STORY : ดีอีเปิดตัว TH-AI Passport ทลายกำแพงความเหลื่อมล้ำ ดัน 'มันสมอง AI' เป็นโครงสร้างพื้นฐานใหม่เพื่อคนไทย 5 ล้านคน

🔵 [จาก 'ถนน-ไฟฟ้า' สู่ยุคโครงสร้างพื้นฐาน 'มันสมอง']

ในอดีต มาตรวัดการพัฒนาประเทศอาจเริ่มจากคำถามที่ว่า "ถนนเข้าถึงหน้าบ้านหรือยัง?" ก่อนจะขยับมาสู่ยุค "ไฟฟ้าเข้าถึงทุกครัวเรือน" และ "อินเทอร์เน็ตครอบคลุมทุกพื้นที่" แต่ในงานเปิดตัวโครงการ TH-AI Passport  ไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ได้ชวนผู้ร่วมงานถอยออกมามองภาพใหญ่ เพราะในวันนี้ นิยามของคำว่า "โครงสร้างพื้นฐาน" กำลังเปลี่ยนไปอีกครั้ง

จากการเดินทาง พลังงาน และเครือข่ายเชื่อมโลก วันนี้เรากำลังก้าวสู่ยุคของ "มันสมอง" ที่สามารถช่วยมนุษย์คิด วิเคราะห์ เรียนรู้ และลงมือทำ ซึ่งก็คือเทคโนโลยี AI

"AI ในวันนี้ไม่ต่างจากถนนหรือไฟฟ้าในวันนั้น AI เปรียบเสมือนถนนที่เศรษฐกิจของโลกกำลังวิ่งอยู่ ประเทศไหนก็ตามที่สามารถเข้าถึงก่อน ก็จะถึงเส้นชัยได้ก่อน" นายไชยชนก กล่าวย้ำถึงวิสัยทัศน์เบื้องหลังโครงการที่ตั้งเป้าพาคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป สูงสุด 5 ล้านคน เข้าสู่โลกของ AI
 

🔵 [ยอดทะลุ 1.3 ล้านคน แต่แค่ 'เข้าถึง' ยังไม่พอ]

โครงการ TH-AI Passport เปิดให้ลงทะเบียนล่วงหน้าตั้งแต่วันที่ 19 สิงหาคมที่ผ่านมา และก่อนที่แพลตฟอร์ม AiPASS จะเปิดใช้งานอย่างเป็นทางการในวันที่ 31 สิงหาคม ยอดผู้ลงทะเบียนก็ทะลุไปถึง 1.3 ล้านคน แล้ว ท่ามกลางความสนใจของนักเรียน นักศึกษา และประชาชนหลากหลายวงการ

อย่างไรก็ตาม จำนวนผู้ลงทะเบียนเป็นเพียง "ประตูบานแรก" เพราะ พชร อนันตศิลป์ ปลัดกระทรวงดีอี ได้ชี้ให้เห็นโจทย์ที่ลึกซึ้งกว่านั้น นั่นคือการเปิดให้ประชาชนเข้าถึงเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว "ไม่พอ"

หากปราศจากความรู้พื้นฐาน ความเข้าใจในข้อจำกัด และทักษะการใช้งานอย่างปลอดภัย เทคโนโลยีก็ไม่อาจสร้างประโยชน์ได้เต็มศักยภาพ โครงการนี้จึงต้องขับเคลื่อนด้วยสองฟันเฟืองหลัก คือ AI Literacy (การสร้างความรู้ความเข้าใจ) และ AI Adoption (การนำไปประยุกต์ใช้จริง) เพื่อเปลี่ยนการเข้าถึงให้กลายเป็นความสามารถและโอกาสในการพัฒนาตนเอง

🔵 [ทลายกำแพงความเหลื่อมล้ำ ด้วยโมเดล 'Learn Earn Plern']

ปัจจุบัน AI ที่มีความสามารถสูงระดับ Pro มักมีค่าบริการรายเดือนตกอยู่ที่ประมาณ 250–1,000 บาท ซึ่งสำหรับคนจำนวนไม่น้อย เงินก้อนนี้คือ "กำแพงแห่งความเหลื่อมล้ำของยุคสมัย AI" รัฐบาลจึงวางหลักการสำคัญ 2 ประการเพื่อทลายกำแพงนี้

AI ระดับ Pro ต้องไม่ใช่สิทธิพิเศษ: ประชาชนต้องเข้าถึงได้ภายใต้โครงการ
ไม่ใช่การแจกของ แต่คือการลงทุนทรัพยากรมนุษย์: การให้สิทธิ์ใช้ AI ต้องมาพร้อมการเรียนรู้

