ตอบชัด ซัดเป็นข้อๆ "ทำไม น้ำมันแพง?" สรุปไว้ที่นี่

น้ำมันแพง ส่งผลให้ค่ารองชีพเพิ่มขึ้น แนวโน้มราคาสินค้าต่างๆ ขยับตามราคาน้ำมัน และแนวโน้มราคาน้ำมันสูงต่อเนื่อง แม้รัฐบาลจะออกมาช่วยตรึงราคา แต่แรงยื้อนี้ท่าจะฉุดไม่อยู่ ล่าสุด “กระทรวงพลังงาน” ได้ออกมาชี้แจง ทุกปมสงสัย “เนชั่น ออนไลน์” สรุปให้เป็นข้อๆ ดั้งนี้

 

1. ทำไมน้ำมันราคาแพงมากขึ้น

เนื่องจากราคาน้ำมันตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่องตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2564 น้ำมันดิบดูไบปรับขึ้นจาก 65.35 เป็นปัจจุบัน 84.34 ดอลลาร์/บาร์เรล รวมทั้งผลจากอัตราแลกเปลี่ยน ที่ส่งผลต่อต้นทุนนำเข้าในช่วงเดือนสิงหาคม 2564 ราคาขายปลีกน้ำมันดีเซลในประเทศปรับขึ้นจำนวน 6 ครั้ง ครั้งละประมาณ 40 – 60 สต./ลิตร มาอยู่ที่ 31.29 บาท/ลิตร

 

2.ประชาชนเดือดร้อน ช่วยเหลืออะไรบ้าง

กระทรวงพลังงานมีมาตรการช่วยเหลือประชาชน โดยใช้เงินกองทุนน้ำมันฯ ชดเชยราคาน้ำมันดีเซลไม่ให้เกิน 30 บาท/ลิตร ส่งผลให้ราคาขายปลีกน้ำมันดีเซล อยู่ที่ 28.29 บาท/ลิตร และเพิ่มมาตรการช่วยเหลือในส่วนของโครงสร้างราคาน้ำมัน ดังนี้

 

• น้ำมันไบโอดีเซล (B100) ได้ปรับตัวสูงขึ้นในเดือนสิงหาคม 2564 จาก 38.08 บาท/ลิตร เป็น 46.15 บาท/ลิตร ในเดือนตุลาคม 2564 ดังนั้นกระทรวงพลังงานจึงได้ปรับลดสัดส่วนผสมขั้นต่ำของไบโอดีเซลในน้ำมันดีเซล บี7 และบี10 เป็นร้อยละ 6 โดยปริมาตร และคงสัดส่วนผสมในน้ำมันดีเซล บี20 เท่าเดิม

 

• ขอความร่วมมือกับผู้ค้าน้ำมัน ปรับลดค่าการตลาดจากเดิม อยู่ที่ 1.80 บาท/ลิตร เป็นไม่เกิน 1.40 บาท/ลิตร

3.ทำไมต้องมี biodiesel และ เอทานอล  / ต้นทุนผสม ราคาแพงมาก ทำให้ ราคาน้ำมันแพง / เอื้อประโยชน์ให้กลุ่มปาล์ม / เคยปรับลดสัดส่วน ผสมในอดีตไหม

การที่มีการผสมเชื้อเพลิงชีวภาพในน้ำมันเชื้อเพลิง เป็นนโยบายของรัฐบาลที่มีวัตถุประสงค์เพื่อ ส่งเสริมพลังงานทดแทน ช่วยรักษาเสถียรภาพระดับราคาพืชผลเกษตรของเกษตรกรไม่ให้ราคาตกต่ำ และทำให้เกษตรกรมีรายได้ที่มั่นคง อีกทั้งยังสามารถลดการนำเข้าน้ำมันได้อีกด้วย

 

 

เป็นไปตามนโยบายรัฐบาลที่ปรากฏในคําแถลงนโยบายที่รัฐบาลแถลงต่อรัฐสภาเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 25 กรกฎาคม 2562  ที่กำหนดให้ “..เปิดโอกาสให้ชุมชนและประชาชนมีส่วนร่วมในการผลิตและบริหารจัดการพลังงาน ส่งเสริมให้มีการใช้น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว B20 และ B100 เพื่อเพิ่มการใช้น้ำมันปาล์มดิบ ...” 

