"ศาล รธน." รับคำร้อง"พ.ร.บ.เขตปลอดภัยทหาร ปี 2478" ขัดรัฐธรรมนูญหรือไม่

23 กรกฎาคม 2569  ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2569   ศาลรัฐธรรมนูญ เผยแพร่เอกสารข่าว ผลการประชุม ในคดีที่สำคัญ  โดยเรื่องหนึ่งที่น่าสนใจ  กรณี  พระราชบัญญัติว่าด้วยเขตต์ปลอดภัยในราชการทหาร พุทธศักราช 2478 ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันหรือไม่ 

ทั้งนี้  ศาลรธน. มีมติเป็นเอกฉันท์สั่งรับคำร้องจากศาลจังหวัดหัวหิน ไว้วินิจฉัยว่า พระราชบัญญัติว่าด้วยเขตต์ปลอดภัยในราชการทหาร พุทธศักราช 2478 ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันหรือไม่ ชี้กระทบสิทธิในทรัพย์สินและที่อยู่อาศัยของประชาชน

ชนวนเหตุของคดีนี้เกิดขึ้นในพื้นที่อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อมีประชาชนและผู้ประกอบการถูกพนักงานอัยการยื่นฟ้องเป็นคดีอาญาต่อศาลจังหวัดหัวหิน ในข้อหาปลูกสร้าง ดัดแปลงอาคาร หรือโยกย้ายสิ่งปลูกสร้างในพื้นที่ที่ถูกประกาศเป็น "เขตปลอดภัยในราชการทหาร" โดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
.

ในการพิจารณาคดี ศาลจังหวัดหัวหิน เห็นว่า บทบัญญัติในมาตรา 4, 5, 6 และ 7 ของกฎหมายความมั่นคงฉบับเก่าแก่ตั้งแต่ปี 2478 นี้ มีลักษณะจำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนเกินสมควรแก่เหตุ เนื่องจากให้อำนาจรัฐและกองทัพในการห้ามประชาชนสร้างบ้าน ซ่อมแซมที่อยู่อาศัย หรือแม้กระทั่งการเพาะปลูกในที่ดินที่เป็นกรรมสิทธิ์โดยชอบด้วยกฎหมายของตนเอง หากไม่ขออนุญาตจากหน่วยงานทหารก่อน ซึ่งอาจขัดต่อสิทธิในเคหสถาน (มาตรา 33) และสิทธิในทรัพย์สิน (มาตรา 37) ตามที่รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันรับรองไว้ ศาลจังหวัดหัวหินจึงได้ส่งความเห็นดังกล่าวให้ศาลรัฐธรรมนูญตีความ

กระทั่งวานนี้ ( 22 กรกฎาคม 2569)  ศาลรัฐธรรมนูญได้พิจารณาแล้วเห็นว่า คดีนี้เป็นกรณีที่ศาลจังหวัดหัวหินจะต้องใช้บทบัญญัติแห่งกฎหมายดังกล่าวบังคับแก่คดี และยังไม่เคยมีคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในส่วนที่เกี่ยวกับบทบัญญัตินี้มาก่อน จึงเข้าหลักเกณฑ์ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 212 วรรคหนึ่ง ศาลรัฐธรรมนูญจึงมีมติเป็นเอกฉันท์ให้รับคำร้องเฉพาะประเด็นดังกล่าวไว้พิจารณาวินิจฉัยต่อไป

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า   การสั่งรับคำร้องในครั้งนี้ถือเป็นประเด็นที่น่าจับตาอย่างยิ่ง เพราะหากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่ากฎหมายดังกล่าวขัดต่อรัฐธรรมนูญ จะส่งผลลัพธ์สำคัญ 2 ด้าน 

ประชาชนได้คืนสิทธิ  โดยชาวบ้านในเขตปลอดภัยทหารทั่วประเทศ จะสามารถใช้ประโยชน์ในที่ดินและที่อยู่อาศัยของตนเองได้ตามสิทธิขั้นพื้นฐาน โดยไม่ต้องแบกรับภาระขั้นตอนทางกฎหมายที่ล้าสมัย