แพลตฟอร์ม AiPASS จึงถูกออกแบบภายใต้แนวคิด "Learn Earn Plern" (ยิ่งเรียน ยิ่งได้ ยิ่งเพลิน) โดยรวบรวมโมเดล AI ระดับโลกกว่า 30 โมเดลจาก 14 ผู้พัฒนาชั้นนำ (อาทิ GPT-5.6 Sol, o3 Deep Research, Claude Opus 5, Gemini Pro, Nano Banana Pro ฯลฯ) มาไว้ในที่เดียว ผู้ใช้งานจะต้องเรียนรู้ผ่านหลักสูตรกว่า 96 คอร์ส สะสมคะแนนเพื่อปลดล็อกสิทธิ์เข้าถึง AI ระดับ Pro และก้าวผ่านเส้นทาง 3 ขั้น ได้แก่ ACCESS (เข้าถึง), LEARN (เรียนรู้), และ APPLY (นำไปใช้จริง) เพื่อเปลี่ยนสถานะจากผู้เริ่มต้น สู่ระดับโปร

🔵 [พลังบิ๊กเทค สู่ Use Case ใกล้ตัวอย่าง 'กะเพราออนไลน์']

ภาพความร่วมมือบนเวทีเสวนา “AI พลังขับเคลื่อนแห่งชาติสู่การปฏิรูปกำลังคนไทย” สะท้อนความยิ่งใหญ่ของโครงการ เมื่อผู้แทนบิ๊กเทคระดับโลก อย่าง Google, Microsoft และ NVIDIA มารวมตัวกันเพื่อสนับสนุนทั้งองค์ความรู้และโครงสร้างพื้นฐาน

แต่คำถามที่คนทั่วไปสงสัยคือ ขุมพลังบิ๊กเทคเหล่านี้จะลงมาสัมผัสชีวิตคนธรรมดาได้อย่างไร?

นายไชยชนก ยกตัวอย่างที่เห็นภาพชัดเจนที่สุดอย่างการ "ขายกะเพราออนไลน์" สมมติว่ามีนักศึกษาคนหนึ่งอยากเปิดร้าน เพียงแค่ป้อนข้อมูลไม่กี่บรรทัด AI สามารถช่วยออกแบบเมนู คำนวณวัตถุดิบ วิเคราะห์ต้นทุนและราคา บริหารสต็อกสินค้า ไปจนถึงวางแผนโปรโมตการตลาดได้ภายในไม่กี่นาที

กรณีศึกษาเล็กๆ นี้ตอกย้ำให้เห็นว่า AI สามารถแทรกซึมไปได้ในทุกอุตสาหกรรมและชีวิตประจำวัน และสิ่งที่ AI ช่วยประหยัดได้ ไม่ใช่แค่เงินทุน แต่คือทรัพยากรที่สำคัญที่สุดของมนุษย์ นั่นคือ "เวลา"
 

🔵 [ก้าวต่อไป: คนไทยจะใช้ AI เดินทางไปได้ไกลแค่ไหน?]

TH-AI Passport คือจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญภายใต้แผนปฏิบัติการด้านปัญญาประดิษฐ์แห่งชาติ พ.ศ. 2565–2570 ที่มุ่งเน้นการเพิ่มผลิตภาพ สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ และลดความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี

ยอดลงทะเบียนก่อนเปิดใช้งานจริงกว่า 1.3 ล้านคนสู่เป้าหมาย 5 ล้านคน ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่น่ายินดี แต่โจทย์ใหญ่ที่รออยู่เบื้องหน้าตามที่ผู้บริหารกระทรวงดีอีตั้งคำถามไว้ คือในท้ายที่สุดแล้ว จะมีคนไทยกี่คนที่ "ใช้ AI เป็น" และสามารถเปลี่ยนเครื่องมือเหล่านี้ให้กลายเป็นผลงาน ประสิทธิภาพ หรือรายได้จริง

หาก AI คือ "ถนนที่เศรษฐกิจโลกกำลังวิ่งอยู่" การดึงคนไทย 5 ล้านคนขึ้นมายืนบนถนนเส้นนี้ได้สำเร็จ อาจเป็นเพียงแค่ก้าวแรก เพราะสิ่งที่ต้องจับตามองอย่างแท้จริงต่อจากนี้คือ... เมื่อขึ้นมาบนถนนแล้ว คนไทยจะใช้ AI ขับเคลื่อนประเทศไปได้ไกลแค่ไหน?