 

นอกจากนี้ คณะกรรมการปาล์มแห่งชาติ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ผลักดันให้มีการผสมเชื้อเพลิงชีวภาพในน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกพืชพลังงานให้มีรายได้ที่มั่นคง ลดการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ

 

แต่เนื่องจากสถานการณ์ราคาไบโอดีเซลและเอทานอลมีราคาสูงต่างจากกับจากในอดีต กระทรวงพลังงานจำเป็นดำเนินมาตรการปรับลดสัดส่วนการผสมเพื่อให้เกิดความเหมาะสมไม่กระทบประชาชน แต่ก็ยังคงต้องรักษาเสถียรภาพด้านราคาให้แก่ไบโอดีเซลและเอทานอลไม่ให้กระทบเกษตรกร

 

4. ราคาทะลายปาล์มน้ำมัน ราคาน้ำมันปาล์มดิบ และราคาบี 100  (ย้อนหลัง)

• ราคาผลปาล์มทะลาย สัปดาห์นี้ (25 ตุลาคม 2564) เฉลี่ยกิโลกรัมละ 8.85 บาท เพิ่มขึ้นจาก กิโลกรัมละ 8.58 บาท ในสัปดาห์ที่ผ่านมา (18 – 20 ตุลาคม 2564) เพิ่มขึ้นคิดเป็นร้อยละ 3.15 ราคาน้ำมันปาล์มดิบ สัปดาห์นี้ (25 ตุลาคม 2564) เฉลี่ยกิโลกรัมละ 44.25 บาท เพิ่มขึ้นจาก กิโลกรัมละ 43.38 บาท ในสัปดาห์ที่ผ่านมา (18 – 20 ตุลาคม 2564) เพิ่มขึ้นคิดเป็นร้อยละ 2

 

•  ราคาผลปาล์มน้ำมันและราคาน้ำมันปาล์มดิบ (CPO) ในปี 2564 สูงต่อเนื่องจากปลายปี 2563 เพราะสถานการณ์ผลผลิตปาล์มน้ำมันช่วงต้นปีมีผลผลิตออกน้อย และสต็อกน้ำมันปาล์มต่ำ ราคาผลปาล์ม ในเดือนตุลาคม 2564 สูงถึง 8.15 บาทต่อกิโลกรัม (ตาราง ราคาผลปาล์มดิบ) และน้ำมันปาล์มดิบ (CPO) อยู่ที่ 41.34 บาทต่อกิโลกรัม ขณะที่สถานการณ์น้ำมันปาล์มมาเลเซียก็มีแนวโน้มสูงขี้นต่อเนื่องตั้งแต่ปลายปี 2563 เช่นกัน ช่วงกลางปีแม้ราคาชะลอตัวลงบ้าง เมื่อเข้าไตรมาส 3 ราคามีแนวโน้มสูงขึ้นเดือนตุลาคม 2564 ราคาน้ำมันปาล์มดิบมาเลเซีย อยู่ที่ 41.49 บาทต่อกิโลกรัม ดังนั้น คาดว่าราคาน้ำมันปาล์มดิบไทยมีแนวโน้มสูงขึ้น
   

 

•  ราคาน้ำมันไบโอดีเซล (B100) ในเดือนตุลาคม 2564 เฉลี่ยอยู่ที่ 43.55 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้นจากเดือนก่อน 3.36 บาทต่อลิตร ราคาไบโอดีเซลปรับตัวสูงขึ้นเนื่องจากราคาวัตถุดิบในประเทศปรับตัวสูงขึ้น อีกทั้งราคาน้ำมันปาล์มดิบในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้นเนื่องจากประเทศมาเลเซียซึ่งเป็นผู้ส่งออกน้ำมันปาล์มอันดับ 2 ของโลก เกิดปัญหาการขาดแคลนแรงงานต่างชาติในอุตสาหกรรมปาล์มน้ำมันส่งผลให้ผลผลิตน้ำมันปาล์มของประเทศมาเลเซียสูง ทั้งนี้ผลผลิตปาล์มน้ำมันของประเทศไทยเริ่มน้อยลง แต่โรงสกัดในประเทศยังมีการส่ง CPO ออกไปจำหน่ายต่างประเทศ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งเหตุผลที่ทำให้ราคา CPO ที่เป็นวัตถุดิบหลักในการผลิตไบโอดีเซลในประเทศปรับตัวสูงขึ้น 
   

 

5. ราคา CPO ตอนนี้ ราคาก็ดี ทำไมไม่ลดสัดส่วน ผสมลง และ ส่งออกไปให้หมด ทำให้ราคาน้ำมันถูกลง และ ชดเชย ส่งออก ถูกกว่า

