ผ่าโครงสร้าง “5 ก.” จัดสอบท้องถิ่น – เพิกถอนบัญชีรายชื่อโกงสอบ

มหากาพย์โกงสอบท้องถิ่นครั้งมโหฬาร ที่สังคมยังคาใจว่าแตะไม่ถึงตัวการใหญ่ รวมทั้งกระบวนการตรวจสอบและเพิกถอนรายชื่อคนโกงสอบหลังประกาศผลไปแล้วแต่มาพบในภายหลังว่ามีการแก้ไขคะแนน 5,925 คน และจัดลำดับบัญชีใหม่ โดยคณะกรรมการกลางการสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น (กสถ.) และ คณะกรรมการกลางบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น (ก.กลาง) ที่สังคมยังมีความคลางแคลงว่า ตามกระบวนการแล้ว ทั้ง กสถ.ที่ถูก คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ(ป.ป.ช.) ไต่สวนด้วยนั้น และ ก.กลาง สามารถทำได้ตามระเบียบและกฎหมายหรือไม่

 

ผ่าโครงสร้างการจัดสอบท้องถิ่น และความรับผิดชอบ ของ กสถ. - ก.กลาง

 

โครงสร้างและกระบวนการบังคับบัญชาการสอบท้องถิ่น (การสรรหาบุคคลเข้ารับราชการเป็นข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่น) มีการจัดองค์กรเป็นลำดับชั้นตามกฎหมาย โดยเริ่มจากระดับชาติลงไปถึงระดับปฏิบัติการในพื้นที่ โดยมีโครงสร้างและอำนาจหน้าที่สรุป ดังนี้

1. จุดเริ่มต้น: คณะกรรมการกลางบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น (ก.กลาง)

 

ก.กลาง เป็นผู้แต่งตั้ง กสถ. ขึ้นมา โดย ก.กลาง แบ่งออกเป็น 3 คณะ ตามรูปแบบองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ได้แก่

• ก.จ. (คณะกรรมการกลางข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด)
• ก.ท. (คณะกรรมการกลางพนักงานเทศบาล)
• ก.อบต. (คณะกรรมการกลางพนักงานส่วนตำบล)

 

โครงสร้างของ ก.กลาง แต่ละคณะ

 

• ประธาน : รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย หรือรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยที่ได้รับมอบหมาย
• กรรมการโดยตำแหน่ง : ผู้แทนส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง (เช่น ปลัดกระทรวงมหาดไทย อธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น เลขาธิการ ก.พ. สำนักงบประมาณ)
• ผู้แทน อปท. : นายกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ได้รับเลือก
• ผู้ทรงคุณวุฒิ : ผู้เชี่ยวชาญด้านการบริหารงานบุคคล ด้านกฎหมาย หรือด้านการปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งได้รับการคัดเลือกตามกระบวนการ

2. กลไกขับเคลื่อนการสอบ : คณะกรรมการกลางการสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น (กสถ.)

 

กสถ. คือ คณะกรรมการที่ถูกจัดตั้งขึ้นมาเพื่อเป็น "เจ้าภาพหลัก" ในการจัดสอบแข่งขันในระดับประเทศ โดยเกิดจากมติและการแต่งตั้งร่วมกันของ ก.กลาง (ก.จ., ก.ท. และ ก.อบต.) เพื่อแก้ปัญหาความไม่โปร่งใสและสร้างมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ

 

องค์ประกอบของ กสถ. ประกอบด้วย

 

• ประธาน : กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิใน ก.กลาง คนใดคนหนึ่ง (ที่ได้รับคัดเลือก)
• กรรมการ : ผู้แทนจาก ก.กลาง แต่ละฝ่าย (ก.จ., ก.ท. และ ก.อบต.) ฝ่ายละ 1 คน , ผู้แทนจากกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น , และผู้ทรงคุณวุฒิ
• เลขานุการ : ผู้อำนวยการกองหรือสำนักที่รับผิดชอบเรื่องการบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น ของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

 

อำนาจหน้าที่ของ กสถ.

 

• วางหลักเกณฑ์การสอบ : กำหนดวิชาที่สอบ เกณฑ์การตัดสิน และคุณสมบัติผู้สมัคร
• จัดสอบและขึ้นบัญชี : ดำเนินการออกข้อสอบ จัดสอบ ตรวจข้อสอบ และประกาศขึ้นบัญชีผู้สอบผ่านในระดับประเทศหรือระดับภาค/เขต
• จ้างหน่วยงานกลาง : มักจะคัดเลือกและจ้างสถาบันอุดมศึกษาที่มีมาตรฐาน (เช่น มหาวิทยาลัยของรัฐ) เป็นผู้จัดพิมพ์ข้อสอบ และบริหารจัดการสนามสอบเพื่อความโปร่งใส

 

3. ระดับพื้นที่ปฏิบัติการ : ก.จังหวัด (ก.จ.จ. / ก.ท.จ. / ก.อบต.จังหวัด)

 

