ข่าว
11 ก.พ. 2569
“ศ.ดร.ถวิลวดี” วิเคราะห์วิกฤตหลังเลือกตั้ง 2569 พร้อมเผยผลสำรวจต่อเนื่อง 10 ปี พบความศรัทธาต่อองค์กรจัดการเลือกตั้งดิ่งเหว เตือนรัฐบาล-กกต. การสื่อสารแบบราชการใช้ไม่ได้ผลกับคนยุคดิจิทัลที่ต้องการความโปร่งใสแบบ Real-time
“ประชาธิปไตยไม่ได้เข้มแข็งเพราะมีการเลือกตั้ง แต่เข้มแข็งเพราะประชาชนเชื่อว่า การเลือกตั้งนั้นยุติธรรม”
11 กุมภาพันธ์ 2569 ศ.ดร.ถวิลวดี บุรีกุล ผู้เชี่ยวชาญด้านการวิจัยและการเมืองการปกครอง และรองเลขาธิการสถาบันพระปกเกล้า ได้เผยแพร่บทวิเคราะห์สถานการณ์การเมืองหลังการเลือกตั้ง โดยระบุว่าจากการเลือกตั้งที่ผ่านมา สะท้อนชัดว่าประชาชนจำนวนมาก ยังไม่คลายความกังขาต่อการทำงานของคณะกรรมการการเลือกตั้ง แม้จะมีการชี้แจงเป็นระยะ แต่ยังไม่เพียงพอจะสร้างความพึงพอใจ ความเรียกร้องให้มีการนับคะแนนใหม่ และความเชื่อเรื่องการทุจริตในหลายรูปแบบ ยังคงดำรงอยู่
เหตุผลที่ประชาชนให้ความสำคัญกับการเลือกตั้งอย่างยิ่ง เพราะการเลือกตั้งคือ จุดเริ่มต้นของโครงสร้างอำนาจทางการเมืองทั้งระบบไม่ว่าจะเป็นการได้มาซึ่งสมาชิกรัฐสภา ผู้ตรากฎหมาย ผู้บริหารประเทศ การจัดสรรงบประมาณ ไปจนถึงกระบวนการได้มาขององค์กรอิสระ
ดังนั้น แม้การเลือกตั้งจะเป็นเพียง “องค์ประกอบหนึ่ง” ของประชาธิปไตย แต่สิ่งที่ทำให้ประชาธิปไตย เข้มแข็งหรืออ่อนแอคือ ความเชื่อมั่นของประชาชนต่อความสุจริต เที่ยงธรรม และโปร่งใสของการเลือกตั้ง
1. ความเป็นกลางที่ถูกตั้งคำถาม
เมื่อการเมืองมีความขัดแย้งสูง ทุกการตัดสินย่อมถูกจับตา หากประชาชนรู้สึกว่าองค์กรไม่เป็นกลาง
2. การสื่อสารที่ประชาชน “ไม่เข้าใจ”
การชี้แจงเชิงกฎหมาย แม้ถูกต้อง แต่หากประชาชนเข้าไม่ถึงเหตุผลและหลักการ
3. กระบวนการที่ล่าช้า
ความไม่ชัดเจนในการรับรองผลหรือการพิจารณาคดี
4. ภาพลักษณ์ความเป็นอิสระ
แม้กฎหมายกำหนดให้องค์กรเป็นอิสระ แต่การรับรู้ของสาธารณชนบางส่วน
5. ความคาดหวังของประชาชนยุคดิจิทัล
ประชาชนต้องการ
• ความโปร่งใสแบบ real-time
• การเปิดข้อมูล
• การมีส่วนร่วมตรวจสอบ
ขณะที่ระบบราชการยังปรับตัวไม่ทันทั้งหมด
หลักฐานเชิงประจักษ์
การศึกษาความเชื่อมั่นของประชาชนต่อสถาบันการเมืองโดย สถาบันพระปกเกล้า ต่อเนื่องยาวนาน จากกลุ่มตัวอย่างกว่า 30,000 คนทั่วประเทศ พบว่า
• ความเชื่อมั่นต่อองค์กรที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้ง ผันผวนตามกระแสการเมือง
• ในช่วงกว่า 10 ปีที่ผ่านมา ระดับความเชื่อมั่น ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
• บางช่วงต่ำกว่า ร้อยละ 50
ข้อค้นพบสำคัญคือ
“ความผิดพลาดเชิงกระบวนการ ส่งผลต่อความเชื่อมั่นมากกว่าที่คาด”
โดยเฉพาะ
• การนับคะแนน
• การจัดการหน่วยเลือกตั้ง
และในยุคดิจิทัล
สรุป
การฟื้นความเชื่อมั่นต่อการเลือกตั้งไม่ใช่เรื่องของการชี้แจงให้มากขึ้น แต่คือการออกแบบระบบให้โปร่งใส ตรวจสอบได้ และทันเวลาเพราะท้ายที่สุดแล้ว ความเชื่อมั่นต่อการเลือกตั้งคือ รากฐานของความชอบธรรมและเสถียรภาพของประชาธิปไตยทั้งระบบ