ในระยะสั้นในเดือนตุลาคม 2564 กระทรวงพลังงาน ได้ปรับลดสัดส่วนผสมขั้นต่ำของไบโอดีเซลในน้ำมันดีเซล บี7 และบี10 เป็นร้อยละ 6 โดยปริมาตร และคงสัดส่วนผสมในน้ำมันดีเซล บี20 เท่าเดิม

 

และในเดือนพฤศจิกายน 2564 จะกลับไปใช้สัดส่วนเดิมตามนโยบายรัฐบาลและคณะกรรมการนโยบายปาล์มน้ำมันแห่งชาติ (กนป.)  ทั้งนี้ ในการส่งออกน้ำมันปาล์มดิบ ขึ้นอยู่กับนโยบายของ กนป. และกระทรวงพาณิชย์

 

6. ทำไมไม่ลดภาษีสรรพสามิต ตั้ง 6 บาท ต่อลิตร เอาไปทำอะไร

ภาษีสรรพสามิตน้ำมันเชื้อเพลิง เป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิง ซึ่งรัฐบาลทุกรัฐบาลต้องจัดเก็บเพื่อนำภาษีไปใช้เป็นงบประมาณในการพัฒนาประเทศ และเป็น 40% ของรายได้ประเทศ โดยการจัดเก็บหรือการปรับลดอัตราภาษีสรรพสามิตขึ้นอยู่กับนโยบายของรัฐบาลและกระทรวงการคลังที่จะพิจารณาอัตราภาษีที่เหมาะสม

 

7. การตรึงราคา อยู่ที่ 30 บาท ใช่หรือไม่ เป็นเช่นนี้ทุกรัฐบาลหรือไม่

มีการตรึงราคา ที่ 30 บาท/ลิตร ในทุกรัฐบาลตั้งแต่ปี 2551 โดยมีรายละเอียดการเปรียบเทียบการตรึงราคาของแต่ละรัฐบาล ดังตาราง

 

 

8. ราคาน้ำมันขายปลีก / ค่าไฟฟ้า ประเทศต่างๆ ในแถบนี้ ถูก แพง อย่างไร

• ราคาน้ำมันประเทศไทยแพงกว่ามาเลเซียและประเทศเพื่อนบ้าน

ราคาน้ำมันของประเทศไทยสูงกว่ามาเลเซียหรือบางประเทศ ในภูมิภาคอาเซียน ขึ้นอยู่กับแหล่งทรัพยากรพลังงานในประเทศ นโยบายของรัฐบาล โครงสร้างราคาน้ำมัน ต้นทุนการจัดหาน้ำมัน คุณภาพน้ำมัน และการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากการใช้น้ำมัน ซึ่งโครงสร้างราคาน้ำมันจะแยกเป็น 2 ส่วน คือ

 

1. ต้นทุนเนื้อน้ำมันของไทย มาเลเซีย และประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคอ้างอิงตลาดสิงคโปร์เช่นเดียวกัน แต่ต้นทุนเนื้อน้ำมันดังกล่าวจะขึ้นอยู่กับค่าขนส่งซึ่งมีความแตกต่างกันตามที่ตั้งของแต่ละประเทศ อีกทั้งคุณภาพน้ำมันของไทย (ยูโร 4) สูงกว่าบางประเทศในภูมิภาคอาเซียน จึงมีราคาสูงกว่า ทั้งอีกไทยมีการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพ (เอทานอล และไบโอดีเซล) ตามนโยบายสนับสนุนพลังงานทดแทน ทำให้ไทยมีราคาสูงกว่า

 

2. ภาษีและกองทุน โครงสร้างราคาน้ำมันของประเทศไทยมีการเก็บภาษีและเงินกองทุน  (กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน และภาษีต่างๆ ได้แก่ ภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล และภาษีมูลค่าเพิ่ม) ทำให้ราคาขายปลีกน้ำมันในประเทศไทยสูงขึ้นจากต้นทุนเนื้อน้ำมัน

บางประเทศในภูมิภาคอาเซียน โดยเฉพาะประเทศผู้ผลิตและส่งออกน้ำมัน อาทิ มาเลเซีย ไม่มีการจัดเก็บภาษีและกองทุน เนื่องจากมีรายได้จากการผลิตและส่งออกน้ำมันดังกล่าวในการบริหารประเทศโดยไม่ต้องพึ่งพางบประมาณจากการจัดเก็บภาษีน้ำมัน ในขณะที่ประเทศไทยเป็นประเทศผู้นำเข้าน้ำมันสุทธิซึ่งจำเป็นต้องจัดเก็บภาษีน้ำมันเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของงบประมาณในการบริหารประเทศ

