เนชั่นทีวี

ข่าว

คณบดีเทคโนโลยีการประมง แม่โจ้ ชี้สารพิษทำลายระบบนิเวศในน้ำ แนะเลี้ยงปลาปลูกผักกินเอง

21 พ.ย. 2569 | prisana_tha

คณบดีเทคโนโลยีการประมง แม่โจ้ ชี้สารพิษทำลายระบบนิเวศในน้ำ แนะเลี้ยงปลาปลูกผักกินเอง

คณบดีเทคโนโลยีการประมง แม่โจ้ ชี้สารพิษทำลายระบบนิเวศในน้ำ ส่งผลให้ปลาลดลง แนะสร้างความมั่นคงทางอาหาร เลี้ยงปลาปลูกผักกินเอง ลดพึ่งพาอาหารจากแม่น้ำปนเปื้อน

คณบดีเทคโนโลยีการประมง แม่โจ้ ชี้สารพิษทำลายระบบนิเวศในน้ำ ส่งผลให้ปลาลดลง แนะสร้างความมั่นคงทางอาหาร เลี้ยงปลาปลูกผักกินเอง ลดพึ่งพาอาหารจากแม่น้ำปนเปื้อน

KEY

POINTS

  • นักวิชาการแม่โจ้เตือนสารพิษ-ตะกอนขุ่นทำลายระบบนิเวศแม่น้ำสาย กก และรวก กระทบห่วงโซ่อาหาร
  • สำรวจแม่น้ำสาย-แม่น้ำรวกตลอดปี ไม่พบปลาในจุดสำรวจ ห่วงประชากรปลารุ่นใหม่ลดลงต่อเนื่อง
  • แนะสร้างความมั่นคงทางอาหารระดับครัวเรือน เลี้ยงปลาในระบบปิด-ปลูกผักใช้น้ำสะอาด ลดพึ่งพาแม่น้ำเสี่ยงปนเปื้อน

21 พฤศจิกายน 2569 จากปัญหาสารพิษปนเปื้อนแม่น้ำทางภาคเหนือ ทั้งแม่น้ำสาย แม่น้ำกก และแม่น้ำรวก ส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิต การเกษตรและการทำประมง ล่าสุด รศ.ดร.อภินันท์ สุวรรณรักษ์ คณบดีคณะเทคโนโลยีการประมงและทรัพยากรทางน้ำ มหาวิทยาลัยแม่โจ้

 

รศ.ดร.อภินันท์ สุวรรณรักษ์ คณบดีคณะเทคโนโลยีการประมงและทรัพยากรทางน้ำ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เปิดเผยว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นไม่ได้มีเพียงเรื่องสารพิษปนเปื้อนเท่านั้น แต่ความขุ่นของน้ำและตะกอนดินที่ไหลลงสู่แม่น้ำอย่างต่อเนื่อง กำลังสร้างความเสียหายต่อระบบนิเวศเป็นวงกว้าง โดยปกติแสงแดดสามารถส่องลงไปถึงพื้นท้องน้ำ ทำให้สาหร่ายขนาดเล็กที่เกาะอยู่ตามก้อนหินเจริญเติบโต เป็นแหล่งอาหารของแมลงน้ำและสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก ก่อนจะถ่ายทอดเป็นอาหารให้กับปลาในห่วงโซ่อาหาร แต่เมื่อแม่น้ำมีความขุ่นต่อเนื่อง แสงส่องลงไปไม่ถึงพื้นท้องน้ำ ฐานอาหารของปลาเหล่านี้จึงลดลง ขณะเดียวกันตะกอนดินยังเข้าไปทับถมช่องว่างระหว่างก้อนหิน ซึ่งเป็นทั้งแหล่งอาหารและที่หลบภัยของสัตว์น้ำ รวมถึงแหล่งวางไข่และแหล่งอนุบาลลูกปลา ส่งผลให้ปลาเติบโตได้ยาก อ่อนแอ และมีโอกาสรอดจนถึงวัยสืบพันธุ์ลดลง ปลาบางชนิดอาจหายไปจากพื้นที่หรือเคลื่อนย้ายไปยังแหล่งน้ำที่มีสภาพเหมาะสมกว่า

คณบดีเทคโนโลยีการประมง แม่โจ้ ชี้สารพิษทำลายระบบนิเวศในน้ำ แนะเลี้ยงปลาปลูกผักกินเอง

 

นอกจากนี้ ความเสี่ยงจากสารปนเปื้อน เหล่านี้อาจเข้าสู่สิ่งมีชีวิตและถ่ายทอดผ่านการกินกันในห่วงโซ่อาหาร ส่งผลกระทบต่อสัตว์น้ำ ทั้งด้านการเจริญเติบโต ความแข็งแรง และความสามารถในการสืบพันธุ์ ขึ้นอยู่กับชนิดของสาร ปริมาณ และระยะเวลาที่ได้รับ สิ่งที่น่ากังวลจึงไม่ใช่เพียงการพบปลาตาย แต่คือการที่ประชากรปลารุ่นใหม่อาจลดจำนวนลงอย่างต่อเนื่อง

 

จากการสำรวจในแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกตลอดปีที่ผ่านมา ยังไม่พบปลาในจุดที่ลงสำรวจ เป็นข้อสังเกตที่สะท้อนถึงความน่ากังวลของระบบนิเวศในพื้นที่ และจำเป็นต้องมีการสำรวจอย่างเป็นระบบเพิ่มเติม เพื่อประเมินความเปลี่ยนแปลงของชนิดพันธุ์และจำนวนประชากรปลาอย่างชัดเจน

รศ.ดร.อภินันท์ สุวรรณรักษ์ คณบดีคณะเทคโนโลยีการประมงและทรัพยากรทางน้ำ มหาวิทยาลัยแม่โจ้

 

เมื่อปัญหาจากสายน้ำส่งต่อไปถึงพื้นที่เกษตรกรรมและอาหารบนโต๊ะ ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่แค่ในแม่น้ำ เพราะน้ำจากแม่น้ำสายหลักยังถูกส่งผ่านฝาย คลองชลประทาน และระบบกระจายน้ำ ไปยังพื้นที่เพาะปลูก แปลงผัก นาข้าว บ่อเลี้ยงปลา และพื้นที่เลี้ยงสัตว์ ดังนั้น การเฝ้าระวังจึงต้องครอบคลุมตั้งแต่แหล่งน้ำต้นทาง ไปจนถึงดิน พืชผลทางการเกษตร และสัตว์น้ำที่นำมาบริโภค เพื่อให้สามารถประเมินความเสี่ยงต่อความปลอดภัยทางอาหารได้อย่างรอบด้าน เมื่อประชาชนไม่มั่นใจในคุณภาพน้ำและอาหารที่มาจากแหล่งน้ำธรรมชาติ วิถีชีวิตที่เคยพึ่งพาการจับปลา การทำเกษตร และการใช้น้ำจากแม่น้ำจึงต้องเปลี่ยนแปลง

 

คณบดีเทคโนโลยีการประมง แม่โจ้ ชี้สารพิษทำลายระบบนิเวศในน้ำ แนะเลี้ยงปลาปลูกผักกินเอง

 

มหาวิทยาลัยแม่โจ้ จึงส่งเสริมการสร้างความมั่นคงทางอาหาร เริ่มต้นได้จากครัวเรือน ในระหว่างที่การแก้ไขปัญหา ระดับลุ่มน้ำและการฟื้นฟูระบบนิเวศต้องใช้เวลา สิ่งที่ต้องเร่งดำเนินการคือการทำให้ประชาชนเข้าถึงน้ำสะอาดและอาหารที่ปลอดภัย พร้อมสนับสนุนการผลิตอาหารในระดับครัวเรือน แนวทางหนึ่งที่สามารถนำมาปรับใช้ได้ คือ การเลี้ยงปลาในระบบปิดหรือระบบหมุนเวียนน้ำ โดยจัดทำบ่อเลี้ยงปลาบริเวณบ้าน ใช้น้ำจากแหล่งที่ผ่านการตรวจสอบว่าปลอดภัย ส่งเสริมให้ประชาชนปลูกผักสวนครัวและพืชอาหารที่จำเป็นต่อการบริโภคในครัวเรือน โดยเลือกใช้น้ำสะอาดและวัสดุปลูกที่ปลอดภัย พร้อมทั้งพิจารณาการเลี้ยงสัตว์ขนาดเล็กเพื่อเป็นแหล่งอาหารเสริม โดยต้องควบคุมคุณภาพน้ำและอาหารสัตว์ให้เหมาะสมด้วย แนวทางดังกล่าวเป็นการปรับรูปแบบการผลิตอาหารให้เหมาะสมกับสถานการณ์ ลดการพึ่งพาแหล่งอาหารจากแม่น้ำที่ยังมีความเสี่ยง และช่วยให้แต่ละครัวเรือนมีแหล่งอาหารที่สามารถควบคุมกระบวนการผลิตได้ด้วยตนเอง

 

ขณะเดียวกัน ภาครัฐต้องเร่งตรวจสอบคุณภาพน้ำ ดิน ตะกอนดิน พืชผลทางการเกษตร และสัตว์น้ำอย่างต่อเนื่อง พร้อมจัดหาแหล่งน้ำสะอาด สนับสนุนองค์ความรู้และทรัพยากรให้ประชาชนสามารถปรับตัวได้จริง รวมถึงประสานความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อแก้ไขปัญหามลพิษบริเวณต้นน้ำ เพราะการฟื้นฟูแม่น้ำไม่ได้หมายถึงเพียงการทำให้น้ำกลับมาใส แต่ต้องทำให้แหล่งอาหาร ถิ่นอาศัย และความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตกลับคืนมาได้ด้วย

 

สำหรับหน่วยงานทั้งรัฐและเอกชนที่มีความสนใจ สามารถร่วมสนับสนุนโครงการสร้างความมั่นคงทางอาหาร “เลี้ยงปลา ปลูกผัก สร้างอาหารใกล้บ้าน ทางเลือกรับมือวิกฤตมลพิษทางน้ำ” ในพื้นที่โครงการ ลุ่มน้ำกก-น้ำสาย - น้ำรวก-น้ำโขง สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 053 875100

 

คณบดีเทคโนโลยีการประมง แม่โจ้ ชี้สารพิษทำลายระบบนิเวศในน้ำ แนะเลี้ยงปลาปลูกผักกินเอง

ข่าวล่าสุด