ผ่า TOR ส่อง 5 ช่องโหว่ อาจเป็นชนวนโกงสอบท้องถิ่น

25 มิถุนายน 2569 การทุจริตสอบข้าราชการและพนักงานส่วนท้องถิ่น 87 ตำแหน่ง 6,669 อัตรา เกิดขึ้นแล้ว และเป็นข่าวครึกโครมไปทั่วประเทศ และอาจจะฉาวโฉ่ไปทั่วโลก 

แต่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการสอบ ยังคงออกมาปฏิเสธอย่างแข็งขัน ทั้งมหาวิทยาลัยผู้จัดสอบ ในฐานะผู้รับจ้าง วงเงิน 133 ล้านบาทเศษ และกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น หรือ สถ. ในฐานะเจ้าของโครงการ และผู้ว่าจ้าง 

ทั้งนี้ การจัดสอบ เป็นกระบวนการที่ กรม สถ. ว่าจ้างมหาวิทยาลัย ในฐานะหน่วยงานทางวิชาการที่เชี่ยวชาญ เรื่องการจัดการสอบขนาดใหญ่ และการจัดเก็บรักษากระดาษคำตอบ และผลสอบ ให้ดำเนินการแทน เพื่อความสะดวก รวดเร็ว และมีประสิทธิภาพ 

ดังนั้น การว่าจ้าง จึงต้องมี TOR หรือ “ขอบเขตงาน” สำหรับจ้างเหมาดำเนินการ ชื่อเต็มๆ คือ  “TOR จ้างเหมาดำเนินสอบแข่งขันเพื่อบรรจุบุคคลเป็นข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่น” 

"เนชั่นออนไลน์" ตรวจสอบ TOR ดังกล่าว ซึ่งเขียนเอาไว้อย่างละเอียด โดยมีเนื้อหาทั้งหมด 30 หน้า เพื่อดำเนินการจัดสอบแข่งขัน ตามประกาศของคณะกรรมการกลางการสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น หรือ กสถ. แบ่งการสอบเป็น 10 เขต จำนวน 105 ตำแหน่ง 8,548 อัตรา มีทั้งตำแหน่งประเภททั่วไป ประเภทวิชาการ และประเภทครูผู้ช่วย มีผู้สมัครที่มีสิทธิสอบทั้งสิ้น 438,277 คน 

สำหรับการจัดสอบ จะมีทั้งสองภาค ก ภาคความรู้ความสามารถทั่วไป ภาค ข ภาคความรู้ความสามารถที่ใช้เฉพาะตำแหน่ง และ ภาค ค ภาคความรู้เหมาะสมกับตำแหน่ง 

โดย TOR เขียนเอาไว้ชัดเจนว่า การดำเนินการบางขั้นตอนเป็นความลับของราชการ หากไม่รัดกุม อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อราชการ และกระทบสิทธิผู้สมัครได้ จึงต้องดำเนินการให้บรรจุเป้าหมายตามแผนที่วางไว้ เพื่อประโยชน์สูงสุด 

เมื่อเป้าหมายของ TOR ตั้งเอาไว้อย่างดี และอย่างที่เกริ่นเอาไว้ตอนต้น ก็คือ หน่วยงานหลักที่เกี่ยวข้องโดยตรง ไม่มีหน่วยงานไหนยอมรับว่าเป็นความผิดพลาดของตน ฉะนั้น “ทีมข่าวเนชั่นฯ” จึงนำ TOR มาวิเคราะห์ เพื่อหาช่องโหว่ ช่องลอด ที่คนโกงอาจนำไปใช้เพื่อทุจริตได้ เพราะสุดท้ายการทุจริตก็เกิดขึ้นแล้วจริงๆ อย่างมโหฬาร 

อย่างไรก็ตาม ขอย้ำว่า การวิเคราะห์​ช่องโหว่นี้ ไม่ได้มีเจตนากล่าวหาหน่วยงานใด แต่เป็นการวิเคราะห์เพื่อร่วมกันค้นหาจุดอ่อน จุดบกพร่อง ที่อาจนำไปสู่การทุจริต นอกเหนือจาก “การวางแผน - วางงาน เพื่อเตรียมโกงล่วงหน้า” เอาไว้แล้ว  

1.ช่องโหว่เรื่อง "กรรมสิทธิ์และการควบคุมกระดาษคำตอบตัวจริง"

TOR ข้อ 4.14 ระบุว่า “เมื่อเสร็จสิ้นการสอบ ต้องเก็บรักษาแบบทดสอบไว้ไม่น้อยกว่า 1 ปี สำหรับแบบทดสอบ กระดาษคำตอบให้เป็นทรัพย์สินของผู้รับจ้าง"

เงื่อนไขส่วนนี้ เปิดโอกาสให้เจ้าหน้าที่ภายในของผู้รับจ้างที่ทุจริต สามารถเข้าถึง นำออกมา หรือทำสำเนาได้ง่ายขึ้นหรือไม่ เพราะอยู่นอกเขตอำนาจการดูแลโดยตรงของส่วนราชการเจ้าของโครงการ หรือ สถ. 

