ก.พ. เผยกำลังคนภาครัฐทะลุ 3 ล้านคน จ่อฟรีซสกัดวิกฤตงบ!

18 กรกฎาคม 2569 สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) เปิดเผยข้อมูลกำลังคนภาครัฐของประเทศไทยล่าสุด ประจำปี 2567 พบว่ามีจำนวนรวมทั้งสิ้น 3,004,485 คน สะท้อนภาพขนาดของภาครัฐไทยที่ยังคงเป็นหนึ่งในนายจ้างรายใหญ่ที่สุดของประเทศ โดยกลุ่ม "ข้าราชการ" ยังครองสัดส่วนเกินครึ่งของกำลังคนทั้งหมด

จากตัวเลขทั้งหมด แบ่งออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ คือ กลุ่มข้าราชการจำนวน 1,756,606 คน คิดเป็นสัดส่วนราวร้อยละ 58.5 ของกำลังคนภาครัฐทั้งหมด และกลุ่มกำลังคนประเภทอื่น ๆ อีก 1,247,879 คน หรือราวร้อยละ 41.5 ซึ่งครอบคลุมทั้งลูกจ้าง พนักงานราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ และพนักงานในหน่วยงานรูปแบบพิเศษต่าง ๆ

ครู–พลเรือน–ทหาร–ตำรวจ 4 กลุ่มใหญ่ กินสัดส่วนกว่า 80% ของข้าราชการ

เมื่อเจาะลึกลงไปในกลุ่มข้าราชการ พบว่ากำลังคนกระจุกตัวอยู่ใน 4 สายงานหลัก ได้แก่

• ครูและบุคลากรทางการศึกษา เป็นกลุ่มที่มีจำนวนมากที่สุด อยู่ที่ 444,168 คน หรือราวหนึ่งในสี่ของข้าราชการทั้งหมด
• ข้าราชการพลเรือนสามัญ 414,088 คน ซึ่งเป็นกำลังหลักในการขับเคลื่อนงานของกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ
• กลุ่มความมั่นคง โดย ทหาร มีจำนวน 368,711 คน
• ตำรวจ 213,086 คน

เมื่อรวมทั้ง 4 กลุ่มนี้เข้าด้วยกัน จะมีจำนวนสูงถึงราว 1.44 ล้านคน หรือคิดเป็นกว่าร้อยละ 80 ของข้าราชการทั้งประเทศ สะท้อนว่าภารกิจด้านการศึกษาและความมั่นคงเป็นสองเสาหลักที่ใช้กำลังคนภาครัฐมากที่สุด

ในส่วนของข้าราชการท้องถิ่น ประกอบด้วย พนักงานส่วนตำบล 81,163 คน พนักงานเทศบาล 70,367 คน ครูส่วนท้องถิ่น 53,574 คน ข้าราชการกรุงเทพมหานคร 35,126 คน และองค์การบริหารส่วนจังหวัด 27,833 คน ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการให้บริการประชาชนในระดับพื้นที่

ขณะที่กลุ่มที่เหลือมีจำนวนไม่มากนัก ได้แก่ องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ 26,364 คน พลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา 9,408 คน ตุลาการ 5,297 คน อัยการ 4,257 คน และข้าราชการรัฐสภาสามัญ 3,164 คน โดยกลุ่มตุลาการและอัยการ แม้จะมีจำนวนน้อยที่สุดกลุ่มหนึ่ง แต่มีบทบาทสำคัญในกระบวนการยุติธรรมของประเทศ

กำลังคนประเภทอื่น ทะลุ 1.2 ล้าน "ลูกจ้างชั่วคราว" นำโด่ง

อีกด้านหนึ่ง กลุ่มกำลังคนประเภทอื่น ๆ ที่ไม่ใช่ข้าราชการประจำ มีจำนวนรวม 1,247,879 คน ซึ่งสะท้อนการพึ่งพาการจ้างงานในรูปแบบยืดหยุ่นของภาครัฐ

กลุ่มที่มีจำนวนมากที่สุดคือ

• ลูกจ้างชั่วคราว 271,917 คน
• พนักงานจ้าง 223,528 คน
• พนักงานรัฐวิสาหกิจ 219,014 คน

 

ส่วน พนักงานราชการ ซึ่งเป็นการจ้างงานตามสัญญาจ้างของส่วนราชการ มีอยู่ 179,567 คน

ในภาคการศึกษาและสาธารณสุข ยังมีพนักงานมหาวิทยาลัย 136,859 คน และ พนักงานกระทรวงสาธารณสุข 121,285 คน ซึ่งเป็นกำลังสำคัญในการให้บริการทั้งด้านการเรียนการสอนและการรักษาพยาบาล

นอกจากนี้ ยังมีลูกจ้างประจำ 82,111 คน และ พนักงานองค์การมหาชน 13,598 คน

ภาพสะท้อนโครงสร้างภาครัฐไทย ตัวเลขชุดนี้ชี้ให้เห็นว่ากำลังคนภาครัฐไทยกว่า 3 ล้านคน มีโครงสร้างที่ค่อนข้างกระจุกตัวในสายงานการศึกษาและความมั่นคง ขณะเดียวกันก็มีการพึ่งพากำลังคนในรูปแบบการจ้างงานที่ไม่ใช่ข้าราชการประจำในสัดส่วนที่สูงถึงกว่า 4 ใน 10

ข้อมูลดังกล่าวมักถูกใช้เป็นฐานในการวางแผนกำลังคน การบริหารงบประมาณด้านบุคลากร ตลอดจนการปฏิรูประบบราชการให้มีขนาดที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพมากขึ้นในระยะยาว

ที่มา: สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) ข้อมูลล่าสุด ปี 2567