การปรับตัวของกองทัพ  หน่วยงานความมั่นคงจำเป็นต้องสังคายนากฎหมายโบราณ เพื่อหาจุดสมดุลใหม่ระหว่างการรักษาความมั่นคงของชาติกับการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนให้สอดคล้องกับยุคปัจจุบัน

 

อนึ่ง รัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 หรือฉบับปัจจุบัน 

มาตรา 33  บุคคลย่อมมีเสรีภาพในเคหสถาน

การเข้าไปในเคหสถานโดยปราศจากความยินยอมของผู้ครอบครอง หรือการค้นเคหสถานหรือที่รโหฐานจะกระทำมิได้ เว้นแต่มีคำสั่งหรือหมายของศาลหรือมีเหตุอย่างอื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ

มาตรา 37  บุคคลย่อมมีสิทธิในทรัพย์สินและการสืบมรดก

 ขอบเขตแห่งสิทธิและการจำกัดสิทธิเช่นว่านี้ ให้เป็นไปตามที่กฎหมายบัญญัติ
การเวนคืนอสังหาริมทรัพย์จะกระทำมิได้ เว้นแต่โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่ตราขึ้นเพื่อการอันเป็นสาธารณูปโภค การป้องกันประเทศ หรือการได้มาซึ่งทรัพยากรธรรมชาติ หรือเพื่อประโยชน์สาธารณะอย่างอื่น และต้องชดใช้ค่าทดแทนที่เป็นธรรม ภายในเวลาอันควรแก่เจ้าของ ตลอดจนผู้ทรงสิทธิบรรดาที่ได้รับความเสียหายจากการเวนคืน โดยคำนึงถึงประโยชน์สาธารณะ ผลกระทบต่อผู้ถูกเวนคืน รวมทั้งประโยชน์ที่ผู้ถูกเวนคืนอาจได้รับจากการเวนคืนนั้น
 

การเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ ให้กระทำเพียงเท่าที่จำเป็นต้องใช้เพื่อการที่บัญญัติไว้ในวรรคสาม เว้นแต่เป็นการเวนคืนเพื่อนำอสังหาริมทรัพย์ที่เวนคืนไปชดเชยให้เกิดความเป็นธรรมแก่เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ที่ถูกเวนคืนตามที่กฎหมายบัญญัติ

กฎหมายเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ต้องระบุวัตถุประสงค์แห่งการเวนคืนและกำหนดระยะเวลาการเข้าใช้อสังหาริมทรัพย์ให้ชัดแจ้ง ถ้ามิได้ใช้ประโยชน์เพื่อการนั้นภายในระยะเวลาที่กำหนด หรือมีอสังหาริมทรัพย์เหลือจากการใช้ประโยชน์ และเจ้าของเดิมหรือทายาทประสงค์จะได้คืน ให้คืนแก่เจ้าของเดิมหรือทายาท

ระยะเวลาการขอคืนและการคืนอสังหาริมทรัพย์ที่ถูกเวนคืนที่มิได้ใช้ประโยชน์ หรือที่เหลือจากการใช้ประโยชน์ให้แก่เจ้าของเดิมหรือทายาท และการเรียกคืนค่าทดแทนที่ชดใช้ไป ให้เป็นไปตามที่กฎหมายบัญญัติ

การตรากฎหมายเวนคืนอสังหาริมทรัพย์โดยระบุเจาะจงอสังหาริมทรัพย์หรือเจ้าของอสังหาริมทรัพย์ที่ถูกเวนคืนตามความจำเป็น มิให้ถือว่าเป็นการขัดต่อมาตรา 26 วรรคสอง

 

มาตรา 38  บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการเดินทางและการเลือกถิ่นที่อยู่

การจำกัดเสรีภาพตามวรรคหนึ่งจะกระทำมิได้ เว้นแต่โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่ตราขึ้นเพื่อความมั่นคงของรัฐ ความสงบเรียบร้อยหรือสวัสดิภาพของประชาชน หรือการผังเมือง หรือเพื่อรักษาสถานภาพของครอบครัว หรือเพื่อสวัสดิภาพของผู้เยาว์