อย่างไรก็ดี เมื่อเปรียบเทียบราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงของประเทศไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน พบว่าราคาของประเทศไทยก็ไม่ได้มีราคาสูงหรือต่ำไปกว่ามากตามที่มักมีการกล่าวอ้าง ดังเช่นข้อมูลราคาขายปลีกราคาน้ำมันเชื้อเพลิงณ วันที่ 25 ตุลาคม 2564 

 

 

ราคาค่าไฟฟ้าแพง เทียบกับประเทศเพื่อนบ้าน

เมื่อเปรียบเทียบค่าไฟฟ้าในกลุ่มประเทศอาเซียน ปี 2563 พบว่า ประเทศที่มีค่าไฟฟ้าถูกกว่าไทย ได้แก่

• เมียนมา  ค่าไฟ 1.23 บาท/หน่วย  (พลังน้ำ 47%, ก๊าซธรรมชาติ 44%)
• สปป.ลาว  ค่าไฟ 1.80 บาท/หน่วย  (พลังน้ำ 65%, ถ่านหิน 35%)
• เวียดนาม ค่าไฟ 2.76 บาท/หน่วย  (ถ่านหิน 48%, พลังน้ำ 35%, ก๊าซธรรมชาติ 17%)
• มาเลเซีย  ค่าไฟ 1.93 บาท/หน่วย  (ถ่านหิน 45%, ก๊าซธรรมชาติ 38%, พลังน้ำ 15%)

 

 

9. แนวทางการกำหนดโครงสร้างราคาน้ำมันในปัจจุบัน

รัฐบาลมีนโยบายยกเลิกการกำหนดราคาน้ำมันเชื้อเพลิงมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 ทำให้ราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศเคลื่อนไหวขึ้นลงตามราคาน้ำมันในตลาดโลก โดยมีกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เป็นเครื่องมือในการบริหารราคาน้ำมันขายปลีกในประเทศไม่ให้กระทบต่อภาระค่าครองชีพของประชาชน

 

กระทรวงพลังงาน โดยสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน มีหน้าที่ในการติดตาม กำกับ ดูแลความเหมาะสมของราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงให้เกิดความเป็นธรรมกับทุกฝ่าย โดยจัดทำโครงสร้างราคาน้ำมันเชื้อเพลิง เพื่อใช้เป็นข้อมูลสำหรับอ้างอิงความเหมาะสมของราคาขายปลีกน้ำมัน โดยมีองค์ประกอบ ดังนี้

 

1. ราคา ณ โรงกลั่น : คือ ราคาเนื้อน้ำมัน ซึ่งอ้างอิงตามราคาตลาดกลางของภูมิภาคเอเชีย ได้แก่ ตลาดสิงคโปร์ เพื่อใช้เปรียบเทียบราคานำเข้าหรือส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศ

2. ภาษีสรรพสามิต : จัดเก็บโดยกระทรวงการคลัง ตาม พ.ร.บ. ภาษีสรรพสามิต และตามกรอบงบประมาณ เพื่อนำมาใช้เพื่อพัฒนาประเทศ

3.ภาษีเทศบาล : จัดเก็บโดยกระทรวงการคลัง ในอัตราร้อยละ 10 ของภาษีสรรพสามิต และจัดส่งให้กระทรวงมหาดไทยเพื่อนำมาใช้ในการพัฒนาท้องถิ่น

4. ภาษีมูลค่าเพิ่ม : จัดเก็บร้อยละ 7 ของราคาขายส่งน้ำมันเชื้อเพลิง และจัดเก็บอีกร้อยละ 7 ของค่าการตลาดน้ำมันเชื้อเพลิงแต่ละชนิด            

5. กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง : จัดเก็บตามประกาศคณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) เรื่อง การกำหนดอัตราส่งเข้ากองทุน อัตราเงินชดเชย อัตราเงินคืนจากกองทุน และอัตราเงินชดเชยคืนกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เพื่อรักษาเสถียรภาพราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงภายในประเทศไม่ให้เกิดความผันผวน

6.กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน : จัดเก็บตามประกาศคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) เรื่อง การกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน สำหรับน้ำมันเชื้อเพลิงที่ทำในราชอาณาจักร และน้ำมันเชื้อเพลิงที่นำเข้ามาเพื่อใช้ราชอาณาจักร เพื่อสนับสนุน ส่งเสริม เพิ่มประสิทธิภาพ  และลดการใช้พลังงานของประเทศ