หลังจาก กสถ. จัดสอบและขึ้นบัญชีผู้สอบผ่านไว้แล้ว บทบาทจะส่งต่อมายังคณะกรรมการในระดับจังหวัด ซึ่งมีอยู่ทุกจังหวัดทั่วประเทศ แบ่งเป็น

• ก.จ.จ. (คณะกรรมการข้าราชการองค์การบริหารส่วนจังหวัด)
• ก.ท.จ. (คณะกรรมการพนักงานเทศบาลจังหวัด)
• ก.อบต.จังหวัด (คณะกรรมการพนักงานส่วนตำบลจังหวัด)

 

โครงสร้างของ ก.จังหวัด

 

• ประธาน : ผู้ว่าราชการจังหวัด (หรือรองผู้ว่าฯ ที่ได้รับมอบหมาย)
• กรรมการ : หัวหน้าส่วนราชการในจังหวัด , ผู้แทน อปท. ในจังหวัดนั้นๆ , และผู้ทรงคุณวุฒิในท้องถิ่น
• เลขานุการ : ท้องถิ่นจังหวัด

 

อำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการสอบ

 

• บรรจุและแต่งตั้ง : เมื่อ อปท. ในจังหวัดมีตำแหน่งว่าง ก.จังหวัด จะทำหน้าที่เรียกตัวผู้สอบได้จากบัญชีของ กสถ. (ตามลำดับที่สอบได้) มารายงานตัว
• อนุมัติการจ้าง : อนุมัติการบรรจุแต่งตั้งให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด

 

4. ระดับผู้ใช้ยอดกำลังพล : นายก อปท. (นายก อบจ. / นายกเทศมนตรี / นายก อบต.)

 

ในระดับล่างสุด ไม่มี "ก.เทศบาล" หรือ "ก.อบต." ประจำรายหน่วยงาน (ไม่มี ก. แยกราย อบต.) แต่จะเป็นบทบาทของ ผู้บังคับบัญชาสูงสุดของ อปท. นั้นๆ คือตัว นายก อปท.

 

อำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบ

 

• สำรวจตำแหน่งว่าง : ตรวจสอบว่าหน่วยงานตนเองมีตำแหน่งใดว่าง และส่งข้อมูลแจ้งไปยัง ก.จังหวัด เพื่อขอใช้บัญชีผู้สอบได้จาก กสถ.
• ออกคำสั่งบรรจุแต่งตั้ง : นายก อปท. เป็น "ผู้มีอำนาจสั่งบรรจุและแต่งตั้ง" (ตามมติเห็นชอบของ ก.จังหวัด) โดยเป็นผู้ลงนามในคำสั่งจ้างให้บุคคลนั้นเข้าเริ่มปฏิบัติงานเป็นข้าราชการ/พนักงานส่วนท้องถิ่นอย่างเป็นทางการ

 

ใครต้องรับผิดชอบส่วนไหน?

 

• ความโปร่งใสของข้อสอบและการจัดสอบ : เป็นความรับผิดชอบของ กสถ. และมหาวิทยาลัยที่รับจ้างจัดสอบ
• การเรียกรายงานตัวตามลำดับ : เป็นความรับผิดชอบของ ก.จังหวัด และสำนักงานท้องถิ่นจังหวัด
• การบรรจุและสิทธิประโยชน์ในหน่วยงาน : เป็นความรับผิดชอบของ นายก อปท. และกองการเจ้าหน้าที่ของท้องถิ่นนั้นๆ

 

กระบวนการในการเพิกถอนการบรรจุข้าราชการที่พบการทุจริต

 

สำหรับกระบวนการในการเพิกถอนบรรจุข้าราชการที่พบการทุจริต จะเป็นทางบังคับบัญชาเดียวกับ กระบวนการบังคับบัญชาการสอบท้องถิ่น โดยกระบวนการจะเริ่มจาก

 

1. กสถ. ตรวจสอบพบความผิดปกติในการแก้คะแนนและกระดาษคำตอบ จำนวน 5,925 ราย และส่งให้ ก.กลาง

 

2.ก. กลาง มีมติเห็นชอบให้เพิกถอนบัญชีรายชื่อทั้ง 5,925 ราย ส่งให้ ก.จังหวัด ดำเนินการกระบวนการถอดถอนบัญชี และการบรรจุในส่วนผู้ที่พบการแก้ไขคะแนนที่ได้รับการบรรจุแล้ว

 

3. ก.จังหวัด ส่งต่อให้ นายก อปท. ประกอบด้วย นายก อบจ. , นายกเทศมนตรี และ นายก อบต. เพิกถอนการบรรจุผู้ทุจริตสอบ และ บรรจุผู้สอบได้ตามระบบ

 

อย่างไรก็ดี ในส่วนของปราการด่านสุดท้ายที่ต้องทำหน้าที่เพิกถอนการบรรจุคือ นายก อปท. ยังมีความกังวลในเรื่องความเสี่ยงที่จะถูกฟ้องร้อง และ หากไม่ดำเนินการตามคำสั่งก็เสี่ยงเข้าข่ายความผิด ม.157 ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ด้วย!