพียงน้อยราย ก็ต้องสันนิษฐานว่าไม่ได้หยุดแค่นั้น เพราะโดยสามัญสำนึกผู้สมัครต้องการชนะเลือกตั้ง และเบื้องหลังอาจมีระบบการซื้อเสียง ทำให้การเลือกตั้งไม่สุจริต มีระบบการจัดตั้งหัวคะแนน

 

 

นายโคทม ยังเห็นว่า ระบบการเลือก สว.ปัจจุบัน มีปัญหาทั้งซับซ้อน ยอกย้อน เพราะเจตนาต้องการการฮั้ว แต่ผู้ฮั้วก็มีความสามารถ และยังเปิดประตูกว้างสู่การจัดตั้ง ไม่มีการจับตาหรือสงสัยว่ามีการจัดตั้ง หรือขนคนไปสมัคร เพราะหากมีการสืบสวนตรวจตราแต่แรก จะสามารถรวบรวมพยานหลักฐานจาก กกต.ได้ตั้งแต่ต้นมือ เพราะผู้อำนวยการการเลือกตั้งก็มีทั้งอาสาสมัคร ตำรวจ และ กกต.จังหวัดร่วมมือกันตั้งแต่ต้น แต่หากปล่อยเฉยไม่เตรียมการ ก็จะทำให้รวบรวมพยานหลักฐานได้ยากขึ้น และเมื่อเปิดทางให้มีการฮั้วแล้ว ก็ยังไม่มีการระมัดระวังการจัดทำโพย ซึ่งตนไม่ทราบว่า กกต.ได้รวบรวมโพยมาวิเคราะห์หรือไม่ เพราะหากโพย 10 ชื่อตรงกันทั้งหมด ตามหลักความน่าจะเป็น ก็น่าจะเป็นการจัดตั้ง 100% ซึ่งตั้งแต่การรับสมัครจนถึงวันเลือกระดับประเทศ การระมัดระวังก็น้อย

 

นายโคทม ยังเห็นว่า การเลือก สว.ครั้งนี้ เป็นคดีอุกฉกรรจ์ทางการเมืองร้ายแรง เพราะหลังการเลือกเสร็จสิ้น ได้มีการนำเสนอข่าว สว.สีน้ำเงินกินรวบสภาสูง 123 คน สีส้ม 18 คน สีแดง 42 นายทุน 8 คน และสายเขียว 7 คน และตรงกับสำนวนว่า ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวปิดไม่มิด ดังนั้น คดีการฮั้ว สว.จะต้องมองให้กว้าง ไกล และลึก มองให้เห็นตัวแสดง ทั้งตัว สว. สส. รัฐมนตรี เครือข่ายการเมือง ระบบจัดตั้ง-บ้านเล็ก บ้านใหญ่ มีความพยายามใช้องคาพยพจัดตั้งเครือข่าย เพื่อยึดสภาสูง รวมถึงกระบวนการยังมีความเกี่ยวข้องระบบราชการ การแต่งตั้งโยกย้าย และกลุ่มทุน รวมถึงประโยชน์ทับซ้อน และผลคำวินิจฉัยของ กกต.หากกระทบต่อหน้าตากติกาการเมือง และการตรวจสอบล้มเหลว ประชาชนก็จะไม่พอใจ และนำไปสู่การจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่ เพื่อลดอำนาจองค์กรอิสระ และแก้ไขการได้มาซึ่ง สว.