2.ช่องโหว่เรื่อง “กระดาษคำตอบสำรอง” 

TOR ข้อ 4.5.2 (3) ระบุถึงการเก็บข้อสอบและกระดาษคำตอบ ซึ่งรวมถึงข้อสอบสำรองและกระดาษคำตอบสำรอง ห้องสอบละ 2 ฉบับด้วย 

ในทางปฏิบัติ ถ้ากระดาษคำตอบสำรอง “ห้องสอบละ 2 ฉบับ” นี้ ไม่มีระบบ Log หรือการ “รันรหัส” เพื่อควบคุมการใช้และจัดเก็บที่เข้มงวดพอ อาจกลายเป็นช่องโหว่ในการนำกระดาษคำตอบสำรองแผ่นเปล่านี้มาฝนคำตอบที่ถูกต้องตามคีย์เฉลย เพื่อสลับแทนกระดาษแผ่นจริงของผู้สอบได้ทันที 

ฉะนั้นหากระบบการตรวจนับและทำลายกระดาษคำตอบสำรองไม่รัดกุมพอ กระดาษสำรองเหล่านี้อาจถูกนำมาใช้ "สลับ" หรือเขียนคำตอบใหม่ให้กับผู้ที่จ่ายเงินได้ 

3.ช่องโหว่ในกระบวนการตรวจข้อสอบด้วยเครื่องและการใช้ Flash Drive

TOR ข้อ 4.10.5 ระบุถึงการใช้ Flash Drive เป็นสื่อกลางในการส่งข้อมูลคะแนน และภาพสแกน 

แม้จะเป็นการใช้เทคโนโลยีทันสมัย แต่อาจเป็นจุดที่เปราะบางที่สุดได้เหมือนกัน เพราะต่อให้เครื่องตรวจจะพิมพ์คะแนนลงบนกระดาษแล้ว แต่ไฟล์ใน Flash Drive สามารถถูกแก้ไข ดัดแปลง หรือ "สลับสับเปลี่ยน" ได้ง่ายมากในระหว่างการขนส่งหรือก่อนส่งคะแนนถึงหน่วยประมวลผล โดยเฉพาะหากไม่มีระบบการเข้ารหัสไฟล์ หรือ Encryption และการทำ Digital Signature กำกับไว้

4.ช่องโหว่ด้าน "ข้อจำกัดของผู้สังเกตการณ์" 

TOR ข้อ 4.11 แม้จะกำหนดให้มีเจ้าหน้าที่จาก ป.ป.ช., ป.ป.ท. หรือ บก.ปปป. เข้าร่วมสังเกตการณ์ แต่ TOR ไม่ได้กำหนดอำนาจให้เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับกระบวนการประมวลผล การทุจริตทางซอฟต์แวร์ เช่น การเขียนโปรแกรมล็อกคะแนนไว้ล่วงหน้า หรือการแก้ฐานข้อมูลเบื้องหลัง 

5.ช่องโหว่จากการตรวจข้อสอบที่ศูนย์สอบภูมิภาค 

TOR ข้อ 4.10.4 การกระจายให้ตรวจข้อสอบ ณ ศูนย์สอบทั้ง 10 ศูนย์ อาจทำให้มาตรฐานการควบคุมทางกายภาพ และการกำกับดูแลผ่อนคลายลงกว่าการรวมตรวจที่ส่วนกลางจุดเดียว เจ้าหน้าที่ที่เตรียมการทุจริตในแต่ละศูนย์ภูมิภาคอาจอาศัยช่วงชุลมุนในวันสอบเพื่อเข้าถึงกระดาษคำตอบ นำออกมาทำสำเนา หรือแก้ไขคำตอบก่อนเข้าเครื่องสแกนได้ง่ายขึ้น

สรุปข้อสังเกตจากผู้เชี่ยวชาญ การทุจริตการสอบจะเกิดขึ้นได้ ก็ต่อเมื่อ 

• คนในของ “ผู้รับจ้าง” ร่วมมือกับ "ผู้ดูแลระบบประมวลผล" (โดยที่หน่วยงานต้นสังกัดของทั้งสองส่วนงานอาจไม่รู้เห็นด้วยก็ได้ คือเป็นความผิดส่วนบุคคล แต่กระทำกันเป็นขบวนการ) 
• ห้วงเวลาที่เกิดการทุจริตได้ คือ 

1. ก่อนตรวจข้อสอบ โดยนำกระดาษคำตอบของผู้สอบที่จ่ายเงิน ซึ่งรู้เลขประจำตัวสอบอยู่แล้ว ออกมาฝนแก้คำตอบให้ถูกต้องตามคีย์เฉลย
2. ระหว่างตรวจ ใช้กระบวนการประมวลผลไฟล์ใน Flash Drive แก้ไขคะแนนดื้อๆ ในไฟล์ Excel ก่อนส่งมอบ
3. หลังตรวจข้อสอบ เนื่องจากกระดาษคำตอบเป็นทรัพย์สินของผู้รับจ้างและเก็บไว้ที่สถาบันผู้รับจ้าง การจะเข้าไปตรวจสอบยืนยันความถูกต้องของกระดาษคำตอบตัวจริงกับคะแนนในระบบ ย่อมทำได้ยากและล่าช้า หากมีการจัดตั้งขบวนการขึ้นมาดึงข้อมูลและแก้ไขในสถานที่ปิดลับ เหมือนกรณีที่ตำรวจ และเจ้าหน้าที่เข้าทลายบ้านหลังใหญ่ย่านนนทบุรี