7.ค่าการตลาด : คือส่วนที่เป็นต้นทุน ค่าใช้จ่าย และกำไรของธุรกิจค้าปลีกน้ำมันทั้งระบบ

ซึ่งรวมถึงคลังน้ำมัน ระบบขนส่ง และสถานีบริการ โดยค่าการตลาดที่เหมาะสมของน้ำมันแต่ละชนิดในปัจจุบันเป็นไปตามมติ กบง. เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2563

 

 

10. ค่าการตลาดน้ำมันเชื้อเพลิง และการกำกับดูแลค่าการตลาดให้มีความเหมาะสมอย่างไร

ค่าการตลาดน้ำมันเชื้อเพลิง มีหลักเกณฑ์พิจารณาจากค่าใช้จ่ายดำเนินการต่างๆ ของผู้ประกอบการ โดยให้มีผลตอบแทนหรือกำไรขั้นต้นเพื่อให้ครอบคลุมการลงทุน  และสร้างแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการดำเนินกิจกรรมด้านการตลาด ดังนี้

 

1. ค่าใช้จ่ายดำเนินการของสถานีบริการน้ำมัน ประกอบด้วย ค่าขนส่ง ค่าจ้างและค่าใช้จ่ายสำนักงาน (อาทิ ค่าจ้างแรงงานและสวัสดิการ ค่าเช่าที่ดิน ค่าประกันภัย ค่าสอบบัญชี) ค่าสาธารณูปโภค และค่าซ่อมบำรุง)
2. ค่าใช้จ่ายดำเนินการของผู้ค้าตามมาตรา 7 ประกอบด้วย ค่าจ้างและค่าใช้จ่ายสำนักงาน ค่าประกันภัย ค่าใช้จ่ายคลังน้ำมัน ค่าสำรองน้ำมันเชื้อเพลิงตามกฎหมาย
3. ค่าลงทุนสถานีบริการ และผลตอบแทนการลงทุน

               

ที่ผ่านมากระทรวงพลังงานได้ศึกษาความเหมาะสมของค่าการตลาดตามหลักเกณฑ์ดังกล่าวข้างต้น โดยมีค่าการตลาดที่เหมาะสมในช่วงปี 2563 เฉลี่ยอยู่ที่ 1.85 บาทต่อลิตร  ต่อมาได้มีการทำงานร่วมกับภาคประชาชน (คณะทำงานเพื่อพลังงานที่เป็นธรรม) ได้มีการทบทวนค่าการตลาดที่เหมาะสมใหม่ โดยเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2563 คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) ได้เห็นชอบค่าการตลาดน้ำมันเชื้อเพลิงที่เหมาะสมเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักทุกผลิตภัณฑ์ไว้ที่ 2.00 บาทต่อลิตร ดังนี้

 

 

11. สถานการณ์ราคาน้ำมันในตลาดโลกตอนนี้เป็นอย่างไร และในประเทศไทยมีการปรับขึ้นลงอย่างไรบ้าง

ราคาน้ำมันในตลาดโลกมีแนวโน้มสถานการณ์ทรงตัวในระดับสูงต่อเนื่อง จากการที่ราคาก๊าซธรรมชาติและถ่านหินยังอยู่ในระดับสูงต่อเนื่องหนุนให้โรงไฟฟ้าและโรงงานอุตสาหกรรมเปลี่ยนมาใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิงมากขึ้น รวมถึงการฟื้นตัวของความต้องการใช้น้ำมันในหลายประเทศ ส่งผลให้ตลาดน้ำมันดิบอยู่ในภาวะตึงตัว สนับสนุนการเพิ่มขึ้นของราคาน้ำมันดิบ

 

ราคาขายปลีกน้ำมันสำเร็จรูปของไทย ปรับตัวไปในทิศทางเดียวกับน้ำมันในตลาดโลก อย่างไรก็ตามในตั้งแต่วันที่ 5 ตุลาคม 2564 ที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันที่กระทรวงพลังงานได้มีมาตรการเข้าไปตรึงราคาขายปลีกน้ำมันดีเซล ส่งผลให้ราคาน้ำมันในประเทศต่ำกว่าราคาตามต้นทุนที่ควรเป็นของตลาด โดยกองทุนฯ  ต้องจ่ายเงินชดเชยทั้งน้ำมันเชื้อเพลิงเดือนละ 3,152 ล้านบาท (ข้อมูล ณ วันที่ 25 ตุลาคม 2564)