 

นายโคทม ยังสะท้อนว่า การเลือก สว.ครั้งนี้ มีวัฒนธรรมบ้านใหญ่ และการซื้อเสียง มีเครือข่ายผลประโยชน์ต่าง ๆ ที่แทรกซึม ทำให้กติกาที่ปกป้องความสุจริตถูกแทรกแซงไปได้สำเร็จ ดังนั้น ตนจึงอยากถาม กกต.ว่า เหตุใดจึงไม่มองให้กว้าง ไกล และลึก และมองไม่เห็นหรือไม่ การเลือก สว.ครั้งนี้ คือการยึดรัฐไปส่วนหนึ่ง และยึดอำนาจนิติบัญญัติไปส่วนหนึ่ง แต่กลับตัดตอนระบบขบวนการ

 

นายโคทม ยังตั้งข้อสงสัยว่า การกำหนดระเบียบวิธีการเลือก สว.เป็นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมายมากน้อยเพียงใด เพราะหากกฎระเบียบไม่รัดกุม ก็จะทำให้การได้มาซึ่งบุคคลผู้เชี่ยวชาญ เพื่อดูแลผลประโยชน์วิชาชีพและส่วนรวม อาจถูกตัดออกไปตั้งแต่ต้น พร้อมยังตั้งข้อสังเกตต่อมติของ กกต.ตามกฎหมาย กกต.ที่ระบุว่า หากมีหลักฐานอันควรเชื่อ ให้ กกต.ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกา เพื่อเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง ซึ่งถือเป็นจุดสำคัญในการดำเนินการ เพื่อให้เห็นปัญหาที่เกี่ยวข้องกับผู้สมัคร หรือ สว.แต่ละคน

 

นายโคทม ยังข้องใจต่อการตั้งอนุกรรมการฯ ชุดที่ 26 และ 36 ของ กกต. ที่อนุกรรมการฯ ชุดที่ 26 ให้ส่งผู้ถูกกล่าวหาทั้ง 229 คน ให้ศาลฎีกา แต่กลับมีการตั้งอนุกรรมการฯ ชุดที่ 36 ซึ่งรองเลขาธิการ กกต.อ้างว่างานเยอะ จึงต้องตั้งชุดที่ 36 และภารกิจก็ไม่ใช่การวินิจฉัยข้อกฎหมายอาญา แต่เพียงกลั่นกรองสำนวนว่ามีความสมบูรณ์หรือไม่ ตนจึงไม่เห็นความจำเป็นของอนุกรรมการฯ ชุดที่ 36 และจะได้ไม่ถูกข้อครหาว่า อนุกรรมการฯ ชุดที่ 36 ถอดแบบจาก กกต. ที่ กกต.แต่ละคนเสนอแต่งตั้ง 1 คน หรือถ้า กกต.กระจายสำนวนให้ กกต.ไปให้อนุฯ ทั้ง 35 คณะ ก็จะไม่ถูกข้อครหา และอนุฯ สามารถพิจารณาได้ตามเนื้อผ้าว่าสำนวนสมบูรณ์หรือไม่ ต่อให้ไม่สมบูรณ์และส่งให้ศาลฎีกาพิจารณา ศาลฯ ก็ยังมีอำนาจไต่สวน

 

นายโคทม ยังเห็นว่า หาก กกต.มีมติส่งศาลฎีกาฯ ตามกฎหมายการได้มาซึ่ง สว.มาตรา 62 ก็จะสามารถเน้นความสุจริตเที่ยงธรรมของการเลือก สว.ตามการยึดหลักฐานอันควรเชื่อ แต่หากใช้มาตรา 77, 79 และ 81 ในการเน้นตัวบุคคล ก็จะต้องพิสูจน์องค์ประกอบความผิดอาญา ซึ่งผลไม่ใช่การถอนสิทธิ แต่พิจารณาโทษทางอาญา

 

นายโคทม ยังเสนอให้เปลี่ยนวิกฤตเป็นโอกาส ในการปฏิรูประบบการได้มาซึ่ง สว. และเมื่อมีระบอบสีน้ำเงินแล้ว อำนาจต่าง ๆ ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถทำได้ทั้งหมด เพราะจะถูกต่อต้าน ดังนั้นเมื่อถึงเวลาปฏิรูปวุฒิสภาแล้ว ก็ควรปฏิรูประบอบสีน้ำเงินด้วย ซึ่งหากทำได้ ก็ควรเริ่มดำเนินการร่วมกัน